You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • علل روانی تصادفات     psyche etiology of collisions

    دلایل روانی فراواني برای تصادفات مطرح هستند که از آن جمله می­توان به بیماری های روانی، اختلالات شخصیتی، ویژگی­ها و صفات شخصیتی نظیر عجول بودن، هیجان پذیری، ریسک پذیری و غیره اشاره کرد. این موضوع در علم روان شناسی ترافیک مورد مطالعه قرار می­گیرد (1). 

    خصوصیات رفتاری و روان شناختی را می­ توان به وقوع تصادفات ربط داد. اضطراب، بی­ حوصلگی، خستگی و خواب آلودگی، خطاهای ادراکی، مصرف مواد توهم زا و محرک و غیره، در بروز تصادفات نقش دارند(2). به طوری که هر قدر افراد از شخصیت تهاجمی، خصمانه، متزلزل، ناامن و ناپایدار برخوردار باشند، شاهد تصادفات بیشتر هستند.

    علاوه برآن، وجود ناهنجاری­های روانی، عجله وشتاب، شیرین کاری، خودنمایی، بی­دقتی، افسردگی و دردهای روحی، فرصت طلبی و استعمال مشروبات الکلی، موجب کاهش قدرت تصمیم­گیری در زمان مقابله با خطر و بروز تصادفات می­شود (3).

    استفاده از داروهای آرام بخش نظیر بنزودیازپاین­ها، از هوشیاری فرد کاسته ورانندگان را با خطر مواجه می ­سازند؛ به طوری که برخی تحقیقات نشان می­ دهند استفاده از قرص­ها، خواب آورها و مصرف الکل تا حدود 50 درصد عامل تصادف بوده اند (4).

    بررسی­ های" ایتچی" در بین رانندگان مستعد تصادف، نشان می ­دهد که نسبت­هایی ازاین افراد دارای صفت­های پرخاشگری، بی­باکی و جامعه ستیزی بوده و نسبت بزرگی ازاین افراد به روان رنجوری مبتلا بوده­اند (5).

    برابر آمارهای موجود در کشور ایران، 70 درصد از تصادفات به خطاهای انسانی برمی­گردد که در این میان، مسائل روان شناختی رانندگان اهمیت خاصی دارد (6). اختلالات شخصیتی نظیر اختلال شخصیت ضد اجتماعی و مرزی، میزان مرگ ومیر را در تصادفات افزایش داده است. این اختلالات، در رفتارهای تهاجمی تحرکی، نقش اصلی را بازی می­کند و عامل خطرناکی برای تصادفات جوانان به ویژه سنین 26 سال به بالا است (7).

    نتایج مطالعات "هول" نشان می­دهد که افراد هیجان­خواه، دارای تخلفات رانندگی بیشتری بوده و از کمربند ایمنی، کمتر استفاده می­کنند (8). لذا تخلفات با هیجان­خواهی،مربوط می­شود و مردان رتبه­های بالاتری نسبت به زنان در هیجان­خواهی، تخلفات و خطاهای بی­توجهی داشتند.

    کوپیتر و کروپر(9) مطرح می­نمایند بین تیپ شخصیتی برون­گرایی و تخلفات رانندگی، رابطة مثبت و معنی­داری وجود دارد (10).

    متغیرهای روانشناختی دیگر نظیر دقت، زمان واکنش، حواس پرتی و خویشتنداری، به عنوان عوامل پیش­بینی کنندة تصادف شناسایی شده­اند (11). در میان عوامل انسانی، عدم توجه و تمرکز، به عنوان یک مؤلفه روان شناختی، یکی از علل بزرگ سوانح ترافیک محسوب می­شود و علت 20 تا 50 درصد از تصادفات در ایران، بی­توجهی و حواس پرتی رانندگان است؛ به طوری که عوامل پرت کنندة حواس، باعث کاهش عملکرد هوشیارانه و انحراف توجه راننده شده و خطر تصادف را افزایش می­دهند (12).

    از طرف دیگر باید گفت: مطالعات تجربی، رابطة بین روان نژندی که به معنی تجربة عواطف و پریشانی روان شناختی است و شامل اضطراب، پرخاشگری خصمانه، افسردگی رفتار تکانه­ای است(13)، با تعدادی از حوادث رانندگی به اثبات رسيده است، به طوری که افراد روان نژند که تمایل به پرخاشگری و رفتار تکانه­ای داشته و موجب حوادث رانندگی براي آنان شده است (14).

    کلیدواژه­ ها

     علل روانی تصادفات، عجول بودن، ریسک پذیری.

    ارجاعات

    1. پارسا، حسین. علل تصادفات رانندگی در ایران وراهکارهای کاهش آن. تهران: انتشارات امیر علی، 1388.ص56
    2. بازدار، نقی. تصادفات وسایل نقلیه موتوری وعلل فنی آن. تهران : انتشارات دانشگاه علوم انتظامی، 1388،ص82
    3. مهرداد، علی. روان شناسی صنعتی و سازمانی. اصفهان: انتشارات جنگل، 1381،ص35
    4. آیسینگ. اچ. جرم وشخصیت. ترجمه حسن پاشاشریفی و جعفر نجفی زند. تهران : انتشارات سخن، 1357.ص215
    5. Itchy. J. traffic accidents form the view of neurologist.neurologicka klinikal if uka prana. jiri tichy@ if i cuni.c2
    6. سوری، احمد. اصلاح رفتاررانندگان متخلف. تهران : انتشارات دانشگاه علوم انتظامی، 1390،ص85
    7. فردوسی، طیبه. تأثیر عوامل روان شناختی در تصادفات رانندگی.تهران: انتشارات مهدی رضایی، 1389،ص56
    8. هول، گراهام. روان شناسی رانندگی. ترجمة عبدالله شفع آبادی، حبیب الله اکبری و علیرضا اسماعیلی. تهران : انتشارت ترمه، 1389،ص89
    9. kopits and cropper
    10. سوری. همان،ص311
    11. فردوسی. همان.ص81
    12. زارع حسین و همکاران. "مقایسه انواع کارکردهای توجه رانندگان با حادثه و بدون حادثه و ارتباط آن با سن." پژوهشنامة حمل و نقل، سال نهم، شماره 1،1391 ،ص211
    13. Betten courtb.Talley.A.Benjamin.and valentine. g. personality. and aggressive behavior under provoking and neutral con ditions. Psychological Bulletin. 132. 751- 777. 2006
    14. Beecher. S. D. Scott. g. Rojas. s and Barchard. k. a. Lrritated , stressed and distur bed. Do neurotic people havemore accidents? Western psycolgical. Association annual con vention. irvine. ca. 2008

     

     

نظر شما