You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • جرائم بدون قربانی Victimless Crimes    

    جرایم بدون قربانی به فعالیت­هایی گفته می­شود که افراد، کم و بیش آزادانه به آنها اشتغال دارند بدون آنکه به طور مستقیم به دیگران زیان برسانند؛ اما به عنوان فعالیت های غیر قانونی تعریف شده اند. (1)

    با انتشار رساله جرایم و مجازات­ها اثر «سزار بکاریا» در سال1764 مکتب کلاسیک بنیان­گذاری شد. این مکتب مسئله "بزه" را به عنوان رفتار یک انسان آزاد تلقی کرد. باگذشت بیش از یک قرن پس از آن، باظهور مکتب اثباتی ودر پی انتشار کتاب "انسان بزهکار" اثر سزارلمبروزو در سال1876 کم کم زمینه نگرش علمی به جرم فراهم شد و این امربه نوبۀ خود زمینه تولد رشته جدیدی به نام"جرم شناسی" را فراهم آورد که از نگاه این رشته مرکز ثقل حقوق کیفری باید مرتکب جرم یعنی شخص "بزهکار" باشد. اما کمتر از یک سده پس از تولد جرم شناسی توجه بعضی از جرم شناسان به عنصرفعال دیگری در فرایند بزهکاری به نام "بزه دیده" جلب شد و مطالعات آنان بر تعیین سهم، نقش، شخصیت و منش بزه دیده در تکوین جرم متمرکزشد".

    اما در تمامی شاخه­های بزه دیده شناسی مباحث، مطالب، مطالعات و پیشنهادها مبتنی بر فرض وجود بزه دیده است نه فقدان آن. "اصطلاح جرایم بدون بزه دیده برای اولین بار در سال 1965 توسط اسکوار به کار گرفته شد. وی معتقد بود جرایم بدون بزه دیده جرایمی هستند که بزه دیده واقعی ندارند؛ مثل سقط جنین، همجنس بازی و اعتیاد به مواد مخدر، که در آنها هیچ ضرری برای اشخاص دیگر از غیر مباشر جرم مفروض نیست. بنابراین زمانی می­توان از جرایم بدون مجنی علیه سخن گفت که خسارت و ضرر عمل علیه شخص دیگر نباشد، بلکه علیه خود شخص باشد یا با همکاری و توافق و رضایت شخص توسط دیگری که درگیر در عمل بوده است، ارتکاب یافته باشد.  "  لذا خاستگاه مبحث جرایم بدون بزه دیده، رشته جدیدی از جرم شناسی به نام "بزه دیده شناسی" است. محققان این رشتۀ جدید که دغدغۀ اصلی آنها بررسی و مطالعه نقش بزه دیده است در خلال مباحث علمی خود دریافته­اند جرایمی وجود دارد که در آنها یا اصولا بزه دیده­ای وجود ندارد یا در صورتی که بزه دیده وجود دارد، بزه دیده عادی نبوده بلکه بزه دیده ای است که خود خواهان بزه بوده است.

    در کشور ما با عنایت به از اینکه بررسی­ها و مطالعات کمّی و کیفی شایان ذکری در این زمینه صورت نگرفته وتعداد بسیار زیاد این جرایم درقوانین ما، لزوم شناسایی وتجزیه و تحلیل این مبحث بیش از پیش اهمیت پیدا می‌کند. زنا (مواد63 تا107 ق. م. ا) لواط (مواد108 تا126 ق. م. ا) مساحقه (مواد127 تا134 ق. م. ا) رابطه نامشروع دون زنا (ماده637ق. م. ا) قوادی (مواد135 تا138 ق. م. ا) تفخیذ(ماده 121ق. م. ا) بی­حجابی و بدحجابی زنان در معابرعمومی (تبصره ماده138ق. م. ا) دایر کردن مرکز فساد وفحشا (ماده639ق. م. ا) هرزه نگاری (ماده620 ق. م. ا) توهین به مقدسات (ماده 513ق. م. ا) تظاهر به عمل حرام (ماده637 ق. م. ا) شرب خمر(مواد165 تا 182ق. م. ا) استعمال مشروبات الکلی (ماده 702 ق. م. ا) دایر کردن محل برای شرب خمر(ماده 704ق. م. ا) ولگردی(ماده712 ق. م. ا) تکدی گری (ماده712ق. م. ا) کلاشی(ماده712ق. م. ا) اقدامات علیه محیط زیست(ماده688ق. م. ا) شکارغیرقانونی (ماده 680ق. م. ا) ربا (ماده595ق. م. ا) و... از جمله مواردی هستند که می¬توان آنها را جرایم بدون بزه دیده دانست.

    کلید واژه ها

     بزه دیده، جرم، بزه دیده شناسایی، جرم بدون بزه دیده.

    ارجاعات

    1-      کاوه، محمد. طبقه بندی جرایم. تهران:  انتشارات راسخون، 1390، ص 4.

    2-      ژراژ لپز و ژینا فیلیز ولا. بزه دیده و بزه دیده شناسی. ترجمۀ روح الله کرد علیوند و  احمد محمدی، چاپ اول، تهران: انتشارات مجد، 2003.

    3-      رمضانیان، سکینه .جرایم بدون بزه دیده. روزنامه رسالت.1390.

    4-      قانون مجازات اسلامی مواد (63 ،108 ، 637 ، 135، 138، 639، 620، 513،637،165،702،704،712،688)

نظر شما