You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • انتظام اجتماعی    Social Discipline

    انتظام اجتماعی به معنای اطاعت تمامی اعضای یک جامعه از هنجارها، ارزش ­ها و قوانینی است که اساس قوام جامعه را تشکیل می­دهند. به  همین جهت این اصطلاح را می­توان به منظور مشخص کردن مجموع نهادهای اجتماعی از این نظر که در جهت عملکرد مطلوب حیات اجتماعی و مناسبات اجتماعی به خوبی تنظیم شده اند، به کار برد (1).

    نظم اجتماعي برخاسته از ارزش­ها و باورهای اجتماعي جامعه و فرد است. این باورها از مناسبات اجتماعي نشئت مي­گيرد. هر قدر روابط اجتماعي بر اصول اررزشی استوارتر باشد، نظم اجتماعي از سطح بالاتري برخوردار مي­شود. رد کردن چراغ قرمز، ریختن آشغال در خيابان و بی­توجهی به حق تقدم دیگران در موارد مختلف، فقط بخشی از رفتارهاي غيراجتماعي است كه مدام در زندگي خود با آنها روبه رو می­شویم (2).

    رفتارهاي ناهنجار اجتماعی می­تواند بر افرادی كه درصدد رعايت قوانين و هنجارها هستند نیز تأثیر بگذارد؛ بنابراین بايد با ايجاد فرهنگ سازی و وسواس در اجراي قانون، اساس نظم­پذیری اجتماعی را تقويت کرد. وقتي مردم احساس كنند در صورت انجام رفتارهاي ناهنجار مورد انتقاد و سرزنش دیگران قرار ميگيرند، از انجام رفتارناهنجارخودداری می­کنند و الگوی نظم اجتماعی را می ­پذیرند(3).

    جامعه متضمن اصول اخلاقی، هنجارها، قواعد و تفاهم های مشترک است و سازمان و نظم اهداف جامعه ناشی از ساختارهای اجتماعی همان جامعه است و در هر جامعه ای باید میزانی از توافق عمومی در بین اعضا در مورد ارزش­ها وجود داشته باشد. چنین انسجامی در ارکان و اجزای نظام اجتماعی ضروری است و نبود آن بقای جامعه و انتظام آن را با خطر روبه رو می­سازد. البته به دلیل وجود نهادهایی چون مذهب که حافظ ارزش هاست و افراد را به وفاداری نسبت به آنها تشویق می­کند و نیز به دلیل شکل­های سازمان یافته ای مانند خانواده و نظام آموزش و پرورش که ارزش های استقرار یافته را به اعضای جدید القا می­کند، در هر جامعه­ای ارزش­ها رو به ثبات می­رود و از سوی اکثریت اجرا می­شود.از طرفی مجازات کسانی که از ارزش ها پیروی نمی­کنند توسط نهادهای کنترل اجتماعی موجب اجرای نظم و پایداری آنها در جامعه یا سازمان مربوط می­شود.جامعه برای ایجاد نظم و تنظیم رفتارهای مردم در مسیر های مورد قبول خود، همنوایان را پاداش می­دهد و کجروان را مجازات می­کند.(4). به منظور برقراری انتظام اجتماعی و برخورد با کجروان، نیروی انتظامی وظایف مشخصی را بر عهده دارد تا از طریق انجام مأموریت­های خود، نظم را تحقق بخشد.

    نظم اجتماعی در هر جامعه ­ای از اهمیت بالایی برخوردار است؛ زیرا دوام و قوام هر جامعه به حفظ نظم اجتماعی آن جامعه بستگی دارد. و نظم اجتماعی میسر نخواهد شد مگر اینکه هنجارهای تعریف شده جامعه و قوانین مورد احترام افراد واقع شود (5). نظم اجتماعی مبین توقعهای اساسی زندگی اجتماعی است. هر جامعه با هرنوع اعتقادها، سنتها، گرایشهای سیاسی و با هر نظام حکومتی نیازمند داشتن نظم و ترتیب خاص برای ادارۀ خود است. حتی جوامع اولیه انسانها دارای نظم اجتماعی بوده است، کمااینکه جنبۀ طبیعی این نظم را نمیتوان نادیده گرفت. در جوامع ابتدایی این نظم به طور خود به خودی ایجاد شده است، اما با وجود تنوع و پیچیدگی، جوامع کنونی نیازمند قوانینی هستند که این نظم را ایجاد کنند. سنتها، آداب و رسوم قومی هر جامعه به تنهایی تأمین کنندۀ نظم اجتماعی نیستند اما اهمیت هریک حسب درجۀ وابستگی آنها به جامعه، غیر قابل انکار است و قوانین و مقررات با توجه به این سنتها تدوین میشوند (6).

    کلیدواژه ها

    انتظام اجتماعی، هنجارها و ارزش­های اجتماعی، قانون.

    ارجاعات

    1. چلبی، مسعود. جامعه شناسی نظم: تشریح و تحلیل نظری نظم اجتماعی. تهران: نشر نی، 1391، ص 28.
    2. یوسف زاده حسن و رائی تهرانی حبیب. اسلام، نظم و انضباط اجتماعی. تهران: موسسه پژوهشی فرهنگ، هنر و ارتباطات، 1392، ص 43.
    3. جوان، عبدالله. نظم اجتماعی در اسلام. قم: مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما (استان قم)، 1384، ص 14.
    4. صدیق سروستانی، رحمت الله. جامعه شناسی انحرافات. تهران: انتشارات دانشگاه تهران،1387،ص 25
    5. علی بابایی، یحیی و فیروز جائیان علی اصغر. تحلیل جامعه شناختی عوامل موثر بر قانون گریزی. فصل نامۀ دانش انتظامی. سال یازدهم، شماره 4، 1390، ص 8 .
    6. نوربها، رضا. زمینهٔ حقوق جزای عمومی. چاپ سی و چهارم. تهران: نشر گنج دانش، ۱۳۹۱، ص 15.

     

     

     

     

     

     

نظر شما