دستورالعمل تدوین مقالات دانشنامه پلیس
ساختار شیوه نامه مقالات دانشنامه (جدید)
فرم امتیازدهی مقالات دانشنامه
فرم ارزیابی مقالات دانشنامه
تقویم سال
آمار بازدیدکنندگان
بازدید این صفحه : 79561
بازدید امروز : 1783
کل بازدید : 3462067
بازدیدکنندگان آنلاين : 6
بارگزاری صفحه : 1.12

ثانیه

امنیت اجتماعی





امنیت زیست محیطی                Environmental security

 امنيت زيست محيط رهايي از بي ثباتي اجتماعي ناشي از فروسايي محيط زيست است (1).

تا اواخر قرن بیستم توجه سازمان یافته­ای به بحث امنیت زیست محیطی وجود نداشت (2). امنیت زیست محیطی حوزۀ نوینی از مطالعات امنیتی است که تضاد و کشمکش ­های ناشی از کمبود منابع طبیعی، فروسایی و آلودگی محیطی، پیامدهای امنیتی آن بر پایداری زیست انسان ها زمینه تقویت ادبیات آن را فراهم کرده است (3).  نظريه پردازان جديد امنيت بر اين اعتقادند كه موضوعاتي همانند گرم شدن كره زمين، فرسايش لايه ازن و ساير مسائل زيست محيطي در زمرۀ تهديدات آينده بشريت محسوب شده و كشورها را با تهديدات مشترك جديدي روبه رو ساخته است. تعيين هر گونه روند امنيت ساز بر اساس نشانه­هاي تهديد شكل مي­ گيرد. اگر نيروها يا عناصر تهديدكننده تغيير يابد، در آن شرايط روندهاي جديدي براي مقابله با تهديد ايجاد مي­ شود. اولين نشانة  تهديد امنيت زيست محيطي را مي ­توان در محدوديت هاي استفاده از منابع دانست (4). محدودیت منابع منجر به درگیری می­شود.

بحران محیط زیست، برآیند تحولات مدرنیته، انقلاب صنعتی و تقویت و گسترش اندیشه هاي سوداگرایانه بوده، به گونه اي که طی این مدت، شیوه بهره برداري انسان از محیط متناسب با نگرش توسعه گرا، نیازهاي فزاینده و ابزارهاي پیشرفته از منابع محدود تغییر کرده که نتیجۀ آنها، آلودگی و آشفتگی تعادل محیط زیست بوده است. برآیند این کنش­ ها، دگرگونی­ هاي گسترده در اوضاع طبیعی زیست کره است که شاخص­ترین آنها گرمایش کروي است در حال حاضر، در سطح جهان تغييراتي در تركيب شيميايي جو، تنوع ژنتيك گونه­ هاي ساكن در كرة زمين، و چرخۀ مواد شيميايي حياتي در اقيانوس­ها، جو، زيست­كره در حال وقوع است كه هم از نظر ابعاد و هم از نظر آهنگ، سابقه اي براي آن نمي توان يافت (5).

 نشانۀ تهدید امنیتی را می توان در محدودیت استفاده از منابع دانست. زمانی که مصرف­گرایی افزایش می یابد، یا نظام سرمایه داري براي رسیدن به سود بیشتر در پی افزایش توان تولید و مصرف جامعه باشد، تهدیدات زیست محیطی سر بر می­آورند (6). تهدیدات زیست محیطی در شکل مخاطرات محیطی (انسانی و طبیعی)، این توان را دارند که به هماوردي و درگیري بر سر دسترسی منابع کمیاب  بی انجامند یا زمینه تهدید زیست­ کره را فراهم کنند و آینده زیست و حیات را در مفهوم فراگیر خود به چالش کشند. تهدید زیست محیطی امنیت ملی همانند تهدیدات نظامی و اقتصادی به پایگاه مادی دولت لطمه می زند و شاید تا جایی پیش بروند که دولت و نهادهای آن را تهدید کنند (7).

چالش های امنیتی ناشی از محیط زیست به دو صورت پلیس و نیروهای امنیتی کشور را درگیر خود می­کند. اول در عرصه حفاظت از محیط زیست و منابع کمیاب دوم در زمینه درگیرها و آشوب های ناشی از کمبود منابع طبیعی و اختلافات بر سر تقسیم آنها که منجر به درگیری و جنگ می ­شود. امروزه در سطح جهان نمونه های مختلفی از جنگ و اختلافات درون کشوری بر سر محیط زیست و منابع طبیعی کمیاب مشاهده می­شود و روند رو به گسترشی است.

همچنین یکی از روش های واکنش نشان دادن به شرایطی که امنیت زیست محیطی رو به افول است، مهاجرت کسانی است که معیشت شان متأثر از تغییرات اقلیم نابود شده است(8).

تحت تأثیر این فشارها، افراد ممکن است به مهاجرت روی بیاورند و در عین حال زمینۀ تشدید جنبش­ های اعتراضی فراهم می­ شود. این مسئله مخصوصاً برای مناطق مرزنشین از اهمیت زیادی برخوردار است؛ چرا که خالی شدن مرزها از جمعیت، موجب بروز تهدیدات امنیتی می­شود.

کلید واژه ­ها

 امنیت، محیط زیست، کمبود منابع، پلیس، امنیت زیست محیطی.

ارجاعات

1- کاویانی، مراد. امنيت زيست محيطي از منظر ژئوپليتيك. نشريه تحقيقات كاربردي علوم جغرافيايي. جلد 20 ، شماره 23 ، 1390، ص 91.

2-بوزان، باری. مردم، دولت­ها و هراس. ترجمۀ پژوهشکده مطالعات راهبردی، چاپ اول. تهران: انتشارات مطالعات راهبردی، 1387، ص 6.

3-پیشگاهی فرد، زهرا و حجت مهکویی. تهدیدات زیست محیطی و امنیت ملی. تهران: انتشارات آوای دانش گستر، 1392، ص 8.

4- لطفی، حیدر و دیگران. امنیت زیست محیطی و سیاستگذاری ملی. فصلنامۀ نگرش های نو در جغرافیای انسانی. سال سوم، شماره 4، 1390، ص 124.

5-کاویانی، مراد. نسبت ژئوپلیتیکی امنیت زیست محیطی و توسعه پایدار؛ مطالعه موردي دریاچه ارومیه. فصلنامۀ مطالعات راهبردی. سال چهاردهم، شماره 1 ، 1390، ص 122.

6- مصلی نژاد، عباس. بررسی جنبه هاي مختلف امنیت زیست محیطی با رویکرد مکتب انتقادي. فصلنامۀ محیط شناسی. شماره24، 1388، ص 141.

7-بوزان، باری. همان.  ص 45.

8- Barnett,Jon. Security and climate Change: Towards and improved understanding Human security and Climate change workshop; 2005.p.645.

 

 





نظر شما :