You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  •  

    شخصیت رانندگان متخلف disordered drivers personality

    شخصیت به الگوی افکار، احساسات و رفتار اطلاق می­شود که به طور مداوم توسط فرد در طول زمان به نمایش گذاشته می­شود (1).

    شخصیت در لاتین معادل واژهpersonality  است که در اصل به معنی نقشی بود که هنرپیشه ها برعهده می- گرفتند؛ اما در حوزه رانندگی، شخصیت رانندگان متخلف، مشتمل بر ویژگی­های شخصیتی پایدار در رانندگانی است که به طور مستمر دست به تخلف می­زنند. باید گفت ویژگی­های شخصیتی با ثبات و سلامت روان، نقش بازدارنده­ای در تخلفات رانندگی دارد. به طوری که محققانی نظیر نیومن (Newman) و دیگران معتقدند که بیش از 90 درصد تصادفات تا اندازه­ای به دلیل شخصیت راننده و وابسته به رفتارهای وی هستند (2).

     نظریه های مختلفی در خصوص شخصیت مجرمان در طول تاریخ به ویژه در دوران معاصر ارائه شده است. یکی از این نظریات، متعلق به ژان پنیاتل است. وی عقیده دارد ماهیت مجرمان با دیگران تفاوتی ندارد و تمامی افراد، دارای هسته مرکزی شخصیت مجرمانه هستند که دارای چهار جنبه خودمحوری، بی­ثباتی، پرخاشگری و بی­ تفاوتی است که در مجرمان، بی­تفاوتی در برابر سرزنش و ملامت، بی­ توجهی نسبت به قطعی بودن اعمال مجازات، عدم توجه به درد و رنج قربانی و زشتی ارتکاب جرم را می­توان دید (3).

     آیسنگ نیز نظریه ­پرداز دیگری است که چهار ُبعد شخصیتی برون­گرایی، درون­گرایی، نوروزگرایی و پایداری را طرح می کند و معتقد است احتمال بروز رفتارهای مجرمانه در فرد هیجان­پذیر، بیش از شخصی است که نمرات پایینی در این بُعد به دست می­آورد. چرا که هیجان­پذیری می­تواند همانند یک کشاننده، فرد را به انجام رفتارهای عادی خود وادارد. به عبارتی دیگر، در شرایط هیجانات شدید، یک شخص در برابر عادت­های خوب یا بد خود، آسیب­پذیر می­شود و اگر عادت­های ضداجتماعی در وی ایجاد شده باشد، در شرایط هیجانی، تمایل وی به انجام آنها بیشتر خواهد شد و نوروزگرایی، مبادرت به این اعمال را تشدید خواهد کرد (4).

     تحقیقات متعدد نشان می­دهند که ویژگی شخصیتی هیجان­خواهی، با نوع رانندگی افراد ارتباط دارد (5) به طوری که مردان رتبه­ بالاتری نسبت به زنان در هیجان خواهی، تخلفات و خطاهای بی­توجهی دارند (6). هیجان­خواهی، گرایش فرد را به سوی تجارب جدید و خطر کردن برای به دست آوردن آنها نشان م ی­دهد .لذا جنبه­ های مختلفی از شخصیت راننده ممکن است ایمنی رفت و آمد و حمل و نقل را تحت تأثیر قرار دهد. ویژگی­های شخصیتی نظیر پرخاشجویی، ناهنجاری، تلفیق­ پذیری (7)، خستگی­پذیری، ریسک­پذیری و غیره توجیه کننده آمار بالاتری از رانندگی بد هستند.

     برون­گرایی یکی دیگر از ویژگی­ های شخصیتی است که با رفتار رانندگان رابطه دارد. به طوری که می­توان گفت: بین این ویژگی و تخلفات رانندگی رابطه مثبت و معنی­داری وجود دارد (8). علاوه بر آن، تیپ شخصیتی A که همواره عجول بوده و کم صبر هستند نیز، با رانندگی رقابتی و تصادفات و تخلفات همراه هستند.

     یکی دیگر از عوامل رانندگی تخلف­آمیز وجود علایم اختلال شخصیتی است. اختلال شخصیتی زمانی پدیدار می­شود که رفتارهای فرد، فراتر از حد تغییرات مشاهده شده در بیشتر مردم باشد در این صورت، صفات شخصیتی به طور انعطاف پذیر می­باشد که موجب اختلال در عملکرد و درماندگی فرد می شود (9). بر حسب برخی از تحقیقات، اختلالات شخصیتی ضد اجتماعی(10)، مرزی(11)، هیستریونیک (12) و خودشیفته (13) می­توانند با تخلف رانندگی ارتباط داشته باشند.

     لذا می­توان گفت شخصیت رانندگان متخلف در برگیرنده ویژگی ­ها و صفات خاص و گاهی مواقع، اختلالاتی است که رانندگی این افراد را تحت تأثیر قرار می­دهد.

    کلید واژه ها

    شخصیت رانندگان متخلف، اختلالات شخصیتی، ضد اجتماعی، تخلفات رانندگی.

    ارجاعات

    1.      Glasner, A.T. police personality. journal of police and criminal psychology :20(1) : 2005

    2.       سوری، احمد. اصلاح رفتار رانندگان متخلف. تهران : انتشارات دانشگاه علوم انتظامی؛ 1390. ص 34.

    3.      Christianson Sven. Offenders memories of violent crimes, john Willey and sons, Ltd ; 2007

    4.      Kocsis Richard N. serial murder and the psychology of violent crime: Humana Press;2008

    5.       هول گراهام. روان شناسی رانندگی. ترجمه: عبداله شفیع آبادی، حبیب اله اکبری و علیرضا اسماعیلی. تهران : انتشارات ترمه؛ 1389. ص 75.

    6.       شولتز، دوان و شولتز سیدنی آلن. نظریه های شخصیت. ترجمه: یحیی سید محمدی. تهران : انتشارات ویرایش؛ 1379. ص 65.

    7.      Koptis E, cropper M. traffic fatalities and economic growth. Acid anal: 37(1): 2005. pp. 169-178

    8.       فردوسی، طیبه. تاثیر عوامل روان شناختی در تصادفات رانندگی. تهران : انتشارات مهدی رضایی؛ 1389. ص 24.

    9.       سادوک، بنجامین جیمز. دستنامه روان پزشکی بالینی. ترجمه: محسن ارجمند. تهران : انتشارات ارجمند؛ 1385. 36.

    10.  Antisocial personality disorder.

    11.  Border line personality disorder.

    12.  Histrionic personality disorder.

    13.  Narcissistic personality disorder.

     

نظر شما