دستورالعمل تدوین مقالات دانشنامه پلیس
ساختار شیوه نامه مقالات دانشنامه (جدید)
فرم امتیازدهی مقالات دانشنامه
فرم ارزیابی مقالات دانشنامه
تقویم سال
آمار بازدیدکنندگان
بازدید این صفحه : 146595
بازدید امروز : 1888
کل بازدید : 3462172
بازدیدکنندگان آنلاين : 5
بارگزاری صفحه : 1.14

ثانیه

تحقیقات جنایی





 

جرم­ شناسی پیش­گیری Prevention Criminology

شاخه­ ای از جرم ­شناسی کاربردی است که موضوع آن تعیین مؤثرترین وسایل برای تأمین پیش­گیری از جرم در سطح یک کشور، شهر یا محله، بدون به کارگیری ابزارهای کیفری است (1).

در میان اندیشمندان کیفری، نخستین فردی که قسمتی از اثر مکتوب خود را به پیش­گیری اختصاص داده، بکاریا است. او در فصل ماقبل آخر کتاب خود با عنوان «چگونه از وقوع جرایم پیش­گیری کنیم؟» می نویسد: «پیش­گیری از وقوع جرایم بهتر از کیفر دادن است.» وی پیشنهاد می­کند برای کاهش میزان جرایم، به جای کیفر بزه­کاران، با تحول در وضع اقتصادی و اجتماعی جامعه موجبات ارتکاب جرم از میان برداشته شود. به علاوه روشنایی خیابان­ها و گشت و مراقبت پلیس را تدبیری مؤثر برای ممانعت از غلیان برانگیزندۀ جرم می پندارد. هم­چنین به اعتقاد وی به­منظور پیش­گیری باید موازین آموزش و پرورش تکمیل شود. بنتام نیز هم­چون بکاریا در اوایل سده هجدهم راه­کارها یا راه ­حل­های پیش­گیرانه از جمله آموزش و پرورش، فعالیت­ های فرهنگی و ... را به­ عنوان اقدام­های مکمل کیفر برای مهار بهتر بزه­کاری مطرح می­کند (2).

 اما جرم­شناسی پیش­گیری به­عنوانی رویکردی جرم­شناسانه، ریشه در نخستین آثار جرم­شناسی علمی دارد. در تاریخ جرم شناسی علمی، فرّی نخستین فردی بود که به طور گسترده در زمینۀ مبارزه با جرم، به راه­کارهای غیرکیفری و پیشگیرانه اشاره کرده و از این راه­کارها با عنوان جانشین­ ها یا جایگزین ­های کیفر یاد می­ کند که دارای ماهیتی تربیتی، سیاسی، مذهبی، اداری و خانوادگی هستند (3).

به لحاظ علمی و آکادمیک، به­تدریج از دهۀ 1930 تا ابتدای سال­ های 1960، در پرتو مطالعات جامعه ­شناسی جنایی استادان دانشگاه شیکاگو وجود رشته ­ای جدید به نام جرم ­شناسی پیش­گیرانه حیات و دوام یافت (4). به نظر می­ رسد ،اصطلاح «جرم­شناسی پیش­گیری»، برای نخستین بار در مقاله­ ای تحت همین عنوان در نشریه «زندان و زندانیان» در سال 1961 به کار رفته است (5).

 با شکل­گیری جرم شناسی پیشگیری به عنوان یکی از شاخه­های اصلی در جرم شناسی کاربردی، به پیشگیری از بزهکاری خارج از چارچوب نظام کیفری و قبل از وقوع جرم توجه شد. در واقع، این شاخه از جرم­شناسی بر اساس یافته­های جرم شناسی نظری از بزهکاری در سطح خرد و کلان، الگوها و سیاست­های پیشگیری از وقوع جرایم را بیان می کند (6).

مراد از واژه پیشگیری در جرم ­شناسی پیش­گیری، قرار گرفتن درمقابل بزهکاری با استفاده از تکنیک­های گوناگون، خارج از نظام کیفری است. از این منظر، مراد از پیش­گیری هر فعالیت سیاست جنایی است که هدف آن محدود کردن امکان بروز بزهکاری از طریق غیرممکن کردن یا سخت نمودن یا کاهش احتمال وقوع آن بدون تهدید به کیفر یا اجرای آن است (7).

 به­طور کلی، جرم­شناسی پیش­گیری به­ منظور تنظیم تئوری عمومی پیش­گیری در جرم­ شناسی ایجاد شد. این نظریه، مجموعه­ اصول لازم­ برای حصول به اقدام پیش­گیرانه مؤثر و روابط بین آنها را  بیان می ­کند. در حال حاضر این شاخه، به­عنوان سومین شاخه از جرم­ شناسی کاربردی قرار گرفته و روش ­های علمی پیشگیری از بزهکاری را مورد مطالعه قرار می­دهد (8).

 پیش­گیری از جرم براساس این رویکرد، شامل اقدام­های غیرکیفری است که پیش از وقوع جرم، به­طور عمده در بستر جامعه و براساس عوامل مطالعه و شناسایی شده بزهكاري با مشارکت سازمان­های دولتی و نهادهای جامعوی به اجرا گذاشته می­شود (9). بنابراین، رویکردی است که دولت آن را برای مهار بهتر بزهکاری از طریق حذف و محدودسازی عوامل جرم­زا و مدیریت مناسب و مطلوب محیط­ های فیزیکی و اجتماعی­ای که فرصت­ های مساعد ارتکاب جرم را ایجاد می ­نمایند، به ­کار می­ گیرد (10).

 پیش­گیری دارای تقسیم ­بندی­ های مختلفی است، گاه آن را به «پیش­گیری کیفری و غیرکیفری» و گاه به «پیشگیری کنشی و واکنشی» و زمانی نیز به «وضعیت­ مدار و فردمدار» تقسیم کرده­اند. شماری از جرم­ شناسان با الهام از دانش پزشکی الگوی سه گانه- نخستین، دومین و سومین- پیش­گیری از بزه­کاری را ارائه نموده ­اند. (11).

 اما مشهورترین و رایج­ترین تقسیم­بندی انواع پیش­گیری مطرح شده در جرم ­شناسی پیش­گیری، تقسیم آن به دو گونه پیش­گیری اجتماعی و پیش­گیری موقعیت­مدار است (12).

 پیش­گیری اجتماعی، رویکرد غالب جرم شناسی پیشگیری تا تا اوایل دهه 1960 محسوب می­شد و از این رو پیشگیری اجتماعی­ نامیده می­شود که ثمره تجربیات پیشگیری مددکاران اجتماعی، بدون مداخله پلیس و دادگستری بود (13) و معطوف به مبارزه علیه ناسازگاری جوانان بزهکار و محیط نشو و نمای آنان است. از دهه 70 و در پی عدم کاهش جرایم در نتیجه اعمال سیاست­های مبتنی بر پیشگیری اجتماعی، رویکرد پیشگیری وضعی مورد توجه قرار گرفت. این نوع پیشگیری، اوضاع پیش­جنایی را مورد توجه قرار می­دهد و از طریق تغییر در اوضاع و احوال و شرایط خاص که احتمال ارتکاب جرم در آن زیاد است، موجب دشوار نمودن، پرخطر کردن و جاذبه ­زدایی از ارتکاب جرم شده و بر تصمیم بزهکاران بالقوه اثر می­ گذارد. از این طریق از بروز بزهکاری پیش­گیری می ­کند (14).

کلید واژه ها

 جرم شناسی پیشگیری، پیشگیری اجتماعی، پیشگیری وضعی، جانشین کیفری.

ارجاعات

  1. بکاریا، سزار. رساله جرایم و مجازات ­ها.ترجمه محمدعلی اردبیلی. تهران: نشر میزان؛ 1389. ص131.
  2. پرادل، ژان. تاریخ اندیشه­ های کیفری.ترجمه علی­حسین نجفی ابرندآبادی.تهران: سمت؛ 1381. صص 65-64.
  3. ابراهیمی، شهرام. رویکردهای موسع و مضیق پیشگیری و آثار آن. آموزه­های حقوقی. شماره12؛ 1388. صص52-37.
  4. ابراهیمی، شهرام. پیشگیری از جرم در چالش با موازین حقوق بشر. رسالۀ دکتری حقوق جزا و جرم­شناسی: دانشگاه تهران؛ 1387. ص35.
  5. گسن، ریموند. جرم­ شناسی کاربردی. ترجمه مهدی کی­نیا. تهران: 1370؛ ص 98 .
  6. Ekblom, p. Towards a Discipline of crime prevention: a systematic approach to its nature, range and Conceptions. Bennett(Ed), crime prevention: The cordwood Papers. Cambridge: cordwood; 2006
  7. رایجیان اصلی، مهرداد. ره یافتی نو به بنیان­های نظری پیش­گیری از جرم. مجله حقوقی دادگستری،  شماره­های 48 و 49؛1383. ص168ص-123.
  8. ابراهیمی، شهرام. جرم­شناسی پیش­گیری. تهران: نشر میزان؛ 1391. ص19.  
  9. نجفی ابرندآبادی، علی­ حسین. پیش­گیری از بزه­کاری و پلیس(درآمدی بر پیش ­همایش ملی پیش­گیری از وقوع جرم). تهران: دفتر تحقیقات کاربردی ناجا؛ 1387. ص12-5 .
  10. نجفی ابرندآبادی، علی­حسین. پیشگیری عادلانه از جرم. تهران: انتشارات سمت؛ 1383. صص596-559 .
  11. استانویک، جان. الزامات پیشگیری از جرم اوان کودکی بر کار پلیس. ترجمه غلامرضا محمد نسل. تهران: دفتر تحقیقات کاربردی پلیس پیش­گیری ناجا؛ 1387. صص525 -501.
  12. Waller , Ervin. Crime prevention that works, New York, Oxford university Press;2005
  13. THE NATIONAL STRATEGYFOR SOCIAL CRIME PREVENTION, Ministry of Justice, Budapest; 2003

 

 





نظر شما :