You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • روانشناسی شهود eyewitness psychology     

    روان‌شناسی شهود شاخه‌ای از علم روان‌شناسی است که به مطالعة شیوه‌های مصاحبه با شهود و شیوه‌هایی که مظنونان به شهود نشان داده می‌شوند می‌پردازد (1). شهود توانایی اکتساب دانش در مورد افراد، ظاهراً بدون استدلال یا کاربرد استدلال است. موارد شهود بسیار گوناگون است، با این حال فرایندهایش برای متفکر عمدتاً نامشخص است (2). فردی که رویداد و پیشامدی را به چشم خود دیده است و می‌تواند در مورد آن شهادت و گزارش دهد (3).

    ﺗﺸﺨﻴﺺ ﺷﺎﻫﺪﺍﻥ ﻋﻴﻨﻲ، ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎﻳﻲ ﻳﺎ ﺩﺭ ﻛﻨﺎﺭ ﺩﻳﮕﺮ ﺷﻴﻮﻩ‌ﻫﺎﻱ ﺗﺸﺨﻴﺼﻲ ﻣﺜﻞ ﺍﻧﮕﺸﺖﻧﮕﺎﺭﻱ ﻳﺎ ﺗﺤﻠﻴـﻞﺍﺳﻴﺪ ﺩﺯﻭﻛﺴﻲ ﺭﻳﺒﻮ ﻧﻮﻛﻠﻮﺋﻴﻚ، ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻣﺘﻬﻤان ﺑﻪ ﻛﺎﺭ ﻣﻲ‌ﺭﻭﺩ. ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ گونه سامانهﻫﺎﻱ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻫﻮﻳﺖ ﺩﺭ ﺩﺳﺘﺮﺱ ﻧﺒﺎﺷﻨﺪ، ﺗﺸﺨﻴﺺ ﺷﺎﻫﺪﺍﻥ ﻋﻴﻨﻲ، ﺗﻨﻬﺎ ﺍﺑﺰﺍﺭ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻫﻮﻳﺖ ﺩﺭ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖﻫﺎﻱ ﺟﻨﺎﻳﻲ ﺍﺳـﺖ (4).

    شاهد عینی،­ خصوصاً شناسایی مظنون، مدرک نیرومندی است و می‌تواند بین فرد مجرم و فرد بی‌گناه تفکیک قائل شود. شاهد عینی، برای هیئت منصفه خیلی مهم و جذاب است. مشکل این است که برای هیئت منصفه دشوار است بین شاهد عینی که به درستی مجرم را شناسایی می‌کند و شاهد عینی که به اشتباه فرد بی‌گناهی را مجرم شناسایی می‌کند تمایز قائل شود. هر دو شاهد عینی در دادگاه با اطمینان، با جزيیات و هیجان زیادی شهادت می‌دهند (5).

    کارشناسان روان‌شناسی و حقوقی به کمک تحقیقات تجربی تعدادی از عوامل را مورد شناسایی قرار داد‌ه‌اند که دقت و صحت شاهد عینی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. برخی از شرایطی که از صحت و دقت حافظه می‌کاهد شرایطی است که پلیس کنترلی بر آنها ندارد. اجرای قانون نمی‌تواند بر فرصت شاهد برای مشاهده کردن نظارت داشته‌ باشد، نمی‌تواند وضوح رویدادی که پیش تر رخ داده است را تغییر دهد، و نمی‌تواند شاهد را به آرامش در حین جنایت ترغیب کند (6).

    در اینجا، به عواملی در حیطة تحقیق جنایی می‌پردازیم که پلیس نظارت اندک یا کاملی دارد، خصوصاً: 1) شیوه‌های بازجویی و مصاحبه با شهود؛ 2) شیوة تشکیل دادن صف مظنونان، و 3) شیوه‌ای که مظنونان به شهود نشان داده می‌شوند. مطالب زیادی راجع به این جنبه‌های تحقیقات جنایی آموخته شده است، برخی از این تحقیقات در چند سال اخیر، به بینش‌ها و شیوه‌های تازه‌ای‌ در خصوص شناسایی مجرمان و کاهش شناسایی غلط افراد بی‌گناه به عنوان مجرم منجر شده است.

    کلید واژه‌ها

    روان‌شناسی شهود، مظنون، فرد مجرم، فرد بی‌گناه.

    ارجاعات

    1.      Greene, Jack R. (2007). The encyclopedia of Police Science. NewYork: Routledge.

    2.       Berman, G.L., & Cutler, B.L. (1996). Effects of inconsistencies in eyewitness testimony on.mockjuror decision making Journal of ,Applied Psychology.

    3.       Campanella, K. (2006). Eyewitness identification: Improved accuracy rates through implementation of multiple.independent techniques A thesis submitted to the school of graduate studies in partial fulfillment of the requirement for thedegree of Master of Arts Southern . Connecticut State University. New .Haven, Connecticut.

    4.       پورافکاری، نصرت‌الله. فرهنگ جامع روان‌شناسی-روان‌پزشکی و زمینه‌های وابسته. تهران: انتشارات فرهنگ معاصر، 1389

    5.       Day, D. M. (2005). Applying social psychologyto the criminal justice system. In Applied social psychology: understanding andaddressing social and practical problems ,,edited by F, W. Schneider., J, A. Gruman) .L, M. Coutts)., Thousand Oaks. SAGE

    6.       .Forgas, J. P., Laham, S. M ., Vorgas, P. T :(2005). Mood effects on eyewitness memory) affective influences on susceptibility to.misinformation Journal of Experimental Social Psychology.

     

     

نظر شما