You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • امنیت شهری    Urban Security

    امنیت شهری، به معنی فراغت از هرگونه تهدید و تعرض به حقوق و آزادی های مشروع و قانونی شهروندان در محیط شهری  است (1).

    امنيت، به مفهوم رهايي از ترس و خطر و احساس دوري از هرگونه تعهد، يكي از نيازهاي اصلي و اساسي انسان ها از آغاز زندگي بوده است. امنيت، به اين معنا پيوند عميقي با ساختارهاي اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جامعه دارد (2). امنیت شهری از بحث های علمی، فنی و کاربردی مهمی است که اکنون به عنوان یک موضوع میان رشتهای در چهارچوب جامعه شناسی شهری، حقوق، جغرافیا، علوم انتظامی و امنیتی بررسی می شود و با سرنوشت آحاد شهروندان، بویژه ساکنان کلان شهرها سروکاردارد (3).

    در بررسی علل پیدایش شهر و اینکه چرا اجتماعات بشری در محیطی همچون شهر گرد هم آمدهاند، نظریات مختلفی ارائه گردیده است که یکی از این مسائل، امنیت و ابعاد ایمنی را در پیدایش شهرها موثر میداند. حال با گذر قرنها از پیدایش نخستین اجتماعات شهری، شهرها در نتیجه رشد گسترده کالبدی و جمعیتی خود درگیر مسائل جدیدی در چارچوب انواع مختلف زندگی شهروندان هستند. در این میان امنیت شهری یکی از مسائل مهم است. در بسیاری از موارد، نوع طراحی فضای کالبدی، نقشی که مکان خاصی به خود می گیرد و ابعاد اجتماعی یک محدوده به این منجر میگردد که فضاها امن و یا بالعکس ناامن گردند. به عبارتی دیگر فضاهای شهری با ویژگیهاشان به نحوی محرک بروز جرم می باشند.

    اینکه در مکان های خاصی جرم و جنایت نسبت به سایر مکان ها بیشتر بوده و از این مکان ها به عنوان نقاط جرم خیز یاد میشود، بی شک علت اصلی این امر در رفتار انسانی است؛ که در فضای مورد نظر زمینه بروز جرم را فراهم کرده است(4).

    جین جاکوبز نظریهپرداز بزرگ شهري در تبیین امنیت شهری به تعامل فضای فیزیکی و فرآيندهاي اجتماعي كه محيط را مي سازند توجه نموده و بر فعال بودن فضا به عنوان عاملي در ايجاد يك محيط امن و موفق تاكید كرد. جاكوبز ايجاد حركت، استفاده هاي فعال از سطح خيابان و فعاليت هاي خياباني و مراقبت هاي طبيعي از اين فعاليت ها را به عنوان مولفههايي در جهت ساختن يك محيط خوب شهري قلمداد ميكند. در بعد کالبدی، تجميع خيابان-ها و لايههاي آن به عنوان مولفه هاي كليدي در ايجاد يك محيط امن شهري است و بهترين محيط هاي شهري آنهايي هستند كه بخوبي با الگوي شهر یكپارچه شده اند و امنيت عمومي را ترويج مي كنند (5).

    در قرن حاضر، محيط هاي نامطلوب شهري، مشكلات بسياري را، براي امنيت شهروندان ايجاد كرده و در رشد آسيبهاي اجتماعي موثر بودهاند. با گسترش اين آسيبها، امنيت رنگ ميبازد، نرخ جرائم افزایش مییابد و مردم در كنشهاي اجتماعي،محتاطانه عمل كرده و با هر اتفاقي، ترس و دلهره در آنان، دوچندان مي شود که در نتیجه آن، احساس ناامنی در جامعه افزایش پیدا میکند.

    عواملي كه امنيت شهري را از بين ميبرند و موجب تهديد يا كاهش امنيت شهرهاي بزرگ ميشوند، بسيارند و برخي فضاهاي شهري، يكي از عوامل اصلي تهديدكننده امنيت شهرها هستند. برخی از این فضاها، معمولاً از ديد محفوظ هستند؛ به همين خاطر، فضاهاي دنج و مطمئني براي فعاليت هاي غيرمجاز و ناهنجار محسوب ميشوند. واکنش مردم نسبت به، ترس از قربانی شدن در این چنین فضاهایی، باعث می شود که آنان، از خطرات دوری کنند، یا حداقل، میزان در معرض خطر قرار گرفتن خود را، کاهش دهند، که این خود میتواند، منجر به عدم حضور مردم، نه تنها در یک مکان خاص، بلکه در بیشتر فضاهای عمومی همچون پارکها شود(6).

    امروزه امنيت از شاخصه هاي كيفي زندگي در شهرها است و آسيب هاي اجتماعي، از مهم ترين پيامدهاي مختلف امنيت به شمار ميروند.در اين ميان، فضاهاي عمومی شهر، از جمله مکانهایی هستند كه نابهنجاري-هاي اجتماعي، در بستر آنها به وقوع ميپيوندد. بر این اساس، بسياري از صاحبنظران بر اين عقيده اند كه با دستكاري فضاها و تلطيف آن، ميتوان احساس امنيت را در افراد افزایش داد(7).

    کلیدواژه ها

     امنیت، شهر، کالبدی، طراحی فضا،محیط امن.

    ارجاعات

    1-     کارگر بهمن. امنیت شهری. تهران: انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. 1383. ص 29.

    2-     هزار جریبی جعفر. احساس امنيت اجتماعي از منظر توسعه گردشگري.  مجله جغرافیا و برنامه ریزی محیطی. سال 22. شماره 2. 1392. ص 130.

    3-     صالحی اسماعیل. برنامه ریزی و طراحی محیطی امنیت در محیط زیست شهری. تهران: سازمان شهرداری های کشور. 1390 . ص 15.

    4-     ادیبی سعدی نژاد فاطمه و عظیمی آزاده. تبیین امنیت در محیط شهری بر مبنای پارامترهای کالبدی و طراحی نمونه موردی شهر بابلسر.  فصلنامه آمایش محیط. شماره 15. 1390. ص 83.

    5-     الیاس زاده مقدم سید نصرالدین. بررسی شاخص های برنامه ریزی شهری موثردرارتقای امنیت زنان درفضاهای عمومی با رویکرد مشارکتی نمونه موردی بخش مرکزی شهر تهران. نشریه هنرهای زیبا. شماره 44.  1389. ص 44.

    6-     Zukin, S.  The Culture of Cities, New York, Blackwell Publishers;1995.p.112

    7-     Bonds, Michael. Urban Social Theory, Oxford University Press;2004.187

نظر شما