You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  •                                                                                                                                                                                                             

    آسیب های ماهواره Damage    satellite

    عدم امكان كنترل امواج ماهواره اي باعث شده كه حجم وسيعي از برنامه­هاي برون مرزي به فضاي فكري جامعه وارد شده و برابعاد مختلف زندگي فردي و اجتماعي افراد تاثير گذارد. نفوذ ماهواره، معضلات فرهنگي، سياسي و اجتماعي بسياري دربين جوانان كشورهاي درحال رشد داشته است که زمینه بروز بسیاری از آسیب های اجتماعی رافراهم نموده است (1).

    ماهواره یک رسانه قدرتمند است و به خاطر ویژگی‌های منحصر به فردی که دارد همچنانکه می‌تواند در اطلاع رسانی و آگاهی بخشی به جوامع اثر مثبت داشته باشد، برنامه‌های تخریبی و فاسدی هم دارد و می‌تواند بر فکر و اندیشه و اعتقادات و رفتارهای اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، تربیتی، خانوادگی و سبک زندگی مردم اثر منفی داشته باشد و استفادۀ نامحدود و غیر هدفمند آن می‌تواند آثار زیانباری بر جوانان، زنان و خانواده‌ها داشته باشد. مهم­ترین آسیب­های اخلاقی ماهواره، بحث جهانی سازی فرهنگی است که گردانندگان امپراتوری رسانه‌ای غرب به دنبال نابود کردن حوزۀ فرهنگ‌های سنتی ملت‌ها و مسلط کردن سبک زندگی و فرهنگ غربی بر همۀ مردم دنیا به نام جهانی سازی هستند (2).

    در ميان نظرياتي كه به آثار درازمدت رسانه‌های تصویری درمعنای عام وماهواره به معنای اخص پرداخته‌اند، حق تقدم با نظريه كاشت است. اين نظريه عبارت است از اينكه رسانه ­های تصویری ازجمله تلويزيون وماهواره در ميان رسانه‌هاي جدید چنان جايگاه محوري در زندگي روزمره ما پيدا كرده است كه منجر به غلبۀ آن بر "محيط نمادين" شده و پيام‌هايش در مورد واقعيت، جاي تجربه شخصي و ساير وسايل شناخت جهان را گرفته است (3).

    در عصر حاضر كه عصر دوم رسانه­ها يا عصر ارتباطات مي­نامند، پيشرفت علوم و فناوري، چنان رشد سريعي دارد كه توان مقاومت در برابر آن به سختي امكان پذير است و راه اندازي شبكه­هاي متعدد ماهواره اي در سراسر دنيا نيز مي­ تواند موجب نوعي جنگ رواني عظيم گردد. حتي اگر بخواهيم ابعاد منفي را ناديده بگيريم و جنبه­ هاي مثبت موضوع مورد بحث را كه ممكن است مفيد و سازنده هم باشند در نظر آوريم، باز هم اين واقعيت وجود دارد كه كشورهاي دريافت كنندهْ امواج، هيچ­گونه نقش و دخالتي در انتخاب برنامه نخواهد داشت و اين امر برخلاف اصل حاكميت دولت ها در عرصۀ حقوق بين الملل است. هدف شبكه ­هاي ماهواره اي تغيير الگوي نگرشي و رفتاري خانواده­هاست. اين برنامه ها قصد دارند نوع تفكر و بينش سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي ما را تغيير دهند و مصرف گرايي را ميان تماشاگران نهادينه كنند. اين نوع شبكه ها ابتدا مغز مخاطبان خود را تسخير و در ادامه آنچه خود دوست دارند را به آنها القا مي­كنند. شبكه­ هاي ماهواره اي به دنبال كاناليزه كردن جريان­هاي فرهنگي هستند به اين معني كه تمام جويبارهاي كوچك فرهنگي به رودخانه اصلي، كه جهان بيني آن هاست منتقل شوند. اين شبکه­ها قصد دارند زبان، گفتار و بينش هاي خرده فرهنگ ­ها را تغيير دهند و به سمت فرهنگ غرب ببرند. القائات شبكه­ هاي ماهواره به مخاطبان خود تا حد زيادی تأثير گذاراست كه به هيچ عنوان نمي­توان ادعا كرد بزرگسالان از آسيب هاي آن مصون هستند و تنها بايد نوجوانان و جوانان را در اين خصوص واكسينه كرد. سريال­ هاي ماهواره­اي عاملي در تحول بسياري از خانواده­ هاي ايراني هستند. زماني كه اعضاي خانواده ساعت ها به مشاهدۀ برنامه­ هاي مختلف ماهواره از جمله سريال ­هاي خانوادگي مي پردازند، رعايت بسياري از ارزش ­ها از جمله حريم ميان زن و مرد براي آن ها كم رنگ مي­شود؛ هم اكنون دختران و پسران جوان تحت تأثير شبكه­هاي ماهواره اي خيلي راحت بدون در نظر گرفتن جنس با يكديگر ارتباط برقرار مي­ كنند، به گونه­ اي كه شاهد افزايش ارتباطات نامشـروع خانوادگـي هستيم و ارزش ­هـاي خانوادگـي كه در پناه آن ارتباطات ميان زن و مرد نامحرم محدود مي شد، كنار گذاشته شده است (4).

    با توجه به مطالب مطرح شده ونحوۀ تأثیر ماهواره از میان ده‌ها اثر تخریبی و آسیبی که برنامه‌های ماهواره‌ای دارد، می­توان به ترویج خشونت، سست شدن بنیاد خانواده، زیاد شدن آمار دختران فراری،  اختلافات خانوادگی و شکستن حریم‌های خانواده، بد حجابی و زنان خیابانی ، فراهم سازی گسست و درگیری بین نسلی، تبلیغ تنوع‌طلبی و هوس‌بازی، افزایش خریدهای کاذب و بی برنامه در زندگی، فاصله گرفتن از ساده زیستی و تمایل به زندگی لوکس و اشرافی، تبلیغات ضد دینی و ضد اسلامی، نهادینه کردن بی‌غیرتی، اعتیاد به ماهواره  و بلوغ زود‌رس درجامعه ایران اشاره کرد.

    کلید واژه ها

    ماهواره، آسیب ­های اجتماعی، رسانه های جمعی.

    ارجاعات

    1)      جلالی مرضیه و معین الدین نشان. در آمدي بر آسيب شناسي تأثير شبكه­ هاي ماهواره اي بر جوانان. همایش ملی آسیب شناسی جوانان، 1390، ص 5.

    2)      نصرا.. پور، جواد. آسیب­های ماهواره علیه خانواده. انتشارات مرکز بین الملل وبلاگ نویسی بیرجند، 1392، ص 11.

    3)      مک کویل، جورج گربنر. تحليل محتواي سيستماتيك تلويزيون آمريكا. طرح تحقیقاتی، 1969، ص 339.

    4)      ذوالقدر، حسین و مرتضی قاسم زاده. آسیب شناسی سریال­ های شبکه های ماهواره ای. انتشارات صدا وسیما، 1392، ص17.

نظر شما