You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  •  

    عنوان: هرزه‌نگاری کودکان

    الف) معرف

    1. معادل انگلیسی: Child pornography

    2. تعریف

    کودک در لغت یعنی طفل خردسال (فرهنگ فارسی معین) و در تعریف یونیسف[1]، منظور افراد انسانی زیر هجده سال است، مگر این‌که طبق قانون قابل اجرا در مورد کودک، کمتر از سن بلوغ باشد (یونیسف، 1989). طبق اصل 21 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، منظور از کودک، طفل شرعی و صغیر است که به سن بلوغ نرسیده است.

    واژۀ «هرزه» در فرهنگ واژگان فارسی به­معنای بیهوده، بی‌فایده، عیاش، فاسد است و «نگاری»، از ریشۀ نگاشتن، نوشتن و نقاشی کردن می‌آید (فرهنگ فارسی معین).

    پورنوگرافی از ترکیب دو واژۀ یونانی Porn به­معنی فاحشه و Graphy به معنای نگاشتن است و از نظر لغوی به مفهوم هرزه‌نگاری و ترسیم مضامین مستهجن است (فرهنگ جدید آکسفورد: 2000: 981).

    منظور از هرزه‌نگاری کودکان، در فرهنگ لغت بلاکس لاو[2]، محصولات و داده‌هایی است که تشریح­کننده مشارکت یک فرد زیر هجده سال در اعمال جنسی باشد (گارنر[3]، 2004: 1199).

    ب) متن

    کودکان به‌عنوان آسیب‌پذیرترین گروه جامعه به دلایل مختلف ازجمله پایین بودن سن، نداشتن مهارت‌های کافی و ناآشنایی با حقوق خود، قادر به حفاظت کامل از خود نیستند و به حمایت بزرگ‌ترها و به‌ویژه والدین خود نیاز دارند. آنان در طول تاریخ قربانی خاموش انواع خشونت و آزار جسمی، جنسی و روانی بوده‌اند. گفته‌ شده است کودکان دختر در بابل و روم باستان، وقف معابد شده و مورد سوءاستفاده جنسی قرار می‌گرفتند. در دنیای معاصر نیز کودکان مورد خشونت و استثمار جنسی قرار می‌گیرند. هرزه‌نگاری کودک یکی از اَشکال خشونت و استثمار جنسی و مسئله‌ای نگران‌کننده از منظر حقوق بشر است (فضلی، 1391: 1). «بند د ماده یک» گزارش کمیسیون قضایی لایحه حمایت از کودکان و نوجوانان، تهیه و تولید هر اثری که محتوای آن بیانگر جذابیت جنسی طفل یا نوجوان مانند برهنگی، آمیزش، عمل جنسی یا اندام جنسی باشد، هرزه‌نگاری دانسته است[4]. هرزه‌نگاری کودکان در بیشتر کشورها، عملی غیرقانونی محسوب می‌شود (قانون کانادا، 2004: 163).

    هدف اصلی هرزه­نگاران جنسی، تحریک و برانگیختن امیال جنسی است. انسان به­دلیل داشتن ذهنی پیچیده برخلاف حیوانات، غریزه و میل جنسی را تنها برای تداوم و بقای نسل به کار نمی‌برد، بلکه به­دلیل کام‌جویی و لذت­طلبی در بسیاری از مواقع با گرایش به آثار هرزه­نگارانه، محرک و وسوسه‌انگیز، خواسته‌های شهوانی خود را برطرف می‌سازد (کاوه، 1386: 12).

    امروزه با پیدایش رسانه‌های دیداری و شنیداری و گسترش روزافزون اینترنت و فنّاوری‌های ارتباطی در دنیای معاصر، روش‌ها نیز تغییر کرده و دنیای مجازی با پنهان نگاه‌داشتن هویت عاملان هرزه‌نگاری، محیطی امن برای تهیه و پخش محتویات هرزه­نگارانه و انتخاب کودکان قربانی ایجاد کرده و باعث افزایش دامنه فعالیت عاملان آن شده است (دیده­بان، 1393: 4). در ایران نیز، این پدیده از دیرباز وجود داشته است و در زمانی از تاریخ، دربار پادشاهان ایران برای سوءاستفاده جنسی از پسران، روسپی‌خانه‌هایی را دایر کرده بودند (مدنی قهفرخی، 1383: 17) اما در دهه‌های اخیر با گسترش و توسعه فنّاوری و شبکه‌های ارتباطي و تحت تأثیر صنعت هرزه‌نگاری غرب، شیوه‌های جدید سوءاستفاده جنسی از کودکان ایجاد شده است. هرچند با توجه به زمینه‌های سنتي، قوانین و احكام شرعي، اعتقادی و همچنین تأکید فرهنگی خانواده‌های ایراني در حفظ حیا و عفت و اخلاق فردي و اجتماعي، میزان آن کمتر از جوامع غربي است (دیده­بان، 1393: 31).

    انواع هرزه‌نگاری

    الف) هرزه‌نگاری کودکان را می‌توان به انواع دیداری و شنیداری تقسیم کرد (عبداللهی و کرامتی، 1395: 327):

    هرزه‌نگاری دیداری: شامل نمایش وقیحانه اندام جنسی کودکان به قصد ارضای جنسی کاربر؛

    هرزه‌نگاری شنیداری: شامل استفاده از صداهای محرک جنسی، واقعی یا شبیه‌سازی‌شده.

     

    ب) هرزه‌نگاری در تقسیم‌بندی قانونی

    هرزه‌نگاری در قانون عام و خاص

    در حقوق كيفري ايران قانون عام ناظر بر هرزه‌نگاری مثل بسياري ديگر از عناوين مجرمانه قانون مجازات اسلامي است كه در مواد مختلف و به‌طور خاص قسمتي از مواد ٦٣٩ و ٦٤٠ عناوين مجرمانه مرتبط با هرزه‌نگاري را جرم تلقی کرده است.

     

    هرزه‌نگاری در قانون مطبوعات و سایر

    در مادۀ ٢٨ «قانون مطبوعات» به جرم­انگاري انتشار آثار هرزه­نگاري در مطبوعات پرداخته شده است. قانون ديگري كه در حوزۀ هرزه‌نگاری اقدام به جرم­انگاري وسيع و تخصصي کرده است قانون نحوۀ مجازات اشخاصي است كه در امور سمعي و بصري فعاليت غیرمجاز می‌کنند. اين قانون براي اولين بار در سال ١٣٧٢ تصويب شد ولی با توجه به پيشرفت همگام با فنّاوری اعمال مجرمانه، در سال ١٣٨٦ مورد اصلاح قرار گرفت. «قانون جرائم رایانه‌ای» ديگر قانون خاص اين مقوله است كه يكي از تخصصی‌ترین قوانين مرتبط با حوزۀ هرزه‌نگاری است. در سطح بین‌الملل کنوانسیون‌های متعددي درزمینۀ جرائم محيط سايبر به تصويب رسيده است كه يكي از مهم‌ترین آنها كنوانسيون جرائم سايبر (٢٣ نوامبر ٢٠٠٣) در بوداپست است. در مادۀ ٩ این كنوانسيون ذيل عنوان «جرائم مرتبط با محتوا» جرم­انگاري برخي از مصاديق هرزه‌نگاری به‌ویژه هرزه‌نگاری كودك به کشورها توصيه شده است (باباخانی، قاسمی، 1395).

    از منظر قانونی در کشورهای غربی با وجود آزادی‌های جنسی، داشتن محتوای پورنوگرافی کودکان در گوشی همراه، رایانه شخصی یا به هر صورت دیگر، جرمی نابخشودنی محسوب می‌شود و قانون از افشا و بر ملا ساختن این‌گونه افراد هیچ ابایی ندارد (بشارتی، 1397). در کانادا بر اساس قانون، نگهداری یا حتی سر زدن به سایت‌های پورنوگرافی کودکان جرم محسوب می‌شود (قانون کانادا، 2004: 163). به گزارش نشریه نیویورک‌تایمز در گزارشی از گستردگی شبکه آنلاین سوءاستفاده جنسی از کودکان در آمریکا، تنها در یک سال گذشته (2019) بیش از 45 میلیون تصویر و فیلم سوءاستفاده از کودکان و بعضاً در سنین 3 تا 4 ساله به‌صورت آنلاین منتشر شده است. این آمار در یک دهه پیش کمتر از یک‌میلیون بوده است (سایت خبری yjc).

    ارتباط هرزه‌نگاری کودکان با پیشرفت فناوری

    پورنوگرافی از کودکان می‌تواند در انواع رسانه­ها ازجمله آثار مجلات، عکس‌ها، کاریکاتورها، نقاشی، پویانمایی، فیلم‌ها، ویدئو، بازی‌های ویدئویی و... اشاعه یابد. در سال‌های اخیر با توسعۀ فراوان ارتباطات بین‌المللی شبکه‌ای و رایانه‌ای مانند اینترنت و پایگاه‌های اطلاع‌رسانی، به‌عنوان تازه‌ترین تصویر از حوزۀ عمومی، حجم قابل‌توجهی از پورنوگرافی (پالاش، 1394: 1) اعم از سایت‌ها و کانال‌ها، بازی‌های رایانه‌ای و ویدئویی، دستکاری عکس و تصاویر توسط افراد و نرم‌افزارهای گرافیکی، خلق هرزه‌نگاری کاملاً غیرگرافیکی و گوشی‌های تلفن همراه به کودکان اختصاص ‌یافته است (باباخانی و قاسمی، 1395: 174). سالانه 10 الی 100 هزار کودک از گروه‌های مختلف سنی و حتی نوزادان مورد استثمار هرزه­نگاران قرار می‌گیرند. تحقیقی در سال 2005 نشان داد 82 درصد از کاربران سایت‌های هرزه‌نگاری را مردان جوان و تنها 5 درصد آنان را زنان تشکیل می‌دهند (نگهی، 1391: 136 به نقل از وای بارا و کیمبرلی[5]، 2005: 473).

    هرزه‌نگاری کودکان و حمایت‌های بین‌المللی

    «هرزه‌نگاری» حق زندگی همراه با کرامت را نقض می­کند و دنیای سرشار از شادی و رو به تکامل کودکان را به نابودی می­کشاند و سود سرشار برای عاملان آن فراهم می‌آورد (دیده­بان، 1393: 5). این موضوع نه‌تنها از مدت‌ها پیش مورد توجه جامعه جهانی بوده و در اَسناد بین‌المللی بازتاب یافته است، بلکه قانون‌گذاران کیفری نیز به موقعیت آسیب‌پذیر کودکان نیز توجه کرده‌اند. در عرصۀ بین‌المللی درجهت حمایت کیفری از کودکان، سیاست افتراقی (جرم­انگاری هرزه‌نگاری علیه کودکان) اتخاذ شده است. به همین منظور در عرصه فراملی در پروتکل اختیاری ملحق به کنوانسیون حقوق کودک در سال 2000 میلادی درزمینۀ فروش، فحشا و هرزه‌نگاری، کودکان ضمن ارائه تعریف از این پدیده از کشورهای عضو خواسته شده است تا به مبارزه با استثمار کودکان بپردازند. این پروتکل در ارتباط مستقیم با مسئله سوءاستفاده جنسی از کودکان است (رئیس‌زاده، 1393: 2). پروتکل اختیاری کنوانسیون حقوق کودک دربارۀ خرید و فروش، روسپیگری و هرزه‌نگاری کودکان که در راستای اجرای مقررات حقوق کودک در سال 2000 در مجمع عمومی سازمان ملل تصویب شده و از سال 2002 قدرت اجرایی پیدا کرده است، برای کاهش جرائم مذکور، متضمن مقرراتی است که مطالعۀ جرم­شناختی این پروتکل در اقدامات پیشگیرانه اجتماعی ضرورت دارد. این اقدامات از یک‌سو شناسایی عوامل خطر و از سوی دیگر حمایت‌های لازم در راستای کاهش خطرهای فوق را دربردارد (خسروشاهی و پورقهرمانی، 1390: 61).

    رویکرد قوانین ایران به هرزه‌نگاری

    بر اساس قوانین شرع اسلام، حفظ کرامت انسانی واجب است و در نظام جمهوری اسلامی، قانون بر مبنای شریعت اسلام است؛ بنابراین، قانون‌گذار، آثار سمعی و بصری مبتذل را آثاری می‌داند که دارای صور وقیحه است و مضمون مخالف شریعت و اخلاق اسلامی را تبلیغ یا نتیجه‌گیری کند (باباخانی و قاسمی، 1395: 173).

    به‌طورکلی دو نوع رویکرد در قوانین ایران دربارۀ این موضوع وجود دارد (نگهی، 1391: 145):

    رویکرد ممنوعیت مطلق

    بند الف و ب مادۀ 639، بند اول مادۀ 640 قانون مجازات اسلامی

    افراد زیر به حبس از یک تا ده سال محکوم می‌شوند و در مورد بند «‌الف» علاوه بر مجازات مقرر، محل مدنظربه‌طور موقت با نظر دادگاه بسته خواهد شد:

    ‌الف) کسی که مرکز فساد یا فحشا دایر یا اداره کند؛

    ب) کسی که مردم را به فساد یا فحشا تشویق کرده یا موجبات آن را فراهم کند.

    - مطابق مادۀ ۲۸ قانون مطبوعات تاریخ 22/12/1364: انتشار عکس‌ها و تصاویر و مطالب‌ خلاف‌ عفت‌ عمومی‌ ممنوع‌ و موجب‌ تعزیر شرعی‌ است‌ و اصرار بر آن‌ موجب‌ تشدید تعزیر و لغو پروانه‌ خواهد بود.

    قانون نحوۀ مجازات فعالیت‌های غیرمجاز سمعی و بصری سال 1386؛

    مقررات و ضوابط شبکه‌های اطلاع‌رسانی رایانه‌ای مصوب شورای انقلاب فرهنگی در سال 1380؛

    قانون جرائم رایانه‌ای سال 1388؛

    قانون الحاق دولت جمهوری اسلامی ایران به پروتکل اختیاری کنوانسیون حقوق کودک.

    2. رویکرد افتراقی

    در این رویکرد قانون‌گذار در جهت ایفای تعهدات خود مبنی بر پیوستن به کنوانسیون حمایت از حقوق کودک، سعی در جداسازی و پررنگ نمودن بخش‌های مربوط به کودک کرده است. برخی از اقدامات در این رویکرد عبارت است از:

    ایجاد چتر حمایتی گسترده و ویژه برای کودکان و قانون حمایت از کودکان و نوجوانان در سال 1381؛

    تصویب لایحۀ حمایت از کودکان و نوجوانان در سال 1383 به‌منظور جبران کاستی‌های قانون 1381.

    از جمله، بر اساس مادۀ 3 قانون حمایت کار کودکان و نوجوانان سال 1381 هرگونه خرید و فروش، بهره‌کشی و به‌کارگیری کودکان به‌منظور ارتکاب اعمال خلاف مستوجب شش ماه تا یک سال حبس و یا جزای نقدی از ده میلیون ریال تا بیست میلیون ریال است. در حقیقت حبس، مجازات اصلی اکثر قوانین ناظر به سرکوب هرزه‌نگاری در حقوق ایران است (دیده­بان، 1393: 119).

    نقش پلیس در پیشگیری و مقابله با جرم هرزه‌نگاری

    در ایران، «پلیس امنیّت اخلاقی» که یکی از پلیس‌های ﺗﺎﺑﻌﻪ ﭘﻠﯿﺲ اﻃﻼﻋﺎت و اﻣﻨﯿّﺖ ﻋﻤﻮﻣﯽ ناجاست به‌صورت ﺗﺨﺼﺼﯽ ﻣﺄﻣﻮرﯾﺖ ﻣﺒﺎرزه ﺑﺎ ﻣﻔﺎﺳﺪ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ، اخلاقی و الکترونیکی را بر عهده دارد و در دو حوزه اصلی فعالیت می‌کند:

    ﮐﻨﺘﺮل و ﻧﻈﺎرت ﺑﺮ ﻣﺮاﮐﺰ عرضه‌کننده ﺧﺪﻣﺎت اینترنتی برای ﮐﺎﻫﺶ ﺗﻬﺪﯾﺪات و ﻣﺨﺎﻃﺮات ﺣﺮﯾﻢ ﺧﺼﻮﺻﯽ کاربران (با همکاری سایر پلیس‌های تخصصی)؛

    ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ و اﻧﻬﺪام ﺑﺎﻧﺪﻫﺎي ﺗﻬﯿﻪ و ﺗﻮزﯾﻊ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻣﺴﺘﻬﺠﻦ در ﻓﻀﺎي ﺳﺎﯾﺒﺮ و ﺣﻘﯿﻘﯽ در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﻣﺮاکز (نجفی و اردلان،1392: 20-21)؛

    پیشگیری اولیه با اطلاع‌رسانی و آموزش همگانی، تهیه محتواهای آموزشی و ارائه از طریق مدارس، رسانه‌ها، مراکز آموزشی و فرهنگی (مدارس، دانشگاه‌ها)، پایگاه‌های فرهنگی (مساجد و فرهنگسراها) در ایجاد دانش و آگاهی درزمینۀ سوءاستفاده از کودکان در فضای مجازی یا حقیقی؛

    هشدارهای پلیسی به افراد و خانواده‌ها دربارۀ ابزارها، شیوه‌ها و شگردهای مجرمین در ارتکاب این‌گونه از جرائم (حسینی، 1395: 115-117)؛

    پیشگیری ثانویه و ثالثه برای افرادی که در معرض خطر یا آسیب‌دیده هستند و مراقبت‌های ویژه از آنان به‌صورت کنترلی یا دورادور.

     

    واژگان کلیدی: هرزه‌نگاری، هرزه‌نگاری کودکان، پورنوگرافی، شهوت­نگاری.

     

    منابع

    - باباخانی، مرتضی و احمد قاسمی (1395). «بررسی روش‌ها و فناوری تولید و توزیع هرزه‌نگاری»، فصلنامه مطالعات حقوق، 1(2)، 173-193.

    - بشارتی، امیرعباس (1397). آمار قابل‌تأمل پورنوگرافی کودکان. بازیابی از: www.tandorostnews.com

    - پالاش، افسانه (1394). مطالعه تطبیقی هرزه‌نگاری کودکان و نوجوانان در فضای مجازی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی.

    - پوریا، مریم (1394). بررسی تطبیقی پروتکل الحاقی به کنوانسیون حقوق کودک در مورد فروش کودکان، هرزه‌نگاری، پورنوگرافی (25 می 2000) با نظام حقوقی ایران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه گیلان.

    - حسینی، منیره (1395). نقش پلیس در پیشگیری از جرائم رایانه‌ای، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز.

    - خسروشاهی، قدرت­الله و بابک پورقهرمانی (1390). «پیشگیری اجتماعی از وقوع جرائم کودکان در پروتکل الحاقی به کنوانسیون حقوق کودک (درباره خریدوفروش، روسپیگری و هرزه‌نگاری کودکان)»، فصلنامه علمی ترویجی پیشگیری از جرم، (18)6، 61-82.

    - دیده­بان، صارم (1393). بررسی جرم­شناختی هرزه‌نگاری کودکان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز.

    - رئیس­زاده، فریال (1393). بررسی پروتکل الحاقی به کنوانسیون حقوق کودک، در خصوص فحشا و پورنوگرافی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز.

    - فضلی، محمد (1391). بررسی کودک‌آزاری در حقوق ایران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده آموزش‌های الکترونیکی دانشگاه قم.

    - کاوه، سعید (1386). عکس و فیلم پورنوگرافی، تهران: سخن.

    - مدنی قهفرخی، سعید (1383). کودک‌آزاری در ایران، تهران: اکنون.

    - معاونت آموزش و تحقیقات قوه قضائیه (1382). مسائل قضایی هرزه‌نگاری در محیط سایبر، تهران: راه نوین.

    - نجفی، علیرضا و سهراب اردلان (1392). «بررسی انگیزه هرزه‌نگاری در اینترنت و نقش پلیس در پیشگیری و مقابله با آن»، فصلنامه مطالعات و امنیّت اجتماعی، (3)1، 7-30.

    - نگهی، مرجان (1391). ـمقابله با هرزه‌نگاری کودکان: بررسی تطبیقی اسناد بین‌المللی و قوانین کیفری ایران»، پژوهشنامه حقوق کیفری، 3(2)، 135-159.

     

    -Electronic Frontier Canada.(2004), Criminal Code of Canada, Section 163.1.

    -Garner, Brayan. A, 8th ed, (2004), Black’s Law Dictionary, Thomson west. Assembly, (1995), available at http:// www.interpol.int/public/THB, 12/12/2010.

    -Michele L &. Mitchell, Ybarra& Kimberly J, (2005), Exposure to

    Internet Pornography among Children and Adolescents: A National

    Survey, Journal of Cyber Psychology and Behavior” 8, no. 5 .

    WWW. Yjc/FA/NEWS. 7090512.

     

    منابع برای مطالعۀ بیشتر

    - ابراهیمی، محسن (1393). آسیب‌شناسی فرهنگی هرزه‌نگاری، تهران: فرهامه.

    - پالاش، افسانه(1394). مطالعه تطبیقی هرزه نگاری کودکان و نوجوانان در فضای مجازی، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبائی، دانشکده علوم سیاسی.

    - حبیب­زاده، محمدجعفر و بابک رحمانیان، (1390). «هرزه‌نگاری در حقوق کیفری ایران»، مجله حقوقی دادگستری، 75(76)، 89-121.

    - حاجی ده­آبادی، محمدعلی و همکاران (1396). «بررسی حقوقی جرم‌شناسی هرزه‌نگاری جنسی کودکان»، تحقیقات حقوقی تطبیقی ایران و بین‌الملل، 10(38)، 101-134.

    - سلطانی بهرام، سعید (1394). «مطالعۀ نقش پیشگیری انتظامی از جرم بر احساس امنیّت شهروندان تبریزی»، مطالعات جامعه‌شناسی (8)29.

    - صباغ رستمی، مبین (1394). «شکارچیان آنلاین»، ترجمه شده از مرکز ملی کودکان گمشده و استثمار شده آمریکا، پایگاه اطلاع‌رسانی پلیس فتا.

    - عزیزی، امیرمهدی (1394). حقوق کیفری جرائم رایانه‌ای، تهران: مجد.

    - عباسی اسفنجیر، علی‌اصغر و ولی‌الله قربانی (1395). «کنترل وضعی و کنترل جرم»، مجله تحقیقات حقوقی، شماره‌های 9-20.

    - کهندانی، محسن (1392). حمایت کیفری از کودکان و نوجوانان در قبال بزه­دیدگی در فضای مجازی در حقوق ایران و اسناد بین‌المللی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده حقوق دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری.

    -کیت، شرودر (1383). ک‍ل‍ی‍ده‍ای‌ ه‍م‍راه‍ی‌ و م‍راق‍ب‍ت‌ از ن‍وج‍وان‍ان‌ در ای‍ن‍ت‍رن‍ت، م‍ت‍رج‍م‌ ف‍رن‍از ف‍رود، پیشگفتار و ضمایم عبدالعظیم کریمی، تهران: صابرین.

    - میربد، لیلا (1389). بررسی جرائم علیه کودکان در اینترنت با توجه به اسناد بین‌المللی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکز.

    - نیازپور، حسن (1393). «گفتمان پیمان حقوق کودک درزمینۀ پیشگیری از بزهکاری»، پژوهشنامه حقوق کیفری، 3(2)، 187-204.

    - واتزر، استفان (1386). اینترنت و ناهنجاری‌های اجتماعی، ترجمۀ مریم مشایخی، تهران: امیرکبیر.0

     



    [1]-Convention on the Rights of the child 1989(کنوانسیون حقوق کوک مصوب مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال

    [2] -Blacks Law

    [3] - Garner

    [4] - قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب ۱۳۸۱.۹.۲۵ مجلس شورای اسلامی

    [5] Mitchell, Ybarra& Kimberly J,

     

نظر شما