You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • قتل زنجیره ­ای homocide

    آدمکشی زنجیرهای یا قتلهای سریالی به گونهای آدمکشی گفته میشود که در آن فرد قاتل عمدتاً به دلیل اختلالات شخصیتی و مشکلات روانی(1)، اقدام به کشتن عمدی بیش از یک نفر در زمانها و شرایط مختلف میکند (2).

    مفهوم و اصطلاح قاتل سریالی در دهۀ ۱۹۷۰ توسط یکی از مأموران ویژه پلیس فدرال امریکا به نام رابرت رسلر(3) به کار گرفته شد و رواج پیدا کرد. قاتلان سریالی را نباید با آدمکش­هایی که افراد زیادی را به صورت دسته جمعی در یک مکان از بین میبرند یا آنهایی که در یک زمان محدود و کوتاه در دو یا چند مکان مختلف دست به قتل میزنند، اشتباه گرفت.

    قاتل زنجیرهای یا سریالی، فردی است که به تنهایی سه یا بیشتر از سه نفر را در طی یک دوره زمانی (بیشتر از یک ماه) با فواصل زمانی و تحت تأثیر اختلالات روانی، شخصیتی و جنسی(4) به قتل برساند. بعضی از منابع این بخش از تعریف «سه یا بیشتر از سه نفر» را قبول ندارند و تعریف دیگری ارائه میکنند: تعداد دو یا بیشتر از دو قتل که معمولاً و نه همیشه توسط یک نفر به تنهایی و به صورت مجزا واقع شده باشند.

    قاتل زنجیرهای معمولاً افراد مورد نظر خود را تعقیب میکند و در فرصت مناسب آنها را به قتل میرساند. الگو و نحوۀ ارتکاب قتلها مشابه یکدیگر و قربانیان معمولاً دارای نقاط مشترک مانند شغل، نژاد، ویژگیهای ظاهری، جنسیت یا گروه سنی خاص هستند. در نحوۀ انجام این نوع قتلها، غالباً مسائل و تمایلات جنسی خودنمایی میکنند(5).

    ویژگیهای قاتلان سریالی

    - ۹۰ درصد این قاتلان مردان هستند.

    - بهرۀ هوشی نرمال و پایین تر: براساس نتایج به دست آمده از مطالعه بر روی ۱۷۴ نفر از این افراد، میانگین بهره هوشی ۹۳ گزارش شدهاست.

    - اغلب این افراد نمیتوانند شغل خود را حفظ کنند و تمایل به مشاغل سطح پایین و کم درآمد دارند.

    - دوران کودکیشان در خانوادههای فاقد پدر و تحت سلطه مادران سخت­گیر سپری میشود.

    - تنفر شدیدی از والدین خود دارند.

    - اعضای خانواده دارای سوابق کیفری، بیماریهای روانی یااعتیاد به الکل هستند.

    - غالباً از سوی یکی از افراد خانواده مورد آزار و اذیت جنسی، فیزیکی یا عاطفی قرار میگیرند.

    - تعداد موارد اقدام به خودکشی در بین این افراد بالاست.

    - این افراد در دوران کودکی مرتکب سه مورد از رفتارهای پرخطر که به گفتۀ روان­شناسان بیانگر خوی ضد اجتماعی فرد است، میشوند. این رفتارها شامل آتش زدن اشیا و اماکن، کشتن و آزار حیوانات کوچک، و شب ادراری حتی در سنین بعد از دوازده سالگی (در این مورد بین روان­شناسان اختلاف رای وجود دارد، زیرا بسیاری شب ادراری را  نشان دهندۀ بیماری یا اختلال روانی نمیدانند).

    اینها مهم­ترین و تنها بخشی از ویژگی­های ذکر شده برای این افراد است. در این میان، موارد استثنایی بسیاری هم دیده شدهاست که فاقد هیچ یک از این ویژگیها نبودند. به طور مثال هارولد شیپمن(6)، یکی از معروفترین قاتلان سریالی تاریخ، یک پزشک بسیار موفق بود. یا دنیس نیلسون(7)، یک سرباز سابق ارتش فاقد هرگونه سابقه کیفری در زمان دستگیری بود. وی عضو اتحادیه صنفی کارگران و سابقۀ انجام اعمال بشر دوستانه را  داشته بود. ولادو تانسکی(8) یک روزنامه نگار و یک گزارشگر بخش حوادث و جرم جراید بود.

    نکتۀ قابل تأمل این است که دربعضی موارد، فرد قاتل به صورت آگاهانه پارهای از رفتارها و خصوصیات شخصیتی خود را مخفی نگاه میدارد، که این امر به او کمک میکند که خود را در جامعه به عنوان یک فرد عادی با خصوصیات طبیعی معرفی کند.

    کودکی و دوران رشد

    افراد در دوران کودکی و در سنین رشد، تعاملات و رفتارهای اجتماعی را در خانواده میآموزند. در این زمان اگر کودک در محیط خانواده و از سوی افراد خانواده مورد بی­مهری و بی­اعتنایی قرار گیرد یا طرد شود، این روند اجتماعی شدن دچار اختلال میگردد. در مطالعهای که در سال ۱۹۹۰ توسط دو محقق به نامهای ویلسون و سیمن(9) صورت گرفت، مشخص شد تقریباً تمامی قاتلان سریالی مورد مطالعه در دوران کودکی خود با نوعی از مشکلات محیطی نظیر خانوادههای فروپاشیده و فاقد انسجام روبه رو بودهاند. بر طبق این تحقیقات همه این افراد در خانوادههایی بزرگ شده بودند که طلاق، جدایی یا فقدان یکی از والدین در آنها اتفاق افتاده بود. در این خانوادهها کودک از کانون توجه خارج میگردد. در نتیجه کودک اعتماد به نفس خود را از دست میدهد و خود را ناتوان از تغییر شرایط میبیند. سپس دنیایی خیالی برای خود میسازد و بدان پناه میبرد. این دنیای خیالی همان آرمان شهری است که کودک در واقعیت بدان احتیاج داشته و کم کم جای دنیای واقعی را میگیرد. او در این دنیا هر چه میخواهد میکند، هدف فقط برآوردن و ارضای امیال اوست و دیگران در این دنیا ارزش و جایگاهی ندارند. بر طبق نظر گاریسون(10) احساسات و خوی اجتماعی در این دنیای وهمی و خیالی فرد-محور رشد مییابد و سیر طبیعی نهادینه شدن و شکل­گیری مفاهیمی مانند خوب و بد و نوع دوستی دچار نقصان میشوند و این آغاز شکل گیری شخصیت جامعه ستیز و ضداجتماعی فرد است. در نهایت مرزهای دنیای واقعی و خیالی کم کم از بین رفته و احساساتی مانند سلطه­گری، زورگویی، برتری­جویی جنسی و خشونت تقویت میگردد، که در آینده زمینههای ارتکاب جرم و جنایت توسط فرد را مهیا میسازد.

    قتل­های زنجیره ­ای در ایران

    قتل زنان خياباني مشهد، يكي از جنجالي­ترين قتل­هاي سريالي است كه طي دو دهه گذشته، در ايران به وقوع پيوسته است. عامل اين جنايات 16 زن را طي يك سال (مرداد 1379 تا مرداد 1380) به قتل رسانيد و سرانجام در زندان مشهد اعدام گرديد. او هرگز از ارتكاب قتل ها ابراز پشيماني نكرد و انگيزه خودرا از كشتن قربانيان، پا كسازي جامعه از فساد عنوان مي­كرد.

    غلامرضا خوشرو معروف به خفاش شب، نیز از جمله قانلان سریالی می­باشد که قبل از ارتكاب قتل ­هايش، سوابق كيفري متعددي از جمله سرقت داشت. نوع و نحوۀ ارتكاب قتل­ها و شكنجه­ هاي جنسي و جسمي قربانيان، نشان دهندۀ اين هستند كه وي مبتلا به اختلال جنسي ساديسم بوده است. او که بیش از 9 زن و دختر را پس از تجاوز و آزار و اذیت شدید به قتل رسانید، در دوران کودکی از محبت پدر و مادر محروم بود و خشونت های جسمی و جنسی را تجربه کرده بود. او نیز همانند اکثر قاتلان سریالی برای ارضای امیال و احساس قدرت و سلطه بر دیگران، به کشتن روی آورده بود.(11)

    کلیدواژه­ ها

     قتل زنجیره ای، آدم کشی، قتل­های سریالی، قاتل.

     ارجاعات         

    1-      Schlesinger, Louis. Pathological Narcissism and serial Homicide: Review and case study .current psychology;1998.pp.212-221

    2-        ستوده، هدایت الله. آسیب شناسی اجتماعی: جامعه شناسی انحرافات.تهران: انتشارات آوای نور،1387

    3-     Robert Reseller

    4-         Newton, Michael. The Encyclopedia of Serial Killers, second edition, Facts on file;2006.p.30

    5-         غلاملو، جمشید.«علت¬شناسی قتل¬های سریالی بر مبنای اختلالات شخصیتی.» فصلنامۀ حقوق پزشکی.سال پنجم، شماره شانزدهم،1390، ص 154

    6-    Harold shipman

    7-    Denis Nilsson

    8-         Vela do tanski

    9-    Wilson & semen

    10-   Garrison

    11-      ستوده، هدایت الله. همان، ص 125

     

نظر شما