You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • دختران فراری        Runaway Girls

    پدیده فرار، نوعی رفتار سازش نایافته است که در فرآیند آن ، فرد به منظور رهایی از مشکلات خود در خانه یا به خاطر جاذبه های بیرون از خانه ، بدون اجازه والدین یا سرپرست قانونی خود، آگاهانه خانه را ترک می کند(جمشیدی ، 1389: 136). کارن هورنای[1](1952) فرار از منزل را به عنوان سازوکار دفاعی با واکنش جبرانی مطرح می کند و آن را نوعی تضاد درونی فردی می داند . لوئلاکول[2](2014) میل به رهایی از قیود خانواده و فرار از زیر فشارهای خانوادگی و اجتماعی را دراین نابهنجاری اجتماعی مطرح می کند (زمانی و همکاران،1391 : 46). با عنایت به تعاریف فوق دختران فراری به دخترانی اطلاق می شود که به هر دلیلی خانه و خانواده را ترک کرده و به محیط های دیگری چون خیابان ، پارک ، باند و... روی می آورند. دختران فراری معمولأ در گروه سنی 14 تا 18 سال قرار دارند (معیدفر،28:1394).   
     متن :

     فرار از خانه، پدیده پیچیده ای است که مجموعه ای از عوامل خانوادگی  و روان شناختی در آن نقش دارند . محیط نامساعد و تشنج آفرین خانواده، طلاق ، اعتیاد والدین بخصوص پدر، ارتباط با دوستان ناباب، روابط کنترل نشده خانواده ها با یکدیگر، اختلاف والدین و فرزندان ، کنترل و سختگیری افراطی و غیرمنطقی والدین، مشکلات حاد اقتصادی، احساس ناامنی در خانه، اختلالات شخصیت ، روابط عاشقانه دختر و پسر، ترس از رسوایی پس از تجاوز جنسی، مخالفت والدین با ازدواج دختران با شخص مورد نظر یا آزار ناپدری و  نامادری را می توان از جمله مهم ترین عوامل زمینه ساز فرار دختران از خانه برشمرد (علیوردی نیا و همکاران ، 1390: 37).

        فرار دﺧﺘﺮان از ﺧﺎﻧﻪ اﮔﺮﭼﻪ در ﻧﮕﺎه اول ﭘﺪﯾﺪه اي ﻓﺮدي اﺳﺖ، اﻣﺎ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎي ﺳﻮء آن ، در ﻧﻈﻢ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ اﺧﺘﻼل و آﺷﻔﺘﮕﯽ اﯾﺠﺎد ﻣﯽﮐﻨﺪ . ﻓﺮار، آﻏﺎز ﺑﻲ ﺧﺎﻧﻤﺎﻧﻲ و بی ﭘﻨﺎﻫﻲ اﺳﺖ و ﻫﻤﻴﻦ اﻣﺮ، زﻣﻴﻨه ی ارﺗﻜﺎب ﺑﺴﻴﺎري از ﺟﺮاﻳﻢ را ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲ  ﻛﻨﺪ. دﺧﺘﺮان ﻓﺮاري ﺑﺮاي اﻣﺮار ﻣﻌـﺎش ﺑـﻪ ﺳـﺮﻗﺖ ، ﺗﻜـﺪي گری، ﺗﻮزﻳـﻊ ﻣـﻮاد ﻣﺨـﺪر، ﻣﺸﺮوﺑﺎت اﻟﻜﻠﻲ و ﻛﺎﻻﻫﺎي ﻏﻴﺮ ﻣﺠﺎز، روﺳﭙﻴﮕﺮي، ﻋﻀﻮﻳﺖ در ﺑﺎﻧﺪﻫﺎي ﻣﺨـﻮف و ﻛﺜﻴـﻒ اﻗﺪام ﻣﻲ کنند (افراسیابی و عرب مقدم ، 1390 :  178). ﺑﺮﺧﻲ از اﻳﻦ دﺧﺘﺮانفقط برای آن که بتوانند زنده بمانند ، ﭘﺲ از ﻓﺮار در ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن های ﻣﺘﺮوﻛﻪ ، ﭘـﺎرك ها، ﺧﺎﻧـﻪﻫـﺎي ﻓـﺴﺎد و ... ﺷﺐ را ﺑﻪ ﺻﺒﺢ ﻣﻲ رﺳﺎﻧﻨﺪ و از ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﻣﻜﺎن دﻳﮕﺮ در ﺣﺮﻛﺖ ﻫﺴﺘﻨﺪ ؛آنان ﺑﺎ اﺳﺎﻣﻲ ﻣﺴﺘﻌﺎر و ﺗﻴﭗ ﭘﺴﺮاﻧﻪ و ﻛﺎرﻫﺎي ﻣﺮداﻧﻪ در ﺟﻤﻊ دوﺳـﺘﺎن دﺧﺘﺮ ﻳﺎ ﭘﺴﺮ ، روزﮔﺎر ﻓﻼﻛﺖ ﺑﺎري را ﺳﭙﺮي ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ. ﺷﻜﺎرﭼﻴﺎن ﺑﺎ اﻏﻔﺎل اﻳﻦ دﺧﺘـﺮان ، ﻛـﻪ اﻏﻠﺐ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎﻧﻲ ﺳﺎده و ﺑﻲآﻻﻳﺶ ﻫﺴﺘﻨﺪ و از اوﺿﺎع و اﺣﻮال ﺷﻬﺮﻫﺎي ﺑﺰرگ ﺧﺒﺮ ﻧﺪارﻧﺪ ، اﻣﻮاﻟﺸﺎن را ﺑﻪ ﺳﺮﻗﺖ ﻣﻲ ﺑﺮﻧﺪ و ﭘﺲ از ﺗﺠﺎوز ﺑﻪ ﻋﻨﻒ، ﻳﺎ آنان را رﻫﺎ ﻣﻲﻛﻨﻨـﺪ؛ ﻳـﺎ ﭘـﺲ از ﺷﻜﻨﺠﻪ و آزار ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﻧﺎﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺑﻮدن و ﻏﺮﺑﺖ ، به قتل می رسانند. ﺑﺮﺧﻲ از ﺑﺎﻧﺪﻫﺎي ﻓﺤﺸﺎ ﻧﻴﺰ اﻗﺪام ﺑﻪ اﻧﺘﻘﺎل دﺧﺘﺮان ﻓﺮاري ﺑﻪ ﻛﺸﻮرﻫﺎي دﻳﮕﺮ، ﺗﺠﺎرت ﺳـﻜﺲ و ﻓـﺮوش اﺟـﺰاي ﺑـﺪن آنان ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ. دختران فراری، با ارﺗﻜﺎب ﺑﻪ ﺟﺮاﻳﻢ و ﻓﺴﺎد اﺧﻼﻗﻲ، دﭼﺎر اﻧﻮاع ﺑﻴﻤﺎری ها و اﺧﺘﻼﻻت روﺣﻲ و رواﻧﻲ می ﺷﻮﻧﺪ و ﺑﺮﺧﻲ از آنان ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺳﺮاﻓﻜﻨﺪﮔﻲ ﻧﺎﺷﻲ از ﺗﺠـﺎوزات، دﺳـﺖ ﺑـﻪ ﺧـﻮد ﻛـﺸﻲ ﻣـﻲزﻧﻨـﺪ (علیوردی نیا و همکاران ، 1390: 45). باید توجه داشت که خطر فرار فقط خانواده های طبقات پایین جامعه( از نظر اقتصادی و اجتماعی) را تهدید نمی کند، بلکه بنا بر تحقیقات، درصد قابل توجهی از دختران فراری، متعلق به خانواده های مرفه و متوسط به بالا هستند (فتحی ،1387 : 85).

    مطالعات انجام شده در زمینه فرار دختران، برمبنای دو رویکرد استوار است . رویکرد انگیزشی و رویکرد شخصیتی (افراسیابی و عرب مقدم ، 1390 : 182) .

    الف) رویکرد انگیزشی: رویکرد انگیزشی ، انگیزه های فرار از خانه را مورد مطالعه قرار می دهد. انگیزه های دختران فراری را به دو نوع، فرار از وضعیت نامناسب خانواده و فرار برای رسیدن به اهداف خاص مثل روابط عاشقانه و آزادی طبقه بندی می کند.

    ب) رویکرد شخصیتی: رویکرد شخصیتی ، فرار از خانه را یک علامت نوروتیک[3] می داند . همچنین به رابطه بین کانون کنترل درونی و بیرونی فرار از خانه می پردازد.  در این رویکرد، ویژگی های شخصیتی و روان شناختی دختران فراری از جمله تکانشی بودن ، خطرپذیری و هیجان طلبی را مطرح کرده و بیان می کند که بین پدیده فرار و این ویژگی های  شخصیتی، همبستگی بالایی وجود دارد (بهبودی و حسینی ،1392 : 49).

    هرچند در مورد فرار دختران آمار و ارقام دقیقی در دست نیست؛ اما اخبار، جراید و مطبوعات از کاهش میانگین سنی دختران فراري و روند رو به رشد این آسیب اجتماعی و ظهور پیامدهاي ناگوار آن حکایت می کند. در اﯾﻦ راﺳﺘﺎ، ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰي برای ارﺗﻘﺎی ﮐﻤﯽ و ﮐﯿﻔﯽ ﺟﺎﻣﻌﻪ و ﺗﻮﺳﻌﻪ اﻧﺴﺎن ﻣﺤﻮر، کمینه ﻣﺴﺘﻠﺰم وﺟﻮد ﻧﻈﻢ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و اﻧﺘﻈﺎم اﻣﻮر در ﺣﻮزه ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺟﺎﻣﻌﻪ اﺳﺖ (علیوردی نیا و همکاران ، 1390 : 31).

     

     در ادامه ، انواع اقدامات پیشگیرانه برای کنترل فرار دختران از منزل را می توان به شرح زیر برشمرد :

    ·         ﭘﻴﺸﮕﻴﺮي در ﺳﻄﺢ خانواده : در این سطح چهار اقدم اساسی قابل ذکر است که عبارت اند از :

    1-     ﺗﻘﻮﯾﺖ دﯾﻦداري در ﺧﺎﻧﻮاده ﻫﺎ ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ اﺟﺮاي ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎي ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ؛ ﭼﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎﯾﯽ  ﮐﻪ در ﺣﺎل اﻧﺠﺎم است و ﭼﻪ ﻃﺮاﺣﯽ و ﺗﺪوﯾﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎي ﺟﺪﯾﺪ در آﯾﻨﺪه . البته این برنامه ها ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺟﺪي ﻣﺒﺎﻧﯽ ﻧﻈﺮي (اﻋﺘﻘﺎدي و ﻣﻌﺮﻓﺘﯽ ) و ﻋﻤﻠﯽ (ﭘﺎﯾﺒﻨﺪي ﺑﻪ اﻟﮕﻮﻫﺎي ﻣﺬﻫﺒﯽ و ﺗﻘﻮﯾﺖ ﻫﻨﺠﺎرﻫﺎي دﯾﻨﯽ) را ﺑﺎ ﺗﺄﮐﯿﺪ ﺑﺮ اﻟﮕﻮﻫﺎي ﺗﻌﺎﻣﻠﯽو اﺧﻼق دﯾﻨﯽ  در ﺧﺎﻧﻮاده ، در ﺑﺮﺧﻮرد ﺑﯿﻦ واﻟﺪﯾﻦ ﺑﺎ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ و ﻧﯿﺰ ﺑﺎ ﻓﺮزﻧﺪان ﺗﻘﻮﯾﺖ کند؛

    2-     ﮐﺎﻫﺶ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺧﺎﻧﻮادﮔﯽ ﯾﮑﯽ از اﺻﻮل راﻫﺒﺮدي در ﭘﯿشﮔﯿﺮي و ﺗﻌﺪﯾﻞ ﻓﺮار دﺧﺘﺮان است؛

    3-     ﮐﺎﻫﺶ ﻧﺎﺳﺎزﮔﺎري ﺑﯿﻦ واﻟﺪﯾﻦ ؛

    4-   اراﺋﻪ آﻣﻮزش ﻫﺎ ي ﻻزم ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻮاده ﻫﺎ برای اﻃﻼع زود ﻫﻨﮕﺎم ﻓﺮار دﺧﺘﺮان ﺑﻪ ﭘﻠﯿﺲ و ﻫﻤﮑﺎري ﺑﺎ آنان  برای ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﻫﺮ ﭼﻪ ﺳﺮﯾﻊ ﺗﺮ و ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﺧﻄﺮات ﻧﺎﺷﯽ از ﻓﺮار (زمانی و همکاران ،1391 : 47).

    ·         ﭘﻴﺸﮕﻴﺮي از ﻃﺮﻳﻖ کارکرد رسانه های عمومی  :

    1-     اﻧﻮاع رﺳﺎﻧﻪ ﻫﺎ شامل ﺳﻴﻨﻤﺎ ، ﻣﻄﺒﻮﻋﺎت، ﻧﺸﺮﻳﺎت ، ﺗﻠﻮﻳﺰﻳﻮن  و شبکه های اجتماعی می توانند درﭘﻴﺸﮕﻴﺮي از ﻓﺮار دﺧﺘﺮان ، نقش بسزایی ایفا کنند؛

    2-     ﺍﺭﺍﺋﻪ ﺁﻣﻮﺯﺵ ﻫﺎﻯ ﻻﺯﻡ ﺑﻪ ﻭﺍﻟﺪﻳﻦ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ ﺭﺳﺎﻧﻪ ﻫﺎﻯ ﮔﺮﻭﻫﻰ ﻭ ﺗﻮﺳﻂ ﺭﻭﺍﻥ ﺷﻨﺎﺳﺎﻥ ﻭ ﻣﺸﺎﻭﺭﺍﻥ ﻣﺠﺮﺏ ﺩﺭ ﺧﺼﻮﺹ ﭼﮕﻮﻧﮕﻰ ﺭﻓﺘﺎﺭ ﺑﺎ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﻧﻮﺟﻮﺍﻥ ﻭﺍﻳﻔﺎﻯ ﻧﻘﺶ ﻳﻚ ﻭﺍﻟﺪ ﺧﻮﺏ ؛

    3-     اطلاع رسانی مناسب و به موقع به شهروندان با استفاده از مشارکت نهادها و دستگاه های مسئول نظیر نیروی انتظامی از طریق آموزش همگانی .

    ·         پیشگیری از طریق نیروی انتظامی :

    1-     فراهم آوردن الزامات قانونی لازم برای بکارگیری پلیس زن در مواجهه با دختران فراری؛ 

    2-     فرآهم آوردن زمینه های آموزشی مناسب برای ﺷﻨﺎﺧﺖ ﭘﻠﯿﺲ ، ﺑﻮﯾﮋه ﭘﻠﯿﺲ زن ، ﺑﺎ ﻣﺴﺎﺋﻞ رواﻧ ﺸﻨﺎﺧﺘﯽ دﺧﺘﺮان ﺟﻮان به منظور ایفای نقش موثر از سوی پلیس؛

    3-   برقراري ارتباط و مشارکت گسترده پليس با مدارس (زیرا  پلیس می تواند در باره مسائل روز جامعه، جرايم گوناگون، به ويژه جرايم خاص زنان، راه هاي پیشگیری از خطر و ... به دختران دانش آموز مشاوره دهد)؛

    4-   انعقاد تفاهم نامه ميان ناجا و وزارت آموزش و پرورش برای تاسیس مراکز مشاوره در اطراف مدارس يا ادارات آموزش و پرورش، به خصوص در مناطق و مدارس پرخطر (بهبودی و حسینی ، 1392 : 32).

    واژه های کلیدی:

     فرار، دختران فراری ، فرار ازخانه ، پیشگیری

    ارجاعات :

    - اﻓﺮاﺳﯿﺎﺑﯽ، ﺣﺴﯿﻦ و نرگس ﻋﺮب ﻣﻘﺪم (1390) . ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﮔﺮاﯾﺶ ﻧﻮﺟﻮاﻧﺎن ﺑﻪ ﻓﺮار از ﺧﺎﻧﻪ . فصلنامه داﻧﺶ اﻧﺘﻈﺎﻣﯽ، ﺳﺎل ﺳﯿﺰدﻫﻢ، ﺷﻤﺎره 2 ، 189-163.

    - بهبودی ، مهدی و اعظم السادات حسینی(1392) . ﺑﺮرﺳﯽ زﻣﯿﻨﻪ ﻫﺎي ﻓﺮار دﺧﺘﺮان و زﻧﺎن از ﻣﺤﯿﻂ ﺧﺎﻧﻮاده و آﺳﯿﺐﻫﺎ ي اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻧﺎﺷﯽ از آن در اﺳﺘﺎن ﻗﺰوﯾﻦ. ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ داﻧﺶ اﻧﺘﻈﺎﻣﯽ ، ﺳﺎل دوم، ﺷﻤﺎره ﺷﺸﻢ، 58-21

    - جمشيدي، بهنام ؛ حسینی ، فریده السادات و نرگس عرب مقدم (1389). پيش بيني فرار دختران با استفاده از مدل 5 عامل بزرگ شخصيت . مجله روان پزشكي و روان شناسي باليني ايران، سال شانزدهم، شماره 2، 144-135 .

    - زﻣﺎﻧﯽ، زﻫﺮا؛ ﮐﺒﺎري، ﺳﻮﺳﻦ و حبیب آﻗﺎﺑﺨﺸﯽ (1391) . راﺑﻄﻪ اﻋﺘﻤﺎد اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺧﺎﻧﻮاده و ﻓﺮار دﺧﺘﺮان از ﻣﻨﺰل . ﻓﺼﻞ ﻧﺎﻣﻪ ﭘﮋوﻫﺶ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ، ﺳﺎل ﭼﻬﺎرم، ﺷﻤﺎره 14 ، 31-49 .

    - ﻋﻠﯿﻮردي ﻧﯿﺎ، اﮐﺒﺮ؛ ﺧﻮﺷﻔﺮ، ﻏﻼﻣﺮﺿﺎ و حمیده اﺳﺪي (1390) . ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺷﻨﺎﺧﺘﯽ ﮔﺮاﯾﺶ دﺧﺘﺮان داﻧﺶ آﻣﻮز ﺑﻪ ﻓﺮار از ﻣﻨﺰل . فصلنامه ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت زﻧﺎن، ﺳﺎل ﻧﻬﻢ، ﺷﻤﺎره9 ، 53 25.

    - فتحی، منصور(1387).عوامل خانوادگی موثر بر فرار دختران از خانه. فصلنامه علمی پژوهشی رفاه اجتماعی،

    سال هفتم ، شماره27 ،73-94 .

    - معيدفر، سعيد (1394). جامعه شناسي اقشار و گروه های آسیب پذیر . مجله مسائل اجتماعي ايران، سال ششم ، شماره اول ، 36-7 .

     مراجع برای مطالعات بیشتر:

    - ﺧﺮم آﺑﺎدي، ﯾﺪاﻟﻪ و ﻧﻮرﻋﻠﯽ فرخی (1389). ﺑﺮرﺳﯽ وﯾﮋﮔﯽﻫﺎي رواﻧ ﺸﻨﺎﺧﺘﯽ و ﻋﻮاﻣﻞ زﻣﯿﻨﻪ اي ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﻓﺮار دﺧﺘﺮان از ﻣﻨﺰل در ﺷﻬﺮ ﻫﻤﺪان . ﻓﺼﻠﻨﺎﻣه ﻋﻠﻤﯽ- ﭘﮋوﻫﺸﯽ ﻧﻈﻢ و اﻣﻨﯿﺖ اﻧﺘﻈﺎﻣﯽ،   سال چهارم ، شماره سوم ، 191-175

    - فردوسیان ، فرحناز و علی اصغر مهری (1394). بررسی علل فرار دختران از منزل و اراده راهکارهایی برای ارتباط با آن . فصلنامه دانش انتظامی ، سال دوم ، شماره هفتم ، 112-85

     



    [1]. Karl Horney

    [2]. Leukalacole

    [3] .: Neurotoxic در علم روان شناسی، اختلالات روانی به دودسته نوروتیک و سایکوتیک تقسیم می‌شوند ؛ بیمارانی که مبتلا به نوروتیک هستند را ادر اصطلاح ،روان رنجور و بیماران سایکوتیک را روان پریش می‌گویند.  افرادی که روان رنجور هستند، می‌دانند که بیمارند. مانند: وسواس از نوع خفیف، ترس و اضطراب.

     

     

نظر شما