You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • عنوان:

    اختلال شخصيت مرزي

    معرف:

    1- معادل انگليسي:Personality disorders

    2- تعریف: اختلال شخصیت مرزی، یکی از اصطلاحات روان­شناسی است که طبقه بسیار گسترده­ای را در بر می­ گیرد . ویژگی آن بی­ ثباتی و ناپایداری در زمینه­ های مختلف شخصیت از جمله روابط بین اشخاص، رفتار،خلق و خودپنداری می­ باشد (1).

    متن:

     اختلال شخصیت مرزی از شایع­ترین و مقاوم­ترین اختلالات شخصیت است و یکی از جدی­ترین چالش­ های درمانی پیش روی روان شناسان و روان پزشکان امروز به حساب مي آيد. مشکلات جدی در زمینۀ تنظیم هیجانی، بی­ ثباتی­ های شدید در روابط بین فردی، خلق و خودانگاره، جرح خویشتن تعمدی، اقدام به خودکشی، احساس­های پوچی و بي معنايي و مشکلات هویتی از شاخص­ترین ویژگی­ های اختلال شخصیت مرزی است (2).

    اکثر افراد مبتلا به این اختلال(50 درصد)، در دوره سنی 18 تا 25 سال مبتلا به این اختلال تشخیص داده می­ شوند. همچنین دو سوم جمعیت بیماران مبتلا به این اختلال را زنان تشکیل می­ دهند (3). این تفاوت جنسیتی، احتمالاً تحت تأثیر تفاوت­های مزاجی است. شاید زنان در قیاس با مردان از مزاج شدیدتر و بی­ ثبات­تری برخوردار باشند. با این حال، عوامل محیطی نیز در تبیین این تفاوت جنسیتی نقش دارند، چرا که زنان در مقایسه با مردان، غالباً در معرض آزار جنسی بیشتر(یعنی یکی از ویژگی های کلیدی در تاریخچه بیماران مرزی)قرار می­ گیرند.

    آموزش­های خانوادگی و تفکر جمعی جامعه نیز، زنان را ترغیب می­کند که سلطه پذیر باشند و خشم خود را ابراز نکنند. این احتمال نیز وجود دارد که  این اختلال، در مردان کمتر قابل تشخیص است، نه اینکه واقعاً این اختلال در آنها کمتر باشد؛ چرا که مردان به شکل متفاوتی این اختلال را بروز می ­دهند (4).

     زمانی که اصطلاح اختلال شخصیت مرزی برای اولین بار در روان­شناسی رواج یافت، به صورت کلمه­ ای نامفهوم برای توصیف دشوارترین درمان جویان و مقاوم­ترین آنها در برابر درمان به کار می­رفت. تصور می­ شد این افراد یک جایی در مرز بین روان رنجوری و روان پریشی در پیرامون اسکیزوفرنی عمل می­ کنند.

    معمولاً افراد مبتلا به این اختلال، روابط عمیق آنی و پرتوقعی با دیگران برقرار می­ کنند و دیگران را به صورت کاملاً خوب یا کاملاً بد تصوّر می­کنند؛ پدیده­ای که دونیمه­ گی نامیده می­ شود. ازدیاد روابط نامناسب آنها به تجربیات مکرر و پریشانی و خشم منجر می­ شود. در واقع خشم وخصومت، ویژگی بادوام بسیاری از افرادی است که به این اختلال مبتلا هستند (5).

    شخصیت­های مرزی به علت نارسایی در ارتباط با سرپرستان خود در دوران اولیه کودکی، نگرشی نارسا و نابسنده از خویشتن و دیگران دارند.سرپرستان آنان از وابسته بودن کودک به خویشتن، بیشتر خرسند می ­شوند و از همین روی  این گونه افراد هرگز یاد نمی­ گیرند که نگرش به خود را به صورت کامل متمایز از نظر دیگران سازند و وقتی احساس نمایند دیگران طردشان کرده ­اند، آنان نیز هم خود را طرد کرده و دست به تنبیه و جرح خویش می ­زنند.

    میلون برای افزایش دقت در تشخیص گذاری و درک بهتر اختلال شخصیت مرزی، آنها را به چهار تیپ مختلف تقسیم کرده است. از نظر وی، ویژگی مشترک در بین تمام شخصیت های مرزی، فقدان سازمان یافتگی، عدم یکپارچگی در نظم درون روانی و نبود هماهنگی رفتار با الزامات و خواسته های محیط است که به راحتی در رفتار تکانشی، هیجان های به سرعت تغییر یابنده و تغییرات ناگهانی در ارزشیابی بیمار از اطرافیان، قابل مشاهده است. این چهار تیپ عبارتند از:

    1- شخصیت مرزی ناامید: این شخصیت، ترکیبی ازالگوهای شخصیتی وابسته یا اجتنابی است. چنین افرادی، نوعی دلبستگی سلطه پذیرانه نسبت به تنها یک یا دو نفر از چهره های مهم زندگی خود نشان می دهند.

    2- شخصیت مرزی تکانشی: این شخصیت، آمیزه ای از الگوهای هیستریانیک یا ضداجتماعی است. چنین افرادی باید دائماً از دیگران توجه دریافت کنند، در غیر این صورت به گونه ای فزاینده تکانشی و بی مسئولیت می شوند (6).

    3- شخصیت مرزی کج خلق: این شخصیت آمیزه ای از ویژگی های شخصیت منفی گرا است. شخصیت های منفی گرا که آمیزه ای از فعالیت دوسوگرایی هستند، به هنگام عدم کنترل، به فردی تبدیل می شوند که بیش از پیش غیرقابل پیش بینی، تحریک پذیر، ناشکیبا، شکایت گر، ناراضی و رنجیده خاطر و حسود نسبت به شادی و موفقیت دیگران است.

    4-شخصیت مرزی خودتخریبگر: خودتخریبی در شخصیت مرزی خود تخریبگر، نقش ارضای الگوی خودآزارانه را ایفا می کند که با این تیپ خاص شخصیت مرزی، همانندی مرزی دارد. مرزهای خودتخریب گر در طول زمان به صورت فزاینده ای تندخو، پرخاشگر و کینه توز نمی شوند، بلکه صفات خودآزارگرانه این افراد، درونی شده و احساسات مخرب را به سمت خودشان معطوف می کنند (7).

     ملاک های تشخیصی زیر برای بیماران مبتلا به این اختلالات شخصیتی معرفی شده است:

    1- الگوی بی ثبات و پرتنش روابط بین فردی که با نوسان بین دوقطب ایده آل سازی-بی ارزش نمایی مشخص شده است.

    2- رفتار تکانشی، حداقل در دو زمینه که احتمال ضرر شخصی در آن هست، مثل ولخرجی، سوء مصرف دارو و بی بندوباری جنسی.

    3- بی ثباتی عاطفی،تغییرات بارز در خلق و خوی معمول به سوی  افسردگی، تحریک پذیری یا اضطراب که معمولاً چند ساعت وبه  ندرت چند روز تداوم می یابد.

    4- خشم نامتناسب و شدید با عدم کنترل خشم، نظیر کج خلقی مکرر، خشم مستمر یا نزاع مکرر.

    5- تهدیدها و ژست ها یا رفتارهای انتحاری یا قطع عضو.

    6- اختلال هویت بارز و مستمر حداقل در دو مورد از این موارد: تجسم نفس،گرایش جنسی، اهداف دراز مدت و انتخاب شغل، نوع دوستان مورد علاقه، ارزش های ترجیح داده شده.

    7- احساس مزمن پوچی و بی حوصلگی.

    8- اقدام های دیوانه وار برای اجتناب از ترک شدن خیالی یا واقعی (8).

    مشخصه اختلال شخصیت مرزی آشفتگی در تنظیم هیجانات، روابط بین فردی بی ثبات و خودانگاره ناپایدار است. افراد مبتلا به این اختلال هیجانات شدید و قدرتمندی دارند و اغلب در واکنش به نحوه رفتار دیگران از دیدگاه خودشان هیجانات شدیدی بروز می دهند که کنترل این هیجانات دشوار است. خلقیات افراد دچار اختلال شخصیت مرزی پُر التهاب بوده و مکرراً تغییر می کند، اغلب کنترل خشم برای آن ها دشوار بوده و حملات انفجاری خشم شایع است. رفتارهای خودتخریبی نیز به وفور در این افراد دیده می شود.

    واژگان كليدي:

    اختلال شخصیت مرزی، رفتار تکانشی، خودآزاری، بی ثباتی.

    ارجاعات:

    1.آزاد، حسین. آسیب­ شناسی روانی. تهران: انتشارات بعثت؛ 1384

    2.Barlow D H & Durand V M. abnormal psychology, an integrative approach. Canada: wad worth group;2002.

    3.Gunderson J G. borderline personality disorder: a clinical guide. WashingtonDC: American psychiatric publishing; 2008.

    4.Young J E& Weishaar M E. schema therapy : a practitioners guide .NY: Guilford press; 2003.

    5.سید محمدی، یحیی. آسیب شناسی روانی.تهران: انتشارات نشر روان؛ 1385.

    6.محمودعليلو، مجید و شریفی محمدامین.رفتار درمانی دیالکتیکی برای اختلال شخصیت مرزی.تهران: نیوند؛1390. ص21

    7.Millon T . personality disorders in modern life. New jersey: Wiley;2004.


    8.پورافکاری، نصرت الله. فرهنگ جامع روان شناسی وروان پریشی.تهران: انتشارات فرهنگ؛1386

    گروه ارائه دهنده مقاله:

    "مطالعات اجتماعي"

نظر شما