You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • تبهکار اعتیادی

    تبهکار اعتیادی، به افرادی اطلاق می­شود که جهت کسب سود و منافع حاصل از ارتکاب جرم، به کرات مرتکب جرم شده و در واقع اعمال مجرمانه به عنوان شغل و پیشه آنها در نظرگرفته می­شود(1).

       مجرم به عادت يا تبهکاراعتيادي، مجرمانی هستند كه با تكرار عمل مجرمانه به دفعات متعدد جهت كسب سود و منفعت و به عبارتي امرار معاش، عادت به انجام اعمال مجرمانه دارند. جرم به عادت يا اعتيادي نیز، جرائمي هستند كه شرط تحقق آنها، تكرار عمل است و با صرف انجام يك فعل، جرم واقع نمي‌شود. بدين معني كه ارتكاب عمل معين براي يك مرتبه جرم بوده و قابل مجازات است، ولي اگر اين عمل به دفعات تکرار شود و قصد مرتكب از ارتكاب جرم، كسب سود و منفعت و به عبارتي امرار معاش باشد، جرم به عادت تلقي خواهد شد و مجرم، تبهکار اعتیادی نامیده می­شود.

    همچنانكه در ماده 662 قانون مجازات اسلامي آمده «هر كس با علم و اطلاع يا با وجود قرائن اطمينان آور به اينكه مال در نتيجۀ ارتكاب سرقت به دست آمده است آن را به نحوي از انحاء تحصيل يا مخفي يا قبول نمايد يا مورد معامله قرار دهد، به حبس از شش ماه تا سه سال و تا 74 ضربه شلاق محكوم خواهد شد. در صورتي كه متهم، معاملۀ اموال مسروقه را حرفۀ خود قرار داده باشد، به حداكثر مجازات در اين ماده  محكوم ميگردد». بنابراين اشتغال، مستلزم انجام عمل خريد و فروش به كرّات است و چنانچه فردي يك مرتبه مال مسروقهاي را خريداري كند به موجب قسمت اول همان ماده، به شلاق تا 74 ضربه و به شش ماه تا سه سال زندان محكوم خواهد شد؛ ولي اگر عمل تكرار شود و به صورت عادت درآيد و شغل معمولي شخص شود، مجازات تشديد ميشود.همچنين جرم تكدّي (ماده 712) و داير كردن قمارخانه (ماده 708) از جرايم به عادت، محسوب ميشوند (2).

    سؤالي كه در اينجا مطرح ميشود اين است كه جرم به عادت، با چند بار تكرار تحقّق پيدا ميكند؟ به نظر ميرسد كه چون براي صدق عنوان جرم به عادت، تكرار فعل معيّن ضروري است و از يك بار ارتكاب جرم مذكور، عادت و حرفه استنباط نميشود، دست كم دوبار تكرار براي تحقق جرم به عادت، كافي است (3).

    آثار حاصل از تقسيم جرم به عادت

    1-  مرور زمان در جرائم به عادت: در جرايم به عادت، تكرار آخرين فعل تشكيل دهندۀ جرم، مبدأ‌ مرور زمان به حساب مي‌آيد. در اين قبيل جرايم مهم نيست كه بين دو فعل معيّن، زماني بيش از مدّت مرور زمان سپري شده باشد؛ زيرا هر يك از اين دو فعل به تنهایي مجرمانه تلقي نمي‌شوند تا مشمول مرور زمان قرار گيرند. از اين رو، آغاز مرور زمان از لحظه‌اي است كه جرم به عادت به وقوع پيوسته است.

    2-  تعيين دادگاه صلاحيتدار: هر جرم، معمولاً در دادگاهي مورد رسيدگي قرار مي‌گيرد كه در حوزۀ آن اتفاق افتاده است؛ در جرم به عادت، چون هر قسمت از جرم ممكن است در حوزه‌هاي مختلفي واقع شود، لذا دادگاهي كه آخرين عمل مادّي جهت تحقق بزه در حوزۀ آن دادگاه صورت گرفته باشد، صالح به رسيدگي اين جرم است.

    3-  عطف به ماسبق نشدن قوانين: در جرايم به عادت، اگر آخرين فعل تشكيل دهندۀ جرم به عادت در زمان حكومت قانون جديد به وقوع پيوندد، حتي اگر قانون مذكور به لحاظ مجازات شديدتر باشد، فعل مجرمانه برابر قانون جديد مجازات خواهد شد.(4)

     

    کلیدواژه­ها

     تبهکار اعتیادی، جرم به عادت، مجازات.


    ارجاعات

    1.  افراسيابي، محمداسماعيل. حقوق جزاي عمومي. چاپ سپيدرود. انتشارات فردوسي، 1379، ص 199.

    2. شامبياتي، هوشنگ. حقوق جزاي عمومي. تهران: ژوبين،1384، ص 278.

    3.  اردبيلي، محمدعلي. حقوق جزاي عمومي. تهران: نثر ميزان، 1386، ص 214.

    4.  محسني، مرتضي. حقوق جزاي عمومي. چاپ احمدي، 1384، ص 363.

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

نظر شما