دستورالعمل تدوین مقالات دانشنامه پلیس
ساختار شیوه نامه مقالات دانشنامه (جدید)
فرم امتیازدهی مقالات دانشنامه
فرم ارزیابی مقالات دانشنامه
تقویم سال
آمار بازدیدکنندگان
بازدید این صفحه : 121371
بازدید امروز : 151
کل بازدید : 4847441
بازدیدکنندگان آنلاين : 7
بارگزاری صفحه : 1.73

ثانیه

امور انتظامی





پیشگیری وضعی       Conditional Prevention

پيشگيري وضعي را «اقدام پيشگيرانه معطوف به اوضاع و احوالي كه جرائم ممكن است در آن وضع به وقوع بپيوندد» تعريف كرده‌اند و هدف آن اتخاذ ترتيبي است كه بهاي ارتكاب عمل مجرمانه را براي مرتكب بيش از سود حاصل از آن گرداند.(1) 

پيشگيري يا جلوگيري كردن، به معناي پيشدستي كردن، پيشي گرفتن و به جلوي چيزي رفتن و هم به معني آگاه كردن، خبر چيزي را رساندن و هشداردادن است و در جرم شناسي، كاربرد فنون مختلف به منظور جلوگيري از وقوع بزهكاري است. (2)

پيشگيري از جرم با ديدگاه جامع، يكي از شاخههاي جرم شناسي كاربردي است و عبارت است از تعيين مؤثرترين وسايل و راه حلها براي تأمين پيشگيري از جرم و آسيبهاي اجتماعي در مقياس جامعه يا جمعيتي محدودتر مانند يك شهر يا محل، بدون توسل به وسايل ارعاب كيفري. هر عملي كه باعث كاهش بزهكاري، خشونت، نا امني، از طريق مشخص كردن و حل كردن عوامل ايجاد كننده اين مشكلات به روش علمي شود، پيشگيري از جرم ناميده ميشود. (3)

پيشگيري داراي انواعي است: 1- پيشگيري كيفري؛ 2- پيشگيري غيركيفري.

پيشگيري غیرکیفری، به دو نوع پيشگيري اجتماعي و وضعي تقسيم­بندي ميشود:

نخستین تعریف پیشگیری وضعی، توسط کلارک صورت گرفته است. در این تعریف، پیشگیری وضعی عبارت است از: « اقدامات معطوف به اشکال بسیار خاص جرم که متضمن مدیریت، طراحی یا دست کاری محیط به­ طور مستقیم، نظام­ مند و دائمی به منظور کاستن از فرصت­ های جرم است. به طوری که توسط اکثریت مجرمان ادراک و فهم شود»(4). «نایجل ساوت» نیز آن را متکی بر اداره، طراحی و کنترل محیط­ فیزیکی می ­داند که فرصت­های ارتکاب جرم را کاهش یا خطر پیگرد متهم را درصورت مؤثر واقع نشدن بازدارندگی، افزایش می ­دهد (5).

پيشگيري وضعي بر دو محور استقرار است:

الف- مجرم، با فرصتهايي كه در رفتار قربانيان جرم ايجاد ميشود، به انديشة ارتكاب جرم ميافتد.

ب- از آنجا كه مجرم فردي حسابگر است، مي‌‌توان از طريق شيوههاي فني، از ارتكاب جرم جلوگيري كرد.

پيشگيري وضعي ناظر به محدودكردن فرصتهاي ارتكاب جرم است كه بايد با رعايت حقوق و آزاديهاي مدني و سياسي مردم، به اجرا گذاشته شود، تا جنبة شهروند مدار به خود بگيرد.

اين نوع پيشگيري (وضعي يا موقعيت مدار) به عنوان راهكار جديد پيش­گيرنده از بزهكاري و جانشين گونههاي متعارف پيشگيري از جرم، در اواخر دهه 1970 توسط رونالد كلارك و همكارانش مطرح و نظريه ­پردازي شده است.(6)

در برنامه ­های پیش­گیری وضعی، ابتدا موقعیت ­های دارای خطر بزهكاري و آماج ­های بالقوه شناسایی می ­شوند. پس از آن با اتخاذ فنوني سعی می­شود تا از به فعلیت درآمدن این وضعیت بالقوه جلوگیری شود (7). هدف این است که بهای عمل مجرمانه بیش از سود حاصل از آن شود (8)تا براساس اصل حسابگری، افزایش هزینه­ ها و پایین آمدن سودها، از جذابیت رفتارهای کیفری کاسته و فرد را از ارتکاب جرم منصرف نماید.

پیش­گیری وضعی، بر موقعیت، وضعیت و فرصت تکیه دارد و از طریق حذف موقعیت­های دارای خطر جرم، از آن جلوگیری می­ کند. به این منظور، از طریق اقدامات غیر کیفری در شرایط محیطی(موقعیت)و فردی (افراد مستعد بزه­دیدگی)، دخالت کرده و با اصلاح و تغییر آن، فرصت ارتکاب جرم را از مجرم گرفته و بر تصمیم ارتکاب جرم تأثیر می ­گذارد (9). این پیشگیری در پی متعالی کردن جامعه و نهادهای آن نیست، بلکه با کاهش دامنۀ بزهکاری درصدد ایجاد امنیت است (10). 

کلیدواژه ­ها

 پیشگیری وضعی، جلوگیری، بزهکاری، جرم شناسی، اعمال مجرمانه.

ارجاعات

1-   معظمي، شهلا. پيشگيري جرم شناختي. فصلنامة پژوهشي تحليلي و آموزشي مجد(حقوقي)، سال اول، شماره اول، 1386.

2-   نجفی ابرندآبادي، علي حسين. ميزگرد پليس محلي.تهران: ماهنامة امنيت، وزارت كشور؛1379

3-    كي نيا، مهدي. مباني جرم شناسي.تهران: انتشارات دانشگاه تهران،1370

4-   پروین، ستار. پیشگیری از جرم با تأکید بر پیشگیری اجتماعی از جرم. فصلنامة مطالعات امنیت اجتماعی، سال سوم، شماره یک، 1380، صص152-137

5-   صفاری، علی. مبانی نظری پیشگیری وضعی از وقوع جرم. مجلۀ تحقیقات حقوقی: دانشگاه شهید بهشتی. شماره33و34، 1380، ص 283

6-  نجفی ­ابرندآبادی، علی­حسین وحسین هاشم­بیکی. دانشنامة جرم شناسی. چاپ دوم، تهران: کتابخانه گنج دانش، 1390، ص155-156

7-   ابراهیمی، شهرام. رویکردهای موسع و مضیق پیشگیری و آثار آن. آموزه­های حقوقی: دانشگاه علوم اسلامی رضوی. شماره 12،1388، ص42

8- Kensal Hazel. Understanding the Community Management of High Risk Offenders. Berkshire: Open University press; First Published: 2003. p.126.

9-     خانعلی­ پور واجارگاه، سکینه. پیشگیری فنی از جرم. تهران: نشر میزان، 1390، ص 10

10- McLaughlin Eugene. John Muncie. The Sage Dictionary of Criminology. Sage Publications. 2001. P.263.

 





نظر شما :