You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.




  •  
     
    تکدی یا گدایی beggary , mendicancy         

    به معنای تقاضای پول یا جنس از غیر بدون انجام کار است.»گیلمور جامعه شناس معاصر غربی معتقد است: «گدایی» یک فعالیت سازمان یافته است که در آن فرد (البته قادر به کار) «گدایی» را به «کارکردن ترجیح » می دهد (1)؛ بنابراین تكدي فراگردی است كه به موجب آن، فرد متكدی از دسترنج دیگران بهره‏ مند می‏ شود و زندگی می‏ گذراند. هر یك از افراد جامعه كه نه صاحب حرفه (در مفهوم اقتصادی آن) هستند و نه در تولید اجتماعی، مشاركتی دارند و همواره با شیوه ها و شگردهای متنوع، طفیلی و زائده اجتماعی هستند، متكدی می ‏گویند (2).

    گدایی یک آسیب اجتماعی است که در درون خود آبستن جرائم و آسیب های اجتماعی متعدد دیگری است. اکثر بررسی های انجام شده، از رابطه بینگدایی و اعتیاد، بزهکاری، خودکشی، میخوارگی، روابط جنسی (فساد و فحشا)، لاابالیگری، سرقت و... حکایت می کنند (3).

    تکدي‌ يکي از مشکلات اجتماعي است که خاص کشورهاي در حال توسعه نبوده و در بعضي از کشورهاي توسعه ‌يافته نيز رواج دارد. فقر، اختلافات خانوادگي، اعتياد و اغفال کودکان از جمله دلايل بروز اين پديده است. متکديان که گاه به صورت باندهاي سازمان‌يافته فعاليت مي‌کنند، اغلب با تحريک احساسات مردم و فريب آنها به کسب درآمد مي‌پردازند.

    تکدي علاوه بر قبح اجتماعي، آثار و تبعات مخرب ديگري نيز دارد. به عـنـوان نـمـونـه، از آفات گردشگري به شمار مـي‌آيـد؛ به طوري که مـسـئولان گردشگري کشور هند يکي از دلايل کاهش آمار بازديدکنندگان از ايـــن کـشــور را افــزايــش تـعــداد متکديان در اطراف مناطق توريستي اعـلام کـرده‌اند.علتهای دیگری مانند فقر مادی و ناکامی اقتصادی، فقر فرهنگی، اعتیاد، رخوت و سستی، مهاجرت، معلولیت، بی مهری و غیره ممکن است موجب شود که جوان یا سالمندی به گدایی روی آورد (4).

    گاهی حتی کمبود درآمد در بعضی از مشاغل و بالا بودن هزینه زندگی نیز ممکن است چنین عارضه ای را پدید آورد و به دنبال آن شخص به گروه های بزهکار بپیوندد و به انواع انحرافات اجتماعی روی آورد. با این حال تکدی، به تنهایی، عامل انحرافات آنها نیست بلکه بسیاری از علل دیگر در پدید آمدن این وضع دخالت دارند (5).

    علل اجتماعی دیگر گدایی مربوط به کمبودهایی است که در اثر نارسایی های موجود در جامعه به وجود می آید. باید اذعان داشت که برخی از این گدایان محصول نابسامانی اجتماعی هستند. بدین معنی که جامعه نتوانسته است افراد سالخورده، عاجز، معلول، یتیم و امثال آنان را در مراکز مناسبی سازمان بخشد و برای آنان زندگی انسانی لازم را فراهم آورد. در نتیجه آنان نیز از فرط ناچاری برای بقای خویش به تکدی می پردازند (6).

    مواد 712 و 713 قانون مجازات اسلامي‌ مصوب سال  137 به تکدي‌ و نيز گماردن اطفال و اشخاص غيررشيد به انجام اين کار نظر دارند و براي شخص متکدي علاوه بر مجازات حبس از يک تا سه ماه، مصادره اموالي که از طريق تکدي‌ به دست آمده است را نيز منظور کرده‌اند. براساس اين مواد قانوني، شخصي که اطفال و اشخاص غيررشيد را به تکدي مي‌گمارد يا آنان را وسيله تکدي قرار مي‌دهد، علاوه بر حبس از سه  ماه تا دو سال به استرداد تمامي اموالي که از اين طريق به دست آورده است، محکوم مي‌شود(7).

    مادۀ 1173 قانون مدني سوء‌استفاده از طفل يا اجبار او به ورود در مشاغل ضـداخـلاقـي مانند فساد، فحشا، تـکـدي‌ و قـاچاق را از مــــواردي مــــي‌دانــــد کـــه محکمه مي‌تواند تصميم مقتضي را در مورد حضانت طفل اتخاذ کند و از پدر و مادر سلب حضانت نمايد. ‌اســاسـنــامــۀ تـشـکـيــلات و ســازمـان دهـيـاري‌هـا مـصـوب 21 بـهـمن1380 هيئت وزيران در ماده 10 خود يکي از وظايف دهيار را جلوگيري از تکدي‌ و واداشتن متکديان به کار معرفي کرده است(8).

    برابر مادۀ 55 قانون شهرداري مصوب 11 تير 1334 "جلوگيري از گدايي و واداشتن گدايان به کار و توسعۀ آموزش عمومي" يکي از وظايف شهرداري است.‌ با در نظر گرفتن مجموعه قوانيني که در اين زمينه موجود است، مي‌توان نتيجه گرفت قانون‌گذار ما جنبۀ کيفري را چاره مشکلات دانسته و به جنبۀ پيشگيرانه توجه کافي نداشته است؛ در حالي که اگر ما الگوي "پيشگيري بهتر از درمان است" را برگزينيم، به نتيجه بهتري خواهيم رسيد. مجازات فرد متکدي بدون مبارزه با علل و عوامل، يک نوع مبارزه بيثمر و بيحاصل خواهد بود

    به منظور ريشه کن کردن پديده گدايي، امروزه سازمان‌هاي مسئول «ابزارها» و راه‌هاي متعددي را در اختيار دارند که به مقتضاي سياست‌هاي انتخابي و هدف‌هاي کارشناسانه، الگوها و پيامدها و با توجه به مقدورات و محدوديتهاي خود، آنها را به کار مي‌برند. اين راهکارها را مي‌توان به سه گروه عمده تقسيم کرد: 1- ادغام و همکاري هماهنگ همۀ سازمانها و خيريه-ها در يک تشکيلات منسجم برای جمع آوري امکانات براي مقابله با پديده تکدي. 2- قانوني کردن مقابله و مبارزه با تکدي و معرفي قضايي و حقوقي رفتار تکدي به عنوان عملي که نقض قانون مي‌شود.3- برخورد قاطع با متکديان حرفه اي و شياداني که به يک نوع زندگي انگلي خو گرفته اند. جلوگيري از مهاجرت-هاي بيرويه، ايجاد کارگاه هاي آموزش فني – حرفه اي، توجه خانواده ها و کنترل اطفال و نيز آگاه کردن «کمک دهندگان» يکي از ابزارهاي مهم مبارزه با تکدي است.

    همچنين تأمين حداقل معيشت، ايجاد اشتغال و ريشه کن نمودن بيسوادي به طور قابل ملاحظه اي از ترويج تکدي ممانعت مي‌کند (9).

    کلید واژه ها

    فقر، آسیب اجتماعی، تکدی گری، بیکاری.

    ارجاعات

    1- باقری، ابراهیم. گزارش آماری طرح و برنامه بهزیستی استان تهران. استخراج: نادر اسفندیاری، تهران: سازمان بهزیستی، 1370، ص23.

    2- مرادی، علیرضا. بررسی علل تكدی در ایران. نشریه تخصصی بهزیستی، سال اول ۱۳۷۰، شماره11، ص5.

    3- آقاجانی، محمد. مطالعه تکدگری در شهر تهران. تهران: مركز مطالعات و تحقيقات اجتماعي و فرهنگي شهرداري،1373،ص47.

    4- ممتاز، فریده. جامعه شناسی شهری. تهران: دانشگاه شهید بهشتی (دانشكده ادبیات و علوم انسانی)، اداره انتشارات، ۱۳۷۰،ص15.

    5- سخاوت، جعفر.آسیب شناسی اجتماعی. تهران: انتشارات دانشكده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی، ۱۳۶۰، ص‏۳۵.

    6- سازمان بهزیستی. نقش آموزشهاي مهارتي فني وحرفه اي در كاهش آسيبهاي اجتماعي.تهران: معاونت آموزش، دفتر كاهش آسيب هاي اجتماعي،1391،ص41.

    7- شکري، رضا. قانون مجازات اسلامي. تهران:باستان،1384،ص115.

    8- منصور، جهانگير. مجموعه قوانين و مقررات جزايي.تهران: نواندیش، 1391،ص56.

    9- سعادت، آيدا. تحليلي بر تکدي‌گري کودکان. تهران:بهزیستی،1379،ص47.

نظر شما