You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • عنوان: کودکان بزه دیده

    معرف:

    1-  معادل انگلیسی: Abused children

    2- تعریف:

    بزه‌دیده شخصی است که به دنبال رویداد یک جرم به آسیب بدنی، روانی، درد و رنج عاطفی، زیان مالی یا آسیب اساسی به حقوق بنیادی خود دچار شده باشد. و یا به عبارت دیگر بزه دیده کسی است که خسارت و آسیبی به جسم و روح او وارد شده است (قاسمی، 1390، 11).

    به کودکانی که به شکل مستقیم یا غیر مستقیم از وقوع بزه و جرم محتمل خسارت اعم از مادی یا معنوی شوند، کودکان بزه دیده گویند. کودکان به علت اینکه نسبت به بزرگسالان از توانایی کمتری برخوردارند، بیشتر در معرض بزه هستند و ممکن است به طرق مختلفی این امر صورت گیرد؛ از اذیت کردن کودکان در خانه گرفته تا اذیت و آزار آن ها در جامعه، که حمایت از این قبیل بزه دیدگان بسیار مهم و اساسی می باشد (رایجیان اصلی، 1384).

    متن

    در هر جامعه، اقشار و گروه هايي از افراد به دليل شرايط خاصي كه دارند، بيش از ديگران در معرض خطر بزه ديدگي قرار مي گيرند. كودكان نيز به دليل شرايط خاص خود و عدم رشد فيزيكي و تكامل عقلي لازم، به گروه بزه ديدگان آسيب پذير تعلق دارند. معمولاً قوانین جزائی از طفل بزه دیده حمایت بیشتری نموده و مجازات سنگین تری برای مرتکب جرم علیه اطفال در نظر گرفته است. علت این امر، ضعیف بودن طفل و عدم امکان دفاع از خویش در مقابل مجرم و همچنین اثرات قوی جرم ارتکابی بر شخصیت و روح و روان طفل قربانی جرم است. قانون جزای ایران نیز در مواردی اندک، به حفظ حقوق طفل بزه دیده پرداخته و مرتکبان جرم علیه اطفال را مستحق مجازات سنگین تری دانسته است. همين مسئله ضرورت توجه ويژه و افتراقي به آنان را در ابعاد مختلف و از سوي نهادهاي مختلف قانون گذاري و اجرايي آشكار مي‌سازد. دليل اين توجه ويژه، پيشگيري از عواقب سوء فردي و اجتماعي است كه رهايي و عدم حمايت ويژه از كودكان بزه ديده به دنبال خواهد داشت (اردبیلی، 1388، 11) .

    به طور كلي، كودكان به عنوان افرادي آسيب پذير در برابر بهره كشي‌ها و بي توجهي ها، از استعداد و پيش زمينه بزه‌ديدگي بسيار بالايي برخوردار بوده و به راحتي از بزه‌ديدگان بالقوه، به بزه‌ديدگان بالفعل تبديل مي‌شوند. بنابراين، سياست گذار جنايي بايد از طرق مختلف مثلاً، جرم انگاري برخي رفتارها و تشديد مجازات و پيش بيني تدابير پيشگيرانه، موجبات كاهش بزه ديدگي و تجاوز به حقوق و آزادي هاي آنان را فراهم نمايد. كودكان عملاً در محيط هاي گوناگون از جمله خانواده، محيط هاي آموزشي، شغلي، مراكز پرستاري و مراقبت مورد سوء استفاده و بهره كشي قرار مي گيرند (یاسری، 1392: 9). در حقوق ایران بدون اینکه قانونگذار درصدد تعریف کودکان بزه دیده برآید، هر نوع اذیت و آزار کودک را که موجب می شود به آن ها صدمه جسمانی، روانی یا اخلاقی وارد شود و سلامت جسم یا روان آنان را به مخاطره اندازد؛ ممنوع اعلام نموده و مصادیق آن را نیز بیان نموده است. در طول تاریخ بشر همواره "بزه دیده" وجود داشته است. اصولاً تصور "بزه" بدون وجود بزهکار و بزه دیده ممکن نیست، زیرا بزه دیده در واقع خود به تنهایی بازیگر نیمی از صحنه جرم می‌باشد. در حقیقت اکثر جرایمی که به وقوع می پیوندند، در نتیجه وجود یک رابطه دو طرفه بین "بزه دیده و بزهکار" است. از سال 1940 میلادی به بعد گروهی از جرم شناسان تلاش خود را به دنبال مسائل "بزه دیده" متمرکز نمودند تا نقش وی را در تکوین جرم برآورد نمایند. نتیجه این تحقیقات تولد رشته جدیدی به نام "بزه دیده‌شناسی" بود. بزه دیده شناسی توجهی خاص به موارد مربوط به بزه دیده یعنی شخصیت، ویژگی های زیست شناختی، روان شناختی و اخلاق و جامعه شناسی، فرهنگی وی، و روابط او با بزهکار و سرانجام نقش وی در تکوین بزه می پردازد. در بزه دیده شناسی، بزه دیده کسی است که مستقیما جرم علیه او انجام شده و در اثر ارتکاب جرم متضرر گردد. در بزه دیده شناسی، بزه دیدگان بر اساس معیارهای گوناگونی طبقه بندی می شوند و مورد مطالعه و بررسی قرار می گیرند. یکی از این نمونه های بزه دیدگی که اساس آن را ضعف و ناتوانی قربانیان تشکیل می دهد، کودکان و نوجوانان هستند (معظمی، 1390: 21).

    عوامل بزه زای فردی

    برخي از خصوصيات و ويژگي هاي فردي وجود دارند كه شخص را به سوي تبهكاري سوق می‌دهند، اين خصوصيات دروني و مربوط به شخص مجرم هستند .برخي از اين صفات عبارتند از:

    الف) تَوارث ب) اختلالات كروموزومي ج) اختلالات روحي و رواني

    عوامل بزه ‌زاي اجتماعی

    جامعه شناسان كيفري برخلاف زيست شناسان كيفري، لوح ضمير كودك را چون آينه اي پاك و شفاف می‌دانند كه هرگونه نقش نيك و بد را در خود مي پذيرد و معتقدند كه تنها استعداد شخصي براي ارتكاب بزه كافي نيست. عوامل بزه‌زاي خارجي عبارتند از:

    الف) مشكلات ناشي از زندگي خانوادگي (خانوادة نامتعادل، اعتياد اعضاي خانواده ناسازگار، نابساماني هاي موجود در خانواده، قيدوبندهاي خانوادگي و نبود پدر و مادر)

    ب) مشكلات ناشي از عوامل اجتماعي (محيط اجتماعي، تأثير وسايل ارتباط جمعي(توجهی، 1387، 18).

    دلایل آسیب پذیری کودکان در قبال جرائم

    از آن جا که اطفال به لحاظ روانی و جسمانی در حال رشد هستند و شخصیت آنان در حال شکل گیری است، در جامعه و به ویژه در برابر بزهکاری، بیشتر از بزرگسالان آسیب پذیرند و از همه مهمتر این که کمتر از بزرگسالان می توانند مصالح عالیه خود را تشخیص دهند. در حقوق کیفری اطفال با سه مقوله روبرو هستیم، «بزهکاری اطفال»، «بزه دیدگی اطفال» و «اطفال در معرض خطر»، بزه دیدگی اطفال شامل مجموعه جرایم ارتکابی علیه اطفال است و طفل در معرض خطر یک مفهوم بنیادین است که می تواند به دلایلی از جمله موارد زیر صورت گیرد:

     

    ·    ضعف فيزيكي

     برخي تحقيقات و مطالعات اما نه همه- نشان مي‌دهد كه كودكاني كه از لحاظ استحكام و قدرت بدني ضعيف هستند در محيط مدرسه بيشتر توسط افراد قوي هيكل مورد بزه ديدگي واقع مي شوند و يا كودكان بزرگ تر احتمالاً كمتر توسط والدين شان كتك مي خورند؛ فلذا، ضعف فيزيكي و كوچك بودن اگر چه ممكن است به عنوان يك عامل مؤثر در بزه ديده گي كودكان به حساب آيند، اما به عنوان يك معيار كافي براي افزايش ميزان خطر و سوء استفاده‌ها نيست.

    ·   فقدان آگاهي

    تجربه و ضعف خود كنترلي؛ با اين توضيح كه كودكان، حداقل در برخي سنين، در مقايسه با افراد بالغ، ممكن است كمتر قادر به درك و شناسايي افراد، مكان ها و موقعيت هاي خطرناك باشند. همين امر باعث مشاركت كودكان در برخي رفتارها و نهايتاً افزايش ميزان خطر مي شود. براي مثال، كودكاني كه با الكل يا مواد مخدر سر و كار دارند يا در باندهاي مختلف مجرمانه قرار دارند (معماری، 1385: 28).

     

    واژه های کلیدی:

    کودکان، بزه، عوامل اجتماعی، شخصیت.

    منابع فارسی

    اردبيلي، محمد علي، (1388)، اطفال در معرض خطر، ماهنامه قضاوت، شماره 4

    بيگي، جمال، (1386)، بزه ديدگي اطفال در حقوق ايران، چاپ اول، نشر ميزان، تهران.

    توجهی، عبدالعلی، (1387)، اندیشه حمایت از بزه دیدگان و جایگاه آن درگستره جهانی و سیاست جنایی تقنینی ایران، مجموعه مقالات در تجلیل از دکتر آشوري، تهران، انتشارات سمت.

    سلیمی، صادق، (1392)، جنایات سازمانیافته فراملی، انتشارات تهران صدا.

    قاسمی، جواد، (1390)، کودك آزاري و حمایتهاي کیفري از کودکان، انتشارات تهران، صدا.

    لپز،ژرار و فیلیزولا، ژینا، (1995)، بزه دیده و بزه دیده شناسی، ترجمه رو الدین کرد علیوند و احمد محمدی، تهران، انتشارات مجد، چاپ اول.

    معظمی، شهلا، (1390)، بزهکاری کودکان و نوجوانان، تهران، انتشارات دادگستر، چاپ اول.

    منابع بیشتر برای مطالعه

    شريف رازي، ژينوس، (1387)، حمايت از اطفال بزهديده در فرآيند دادرسي كيفري ايران و انگلستان، پايان نامه كارشناسي ارشد رشته حقوق جزا و جرم شناسي، دانشكده حقوق دانشگاه شهيد بهشتي.

    نيازپور، امير حسن، (1388)، تعامل آيين دادرسي كيفري كودكان و جرم شناسي بالينی: با تأكيد بر لايحه رسيدگي به جرايم اطفال و نوجوانان، فصل نامه خانواده، شماره 1، 18 دوره پنجم، تابستان .

    معماري، رزا، (1385)، حمايت از اطفال بزهديده خشونت خانگي در سياست جنايي قضايي ايران، پايان نامه كارشناسي ارشد دانشگاه آزاد اسلامي واحد بندرعباس.

    منابع انگلیسی

    Herrenkohl TI, Tajima EA, Whitney SD, Huang B, (2005), Protection against antisocial behavior in children exposed to physically abusive discipline, Journal of Adolescent Health;36:457–465.

    Fergusson DM, Horwood LJ, Lynskey MT, (1996), Childhood sexual abuse and psychiatric disorder in young adulthood: II, Psychiatric outcomes of childhood sexual abuse, Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, 35:1365–1374. 

    منابع بیشتر برای مطالعه

    رایجیان اصلی، مهرداد، (1390)، بزه دیده شناسی حمایتی، نشر دادگستر، چاپ دوم، تهران.

    Kaplan & sadock. (2014). synopsis of psychiatry: behavioral sciences/clinical psychiatry, eleventh edition, Benjamin james Sadock, Virginia Alcott Sadock, Pedro Ruiz.

نظر شما