You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • عنوان: ژاندارمری خزانه

    معرف:

    معادل انگلیسی: Khazane Gendarmery

    تعریف:

    پس از ورود مورگان شوستر[1]به ایران درتاریخ 17 اردیبهشت 1290 ه.ش وانتصاب اوبه سمت خزانه دارکل ، به استناد ماده 4 قانون تشکیل ترتیبات مالیاتی مملکت ایران، مصوب 23 خرداد1290ه.ش به وی اجازه داده شد در صورت نیاز تشکیلاتی را  برای اداره کردن مالیات ایجاد کند؛ بنابر این،درتاریخ 25 خرداد1290 ه.ش   نیرویی منظم و متحدالشکل به نام ژاندارمری خزانه تشکیل شدکه درتاریخ 18 دی 1290 ه.ش درژاندارمری دولتی ادغام گردید.

    متن:

    در سال 1289ه.ش ، وضع نابسامان مالیه ایران ،دولت را بر آن داشت که نخست به وضع مالی کشور سروسامانی داده و پس از آن به اصلاح و پیشرفت در سایر شئون اقدام کند.؛ بنابراین، دولت ایران مصمم شد پس از انقضای مدت قرارداد مسیو بیزو[2] فرانسوی، رییس خزانه­ داری و مستشارمالیه ،که در راه بهبود وضع اقتصادی کشور و دولت کاری از پیش نبرده بود، دیگر قرارداد او را تجدید نکند و برای اداره مالیه و خزانه­داری ایران چند نفر از کشور امریکا استخدام کند.

     این تصمیم در 13 مهر 1289ه.ش به تصویب مجلس شورای ملی رسید و در 3 دی همان سال به وسیله وزیر امور خارجه وقت، حسینقلی­خان نواب، به سفارت ایران در واشنگتن اعلام شد.

     پس از مذاکراتی که در واشنگتن به عمل آمد، 5 نفر به­ عنوان مستشاران مالیه ایران انتخاب شدند که در جمع آنان، مورگان شوستر ریاست هیئت مزبور را به عهده داشت.

     بدین ترتیب، مسیو بیزو از خدمت دولت ایران برکنار و مستر شوسترپس از ورود به ایران ، برای مدت 3 سال با اقتدار کلی و اختیارات تام، به سمت خزانه­داری کل به خدمت دولت ایران درآمد .

     شوستر پس از بررسی وضع مالی دولت و آشنایی با امکانات و مقتضیات کشور ایران، با جدیت  شروع به کار کرد و برای آن که از حیف و میل مالیه جلوگیری کند، به استناد ماده4 "قانون تشکیل ترتیبات مالیاتی مملکت ایران" مصوب 23 خرداد 1290ه.ش تصمیم گرفت عده­ای ژاندارم را زیر نظر مستقیم خزانه­داری آماده کند  تا مأمور جمع­آوری مالیات کشور شوند(بابایی،1382: 109 -98 ).

     شوستر[3] اداره ژاندارمری خزانه را به 4 تن از افسران امریکایی که جزو معاونان او بودند واگذار کرد.

    به این ترتیب، ژاندارمری خزانه با وجود دسیسه های  سیاسی سفارت خانه های روس و انگلیس تحت نظر شوستر و تعلیم افسران امریکایی ایجاد شد.

    اسامی این افسران به شرح زیر  بود:

    1- کلنل مریل[4]

    2- اسکار پرینس[5]

    3- جان­ اف گرین[6]

    4- لوری[7]

    شوستر در طرح خود، در نظر داشت تعداد 12 تا 15 هزار نفر را در قالب عده­ای منظم و متحدالشکل به نام ژاندارمری خزانه تشکیل دهد که کار آنان برقراری امنیت و جمع­آوری مالیات زیر نظر  نمایندگان خزانه­داری کل باشد .روس­ها برای جلوگیری از نفوذ آمریکا، راجع به انفصال شوستر از شغل خزانه ­داری و اخراج او از خدمت دولت ایران، به این کشور اتمام حجت کردند، و فشار روس ها هر لحظه بیشتر ­شد تا اینکه شوستر درتاریخ 22 بهمن 1290 ه.ش حاضر به ترک ایران شد.

    با تصمیم شوستر و قبول اتمام حجت روس­ها به وسیله کابینه صمصام­السلطنه، خزانه­داری کل به مونارد[8] بلژیکی تحویل شد و افسران امریکایی که در ژاندارمری خزانه بودند، به غیر از کلنل مریل که با موافقت سفارت خانه های روس و انگلیس با سمت معلم در ژاندارمری باقی ماند، عموماً ایران را ترک کردند و سازمان ژاندارمری خزانه هم در 18 دی 1290ه.ش در ژاندارمری دولتی که در شرف تشکیل بود، ادغام شد و در حقیقت هسته مرکزی آن را تشکیل داد (قائم مقامی،1355: 120-109).

     

    واژه های کلیدی:

    ژاندارمری خزانه، مورگان شوستر[9] ،خزانه داری کل، ژاندارمری دولتی،  کلنل مریل[10]، مونارد[11] بلژیکی.

    ارجاعات:

    - بابائی، غلامرضا((1382). تاریخ ارتش ایران از هخامنشی تا عصر پهلوی. تهران: انتشارات آشتیان.

    - قائم­ مقامی، جهانگیر(1355 ). تاریخ ژاندارمری ایران از قدیمی­ترین ایام تا عصر حاضر. تهران: چاپخانه وزارت اطلاعات و جهانگردی.

    منابع بیشتر:

    - افسر، پرویز(1332). تاریخ ژاندارمری ایران، تهران: چاپخانه قم.

    -مصاحب ، غلامحسین (1387).دایره المعارف فارسی . تهران: انتشارات امیرکبیر.

    -علیئی ،محمدولی(1375) .نیروی انتظامی دربسترتاریخ.تهران:مرکز مطالعات وپژوهش های ناجا.

    -رنجبر،سیف الله(1385) .نیروی انتظامی وجنگ. تهران نتشارات اسلامی .

    -قانون تشکیل ترتیبات مالیاتی مملکت ایران مصوب 15 جمادی الثانی 1329ه.ق (23خرداد1290ه.ش ).



    [1] - Morgan shuster

    [2] -Bizot

    [3] - shuster

    [4] -J.N.Merill

    [5] -Oscar Prenss

    [6] -john F.Green

    [7] -E.P.LOWry

    [8] -Monard

    [9] - Morgan shuster

    [10] - J.N.Merill

    [11] - Monard

نظر شما