You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • کودک آزاری child abuse   

    کودک آزاری عبارت است از هر گونه فعل یا ترک فعلی که باعث آزار روحی و جسمی و ایجاد آثار ماندگار در وجود یک کودک شود؛ برخی از این آثار میتواند مخفی باشد. ممانعت از حاضر شدن در کلاس درس، محروم کردن او از غذا، حبس در حمام یا زیر زمین، َاشکال مخفی کودک آزاری است. تنبیه بدنی و تجاوز جنسی به کودک هم، از انواع کودک آزاری فیزیکی است (1).

    انسان در مرحلة كودكي، يكي از آسيب­پذيرترين دوره­هاي عمر خود را مي­گذراند و به نظر مي­رسد با وجود پيشرفت­هاي همه جانبه در علوم و فناوري، اين روند همچنان ادامه دارد. کودک آزاری از جمله آسیب­هایی است كه همواره كودكان را در سراسر جهان مورد تهديد جدي قرار داده است و پیامدهای ناگواری را برای آنان به همراه دارد.(2)

    بد رفتاری با کودکان یکی از وجوه خشونت اجتماعی است که حدود آن از محروم ساختن کودک از غذا، لباس، سرپناه و محبت پدری و مادری تا آزارهای جسمی و جنسی که آشکارا به صدمه دیدن و گاهی مرگ منجر می­شود، گسترده است. بدرفتاری با کودک، نشانة یک خانوادة مختل است. مثلث پدر، مادر و کودک درگیر و پاتولوژیک است. فرد مرتکب، فرد آزار دیده ، فرد شاهد و در واقع تمام افراد خانواده، گروه هدف(به منظور مداخله در آسیب) را تشکیل می­دهند. بدرفتاری با کودکان از شاخص­های مهم پرخاشگری و خشونت در بزرگسالی است (3).

    اشکال کودک آزاری

    کودکان به صورت­های مختلف مورد آزار قرار می­گیرند:

    1) کودک آزاری جسمی: یعنی رفتارهایی که به جسم کودک صدمه می­زند؛ مانند کتک زدن، سوزاندن، مجروح کردن، شکستن و ...

    2) کودک آزاری روانی: شامل رفتارهایی است که به سلامت روانی کودک آسیب می­رساند؛ مانند توهین کردن، ترساندن، تحقیر کردم، تبعیض و ...

    3) بی توجهی و غفلت: یعنی توجه نکردن به نیازهای اساسی کودکان؛ مانند تغذیه، بهداشت، پوشاک، آموزش و ... در حدی که به سلامت جسمی و روانی آنان آسیب برسد.

    4) سوء استفاده: یعنی استفاده از کودکان در ارتباط با مواد مخدر، واداشتن آنها به کارهای دشوار، سوء استفاده جنسی به­صورت های مختلف و ....

    علل کودک ­آزاری

    1) ناآگاهی والدین: گاهی والدین یا افراد دیگر که به کودکان آزار می رسانند، نمی­دانند که رفتار آنها کودک آزاری است. به این دلیل که برداشت افراد از آزار و خشونت متفاوت است. ولی بر اساس قاعده های موجود، برخی از رفتارها علیه کودکان در حکم خشونت است. به عنوان مثال، کسانی که کودکان را تنبیه بدنی می­کنند، مورد تحقیر و توهین قرار می ­دهند، به نیازهای اساسی آنها توجهی ندارند و این رفتارها را عادی و معمولی می­دانند، بر اساس تعاریف پذیرفته شده، کودک خود را مورد آزار قرار داده اند؛ در حالی که از نظر والدین کودک، این رفتارها مصداق خشونت و آزار نیست و نوعی تربیت فرزند است.

    2) مشکلات اقتصادی: فقر سبب می­ شود که کودکان از دسترسی به نیازهای اساسی خود مانند آموزش، بهداشت، تغذیه و ... محروم شوند یا والدین به علت فشارهای مالی با رفتارهایی مانند پرخاشگری، خشونت، بی­ توجهی و ... کودکان را مورد آزار قرار دهند.

    3) اعتیاد: اعتیاد به علت خصوصیاتی که در افراد ایجاد می­کند مانند پرخاشگری، بی­مسئولیتی، کاهش عواطف و ... سبب می­شود که کودکان مورد آزار به ویژه از نوع سوء استفاده قرار گیرند.

    4) بیماری­های روانی: در صورتی­که والدین به بیماری­های روانی مبتلا باشند، با رفتارهایی مانند تندخویی، خشونت، ناسازگاری، بی توجهی و ... که ناشی از بیماری روانی آنهاست، سبب آزار کودکان می­شوند.

    5) مشکلات خانوادگی: مشاجرات شدید و طولانی والدین، جمعیت زیاد خانواده، شیوه­های تربیتی نامناسب، در برخی موارد وجود ناپدری و نامادری و ... سبب می­شود که کودکان مورد آزار قرار گیرند.

    6) مشکلات کودکان: کودکانی که مشکلات نسبتاً پایدار و شدید دارند، بیشتر از سایر کودکان مورد آزار قرار می­گیرند مانند کودکانی که دچار بیماری­های جسمی مزمن و طولانی مدت یا مشکلات رفتاری از قبیل پرخاشگری، بی­قراری بیش فعالی، اضطراب، شب ادراری و ... هستند. این کودکان به علت مشکلاتی که برای بزرگسالان ایجاد می­کنند و نیز به سبب ناآگاهی والدین از این مشکلات، اغلب مورد آزار جسمی و روانی قرار می­گیرند.

    7) مشکلات مدرسه: مشکلاتی که در مدرسه برای دانش آموزان ایجاد می­شود مانند انتظار بیش از حد، ندیدن تفاوت­ها، ایجاد اضطراب، ترس و رقابت­های شدید، تبعیض، تنبیه بدنی، تحقیر، توهین و ... سبب آزارهای جسمی و روانی کوکان می­شوند.

    فرهنگ و کودک آزاری

    برخی از فرهنگ ها و قومیت­ها، شیوه های خاصی برای تربیت فرزندان دارند و آنچه اعضا در مورد این شیوه­ها می ­آموزند، در زندگی خود به کار می ­گیرند. متأسفانه برخی از پدران و مادران، تنبیه و اعمال خشونت بر کودکان را از انواع صحیح روش­های تربیتی م ی­دانند و این امر در آنها درونی شده است؛ چرا که می­تواند ناشی از علائق، باورها و شیوه­های رفتاری مشترکی باشد که میان اعضای یک قوم، گروه و ... متداول است. از سوی دیگر، به دلیل اینکه بر اساس تصور مرسوم در جامعه، کودک آزاری یک مسئله خصوصی و در چارچوب نهاد خانواده مطرح است و والدین، تربیت کودکان را حق طبیعی خود می­دانند؛ دخالت در این مسئله با اندکی مشکل همراه است.

    نقش نیروی انتظامی در پیشگیری از کودک آزاری

    به نظر مي­رسد كه اتخاذ تدابيري براي پيشگيري از بروز اين پديده در جامعه، لازم و ضروري است و نيروهاي انتظامي از جمله نيروهاي مؤثر در پيشگيري از بروز اين پديده هستند. نيروهاي انتظامي با شناسايي كودكان در معرض خطر و خانواده­هاي آسيب ديده مي­توانند نقش نظارتي و بازدارندة بسزايي در پيشگيري داشته باشند و براي دست یابی به اين هدف، شناخت انواع كودك آزاري ضروري به نظر مي­رسد. اقدامات پيشگيرانه نيروهاي انتظامي، صرفاً مبتني بر برخورد با افراد كودك آزار و دور كردن موارد آزارديده از خانواده نيست، بلكه بخشي از پيشگيري تأثيرگذاري بر افراد آزاردهنده و ممانعت از بروز چنين رفتارهايي از سوي آنهاست. پلیس از طریق مداخلات ﻣﺆثر، افرادی را که سابقة جرم در رابطه با کودکان دارند یا شرایط روانی آنها ﻣﺆید رفتارهای پرخطر و مجرمانه علیه کودکان است، تحت نظر قرار می­دهد و کودکانی را که شرایط محیطی حاکم بر زندگی آنها نشان دهندة در معرض خطر بودنشان است، تحت مراقبت قرار می­دهد و اقدامات شدید امنیتی و پلیسی را برای ممانعت از بروز کودک آزاری در مورد آنها اعمال می­دارد.(4)

    پیشگیری از کودک آزاری

    پیشگیری همیشه بهتر، آسان­تر و سریع­تر از درمان است. برای پیشگیری از کودک آزاری می­توانیم از راهکارهای زیر استفاده کنیم:

    1) دقت در ازدواج و تشکیل خانواده، خودداری از ازدواج­های تحمیلی، ناشناخته، شتابزده و ازدواج در سنین پایین.

    2) توجه به تنظیم خانواده و تعداد مناسب فرزندان. کودکانی که آزار دیده­اند، غالبا در خانواده­هایی بزرگ شده­اند که تعداد فرزندان بیشتری دارند.

    3) افزایش آگاهی خود در زمینه پرورش فرزندان و شیوه­های مناسب رفتار با آنان.

    4) پذیرش مسئولیت­ها و انجام وظایف خود به عنوان پدر، مادر، معلم، سرپرست و ... نسبت به کودکان.

    5) آشنایی با حقوق و نیازهای اساسی کودکان.

    6) توجه به سلامت جسمی و روانی خود و کاهش فشارهای عصبی و مشکلات رفتاری خود که سبب کودک آزاری می­شود.

    7) تقویت روحیه کمک گرفتن هنگام برخورد با مشکلات و آشنایی با مراکز حمایتی، مشاوره، امداد در مورد کودکان و خانواده­ها (5).

    کلیدواژه ­ها

     کودک­ آزاری، آزار روحی و جسمی، تجاوز جنسی، تنبیه بدنی، خشونت.

    ارجاعات

    1.       بابایی، نعمت الله. «بررسی و شیوع کودک آزاری در دو منطقة تهران.» فصلنامه علمی پژوهشی رفاه اجتماعی، سال دوم، شماره 7، 1375

    2.       بهاری، رقیه. بررسی عوامل ﻣﺆثر بر کودک آزاری جسمی در مراکز مداخله در بحران شهر تهران. فصلنامه پژوهش اجتماعی، سال دوم، شماره چهارم، 1388، ص 132

    3.       سیاری، علی اکبر و همکاران. «بررسی کودک آزاری جسمانی در مراجعان به درمانگاه تخصصی اورژانس کودکان در شهرستان تهران.» تهران: فصلنامه توانبخشی، سال دوم، شماره 6 و7؛1380

    4.       راهب، غنچه و همکاران. «تأثیر روانی- اجتماعی کودک آزاری و نقش پلیس در پیشگیری از بروز آن.» فصلنامه انتظام اجتماعی، شماره دوم، 1388، صص 106-81

    5.Eizen, D, S & Zinn MB. Social problems, 9th Allyn & Bacom; 2002

     

     

     

     

نظر شما