You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • عنوان: شخصیت پلیس شایسته

    الف) معرف

    1. معادل انگلیسی:  Decent police character

    2. تعریف

    شخصیت در لغت‌نامۀ دهخدا به معنای شرافت، رفعت، بزرگواری، مرتبه و درجه است. کلمۀ «پلیس» لفظی فرانسوی است که در فارسی به معنی پاسبان اداره شهربانی (نظمیه) و گاه به معنی اداره شهربانی استعمال می‌شود (لغت­نامۀ دهخدا: ذیل مدخل پلیس) و در فرهنگ لغت عمید (1379: 482) به معنای نظم و انتظام، اداره شهربانی و پاسبان شهربانی است. همچنین شایسته در لغت­نامۀ دهخدا (1346: ج 30،279) نعت مفعولی از شایستن و به معنی لایق، درخور، سزاوار و زیبنده است.

    با این تعاریف، «شخصیت پلیس شایسته» می‌تواند دربرگیرندۀ ویژگی‌های مطلوب و مناسبی باشد که موفقیت پلیس را در فعالیت اجتماعی خود به دنبال دارد، به‌گونه‌ای که مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی) نیز الگوی شخصیتی و رفتاری پلیس شایسته را شامل ویژگی‌های متعددی می‌دانند که برخی از آنها عبارت‌اند از (سازمان عقیدتی سیاسی ناجا، 1388):

    - اقتدار که یک امر معنوی است؛

    - عزّت که از رفتار پلیس و چگونگی انجام‌وظیفه ناشی می‌شود؛

    - رحمت و مهربانی؛

    - امانت‌داری، انضباط، دقّت و جدّیت در کار؛

    - قاطعیت؛

    - خوش‌رویی و خوش‌خلقی؛

    - قوی و مقتدر، هوشمند و پیچیده، سالم و امین، سریع و بهنگام، مؤدب و اهل بیان و تفاهم با مردم.

    مبحث «شخصیت پلیس شایسته» در حوزۀ روان‌شناسی شخصیت و در نظریه‌های روان‌شناسی شغلی مورد مطالعه قرار می‌گیرد. ارائه یک مدل شخصیتی برای پلیس به تعداد زیادی نظریه‌های شغلی، نظریه‌های شخصیتی، تجارب مشخص و بی‌همتای پلیس بستگی دارد. تعریف «پلیس شایسته» از نظر روان‌شناختی کار دشواری است؛ زیرا ملاک‌های شخصیتی یک افسر پلیس خوب از موقعیتی به موقعیت دیگر و در طول زمان و در سازمان‌های مختلف پلیس، متفاوت است؛ بنابراین می‌توان اذعان کرد که شناخت شخصیت پلیس شایسته برای سازمان پلیس بسیار حائز اهمیت است؛ زیرا با شناخت و دستیابی و به‌کارگیری نیروها بر اساس ویژگی‌های شخصیتی آنها، می‌توان نیروهایی متخصص و با کارایی بالا داشت.

    ب) متن

    شخصیت پلیس

    در روان­شناسی شغلی، نظریه‌های مختلفی به دفاع از موضوع ارتباط شغل و شخصیت پرداخته‌ و بحث دربارۀ شخصیت پلیس و چگونگی شکل‌گیری آن همواره موردنظر محققان بوده است. در این راستا محققان به دنبال این مسئله هستند که آیا مدل شخصیتی پلیس یک مدل از­پیش­تعیین­شده است یا مدلی است که توسط طبیعت و ماهیت کار پلیس ایجاد می‌شود؛ بنابراین ارائه یک مدل شخصیتی پلیس به تعداد زیادی نظریه‌های شغلی و نظریه‌های شخصیتی بر اساس تجارب پلیس بستگی دارد (سوری، 1388: 14). تورسکی گلسنر[1] (2005:57) در تعریف شخصیت پلیس دو دیدگاه را مطرح می‌کنند:

    1) شخصیت پلیس گاهی اوقات در فرایند کاری پلیس شکل می‌گیرد.

    2) شخصیت پلیس متأثر از تمایل افراد به این شغل است.

    بر همین اساس، وی ویژگی‌هایی را با عنوان «ویژگی‌های مشترک برای افسران پلیس» مطرح کرد. دربارۀ شخصیت پلیس دو دیدگاه مذکور با عنوان «مدل زمینه‌ساز[2]» و «مدل جامعه‌پذیری[3]» مطرح است، به­طوری­که در مدل زمینه‌ساز اعتقاد بر این است که ویژگی‌های شخصیتی یا گرایش‌های اجتماعی می‌بایست پیش از پیوستن افراد به نیروهای پلیس در آنها وجود داشته باشد که درواقع عامل اصلی تمایل افراد به حرفۀ پلیس در همین ویژگی‌های شخصیتی نهفته است؛ اما در مدل جامعه‌پذیری اعتقاد بر این است که شکل‌گیری شخصیت پلیس ناشی از ارزش‌ها و هنجارهای حاکم بر سازمان است.

     کونس و اندرسون[4] (1998) نیز پنج ویژگی شخصیتی را در عملکرد موفق پلیس مؤثر می‌دانند که عبارت‌اند از: بازداری هیجانی (کنترل خشم)، بیانگری هیجانی (مهارت‌های بین فردی)، پیوستگی گروهی (مهارت‌های کار گروهی)، سبک مستقل (خودبسندگی) و جهت‌گیری واقع‌گرایانه (منطقی، کاربردی و سازمان‌یافته بودن). آنها متذکر می‌شوند که این صفات مطلوب شامل ویژگی‌های متضادی است (همانند وابستگی به گروه و استقلال، بازداری هیجانی و ابراز هیجانی) که نشان می‌دهد افسر مطلوب و شایسته می‌بایست از سبک‌های مغایر، به نحو مناسبی استفاده کند.

    شخصیت پلیس شایسته

    «شخصیت» یکی از مفاهیم اساسی علم روان‌شناسی است که معادل واژۀ پرسونالیتی[5] است. شخصیت عبارت است از: سبک ویژه تفکر و رفتار هر فرد؛ به‌عبارت‌دیگر، نحوۀ خاص فکر کردن و رفتار کردن هر فرد، بیانگر شخصیت وی است (فاتحی­زاده و همکاران،1386:48). شخصیت از نظر فرانکلین[6] (2010: 18) نیز به الگوی افکار، احساسات و رفتار اطلاق می‌شود که به‌طور مداوم توسط فرد در طول زمان به نمایش گذاشته می‌شود. در یک تعریفِ کلی می‌توان گفت: شـخصیت عـبارت است از: الگوی نسبتاً پایدار صفات، گرایش‌ها، یا ویژگی‌هایی که تا اندازه‌ای به رفتارِ افراد دوام می‌بخشد (فیست و فیست[7]،2015). پروین و الیور[8] (1395: 23) نیز شخصیت را بیانگر آن دسته از ویژگی‌های فرد یا افراد می‌داند که شامل الگوهای فکری، عاطفی و رفتاری آنهاست.

    در سال‌های اخیر تعاریف متعددی از شایستگی ارائه شده است؛ مثلاً: شایستگی به‌منزلۀ ویژگی‌هایی است که به گونه علمی موجب عملکرد اثربخش یا برتر در یک شغل می‌شود (بوباتربس[9]،2008، بویاتربس، 2018: 180)؛ و در تعریف دیگر شایستگی به‌عنوان یک الگوی قابل اندازه‌گیری از دانش و مهارت، توانایی‌ها، رفتارها و دیگر ویژگی‌های فردی مورد نیاز برای انجام نقش‌های کاری یا عملکردهای شغلی موفق تعریف شده است (ابراهیمی قوام، 1396: 1).

    بسیاری از مشاغل و از آن جمله شغل پلیسی، علاوه بر تعهد و تخصص و مهارت، نیازمند صفات خاص شخصیتی است تا میزان موفقیت کارکنان در حد بالایی ارتقا یابد. تعدادی از محققان نیز در مورد ویژگی‌های شخصیتی افراد پلیس، به این نتیجه رسیده‌اند که کارکنان پلیس دارای ویژگی‌های شخصیتی خاصی هستند که آنها را از دیگران متمایز می‌کند.

    بنابراین «شخصیت پلیس شایسته» شامل ویژگی‌های مطلوب و مناسبی است که موفقیت پلیس را در فعالیت اجتماعی خود به دنبال دارد؛ زیرا پلیس نهادی است که در میان نهادهای حکومتی بیشترین تماس را با مردم و آحاد جامعه دارد و این نهاد به‌موجب قانون، مسئول تأمین امنیّت و آرامش عمومی جامعه است و وظایف متعددی شامل ارائه خدمات انتظامی و پیشگیری از وقوع جرم، کشف جرائم و مقابله با مجرمین به‌عنوان ضابط عام قوه قضاییه بر عهده دارد. نیروی انتظامی همانند هر سازمان و نهاد دیگری که با منابع انسانی سرو کار دارد، از کارکنان خود انتظار دارد تا وظایف و مأموریت‌های خویش را به‌گونه‌ای مناسب و مطلوب به سامان رسانده و همراه با عملکرد مطلوب از حیث کارایی و شناخت و انگیزه در تراز بالایی قرار گیرند. از طرف دیگر موفقیت کارکنان مستلزم داشتن الگوی ویژه‌ای از توانایی‌ها، رغبت‌ها و خصوصیات شخصیتی است. می‌توان با آگاهی از شخصیت یک فرد از انتصاب وی در مشاغلی که با خصوصیات وی تناسب چندانی ندارد، اجتناب کرد و همین امر موجب کاهش ترک خدمت و افزایش رضایتمندی خواهد شد (عبداللهی،1396: 2). به‌طورکلی در دامنه کاری شواهد بر اساس نظریه‌های پارسونز[10]، سوپر[11]، رو[12]، هالند[13] نشان می‌دهد که افراد تمایل به جذب در محیط‌های شغلی­ای دارند که حداقل با برخی از ویژگی‌های شخصیتی آنها همسان باشد (ویل و فریت[14]، ۲۰۱۴).

    ویژگی‌های شخصیتی پلیس شایسته

     ویژگی‌های پلیس شایسته و خوب به شرح زیر است: صداقت[15]، اعتماد[16]، همدردی[17]، قابلیت اطمینان[18]، صبر[19]، وظیفه‌شناسی و جدّیت در کار (سوری، 1388: 52).

    بروان، زیمرمن و جوهانسون[20] (2005، 282) با تحقیق روی 693 نفر از افسران پلیس نشان دادند، افسرانی که در قبال زندگی خود وظیفه‌شناس بوده و باورهای مثبت‌تری دارند در مقایسه با افسران دیگر سازگاری بهتری داشته و از سلامت روانی بالاتری برخوردارند (ایزدی، 1388: 53). تورسکی گلسنر[21] (2005: 57) شخصیت کاری افسران پلیس[22] را ترسیم کرده است؛ به نظر وی شخصیت کاری افسران پلیس از سه عنصر اصلی تشکیل شده است: 1) خطر، قدرت‌طلبی و کفایت[23].

    شخصیت کاری پلیس، شامل خطرپذیری می‌باشد. افسران پلیس ممکن است به رفتار مردم بدگمان باشند. رفتار قدرت‌طلبی[24] نتیجۀ تعامل پلیس با عموم مردم است. افسر پلیس نیازمند مداخله در موقعیت‌هایی نظیر ترافیک، تحقیقات جرم‌یابی و غیره می‌باشد. علی­رغم احصای ویژگی‌های متعدد برای پلیس خوب و شایسته، در تمام پژوهش­ها راجع به ویژگی‌های افسر پلیس آرمانی، یکپارچگی، بلوغ و قضاوت به‌عنوان ویژگی‌های ضروری بیان شده‌اند (سوری، 1388: 39).

    مطابق نظر برخی سازمان‌های پلیس، چهار استاندارد کارایی برای پلیس وجود دارد که عبارت است از: بازده و شایستگی حرفه‌ای، تعهد به شغل، ارتباط با جامعه و همکاران، تمایل به یادگیری و انعطاف‌پذیری در اوضاع و احوال گوناگون. از دیگر ویژگی‌های افسران موفق و شایسته می­توان به «وفاداری در خدمت، شجاعت در رویارویی با خطرات شغلی، ثبات شخصیت در رفتار، حوصله، صبر و بردباری» اشاره کرد (نایت[25]، 2005: 25). صداقت در کلیه رفتارها، جلب اعتماد، حمایت از مردم، خدمت به مردم بدون تعصب و پیش‌داوری از دیگر ویژگی‌های افسر شایسته است. از طرف دیگر اعتماد، شجاعت، همدردی با مردم، قابلیت اطمینان، صبر و وظیفه‌شناسی، ارتباط کلامی مناسب و جدّیت در کار نیز از ویژگی‌های پلیس شایسته است (رضایی،1388: 87). تحقیقات نشان می‌دهد خویشتن‌داری، اعتمادبه‌نفس، قاطعیت، پرهیز از عصبانیت و کنترل هیجانات برای پلیس مطلوب حائز اهمیت است (ایزدی،1388: 26)؛ بنابراین مدل شخصیتی پلیس شایسته می‌تواند شامل موارد فوق باشد.

    کلیدواژه‌ها: پلیس، شخصیت پلیس، مدل شخصیتی پلیس شایسته، ویژگی‌های شخصیتی پلیس.

    منابع

    ابراهیمی قوام، صغری (1396). طراحی و اعتباریابی مدل شایستگی فارغ‌التحصیل دانشگاه علوم انتظامی امین به انضمام گزارش مدل پیشنهادی مبتنی بر بازبینی سرفصل‌های دروس دانشگاه علوم انتظامی امین. دانشگاه علوم انتظامی امین.

    ایزدی، احمد (1388). بررسی و مقایسه میزان تأثیر آموزش صبر، حل مسئله و ترکیبی بر مؤلفه‌های سخت­رویی- میزان پرخاشگری و انتخاب راهبردهای مقابله‌ای دانشجویان دانشگاه علوم انتظامی، پایان‌نامۀ دکتری روانشناسی، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی

    پروین، لارنس و جان الیور (1395). شخصیت (نظریه و پژوهش)، ترجمۀ محمد جوادی و پروین کدیور. تهران: آییژ.

    دهخدا، علی‌اکبر (1346). لغت‌نامه، تهران: انتشارات سیروس.

    رضایی، ایرج (1388). «مقدمه‌ای بر ارتباط کلامی پلیس راهنمایی و رانندگی در تعامل با مردم»، فصل­نامه مطالعات مدیریت ترافیک، سال چهارم، شماره سیزدهم، ص 85-108.

    سازمان عقیدتی سیاسی ناجا (1388). خوشه‌های معرفت از بوستان ولایت، تهران: سازمان عقیدتی سیاسی ناجا.

    سوری، احمد (1388). ساخت و هنجاریابی پرسشنامه انتخاب رسته شغلی کارکنان نیروی انتظامی، پایان‌نامۀ دکتری روانشناسی ، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.

    عبداللهی، راشن (1396). شناسایی الگوی تشخیصی کارایی در استخدام پلیس در رسته‌های مأموریتی بر اساس ویژگی‌های روان‌شناختی، پایان‌نامۀ دکتری روانشناسی، دانشگاه علامه طباطبایی.

    عمید، حسن (1379). فرهنگ عمید، تهران: انتشارات امیرکبیر.

    فاتحی‌زاده، مریم؛ امامی، طاهره؛ و نجاریان، بهمن (1386). «بررسی میزان شیوع علائم اختلالات شخصیت ضد اجتماعی، خودشیفته، نمایشی و مرزی در بین دانش‌آموزان دختر»، دو ماهنامه علمی پژوهشی دانشور رفتار، سال چهاردهم، شماره 22، ص 47- 60.

     

    Boyatzis, R. E. (2018). The behavioral level of emotional intelligence and its measurement. Frontiers in psychology, 9, 1438.

    Boyatzis, R., & Boyatzis, R. E. (2008). Competencies in the 21st century. Journal of management development.

    Feist, J., & Feist, G. (2015). J. (2009). Theories of personality..

    Franklin, D. (2010). Personality disorders. Donald J. Franklin. http://www. psychologyinfo. com/problems/personality. html. Retrieved, 10(24), 11.

    Knight, C. (2005). The Characteristics of an Effective Law Enforcement Officer. FBI L. Enforcement Bull., 74, 22.

    Kristof‐Brown, A. L., Zimmerman, R. D., & Johnson, E. C. (2005). CONSEQUENCES OF INDIVIDUALS'FIT AT WORK: A META‐ANALYSIS OF PERSON–JOB, PERSON–ORGANIZATION, PERSON–GROUP, AND PERSON–SUPERVISOR FIT. Personnel psychology, 58(2), 281-342.

    Kunce,J.T and Anderson, W.P (1998). assessment of non pathological personality styles of policemen journal of clinical psychology. 44: 115-122.

    Twersky-Glasner, A. (2005). Police personality: What is it and why are they like that?. Journal of Police and Criminal Psychology, 20(1), 56-67.

    Wille, B., & De Fruyt, F. (2014). Vocations as a source of identity: Reciprocal relations between Big Five personality traits and RIASEC characteristics over 15 years. Journal of Applied Psychology, 99(2), 262.

     

     



    [1] - Twersky-Glasner, A

    Predi positional model.[2]

    Socialization model.[3]

    [4] - Kunce,J.T and Anderson

    [5] -Personality

    [6] - Franklin

    [7] - Feist & Feist

    [8] - Pervin, Lawrence A& Oliver P.

    [9] -Boyatzis

    [10]- Parsons

    [11]- Super

    [12]- Roe,

    [13]- Holland

    [14]- Wille &Fruyt

    Integrity.[15]

    Confidence.[16]

    Compassion.[17]

    Relia bility.[18]

    Patience.[19]

    6- KristofBrown, Zimmerman & Johnson

    [21] - Twersky-Glasner

    The police officers working personality.[22]

    Efficiency -[23]

    Authoritarian.[24]

    [25] - Knight

نظر شما