You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • عنوان: سپهبد مرتضی ­خان یزدان­ پناه

    معرف:

    معادل انگلیسی: Lieutenant-General Morteza Khan Yazdanpanah

    تعریف:

     سپهبد مرتضی­ خان یزدان ­پناه، یکی از صاحب منصبان قزاقخانه بود. او در 29 خرداد سال1308 ه.ش در حالی که اداره بازرسی نظام را به عهده داشت، با حفظ سمت  به ریاست تشکیلات امنیه کل مملکتی منصوب شد و تا 24 فروردین 1309 ه.ش  در این سمت باقی ماند. بعداز او سرتیپ عزیزالله ضرغامی به این سمت گمارده شد. (قائم مقامی،1355: 348).

    متن:

    مرتضی­خان یزدان­پناه در سال 1273ه.ش در تهران متولد شد. او در سال 1293 ه.ش با درجه ستوان دومی از مدرسه افسری قزاقخانه فارغ التحصیل شد. نامبرده در چند زد و خورد داخلی شرکت کرد و به سرعت درجات خود را گرفت . یزدان پناه پس از کودتا در دوران حکومت 20 ساله رضاشاه مشاغل مهمی داشت. اودر سال 1299 ه.ش با در جه سرهنگی فرمانده پیاده نظام قوای کودتا بود که بلافاصله پس از ورود به تهران به مقام سرتیپی ارتقا یافته و به ترتیب به سمت فرماندهی تیپ مرکز و بعد فرماندهی  لشکر مرکز منصوب شد. در سال 1303 ه.ش علاوه بر فرماندهی لشکر، حکومت نظامی تهران نیز با او بود. یزدان پناه در سال 1307ه.ش به ریاست بازرسی کل ارتش برگزیده شد(عاقلی،1380: 1810-1809).

    در 29 خرداد سال1308 ه.ش سرتیپ مرتضی­ خان یزدان ­پناه که اداره بازرسی  نظام را به عهده داشت، با حفظ سمت  پس از سرتیپ فضل الله زاهدی به ریاست تشکیلات امنیه کل ممللکتی منصوب شد. او تا 24 فروردین 1309 ه.ش  در این سمت باقی ماند. بعد از او، سرتیپ عزیزالله ضرغامی ریاست تشکیلات امنیه کل ممللکتی را به عهده گرفت. طرح تأسیس مدرسه صاحب منصبی امنیه با مساعی وی به تصویب رسید و  مدارس وکیلی و معین نایبی توسعه پیدا کرد.شپهبد یزدان پناه در کابینه­ های بعد از شهریور 1320ه.ش با سمت وزیر جنگ شرکت داشت. او در کابینه دکتر محمد مصدق وزیر جنگ بود و با او به آمریکا رفت. یزدان­پناه تا پایان عمر شاغل بود و شاه به او اطمینان و اعتماد داشت (افسر،1332: 337). سپهبد مرتضی ­خان یزدان­پناه در سال 1351 ه.ش در حالی که شورای عالی بانک سپه را اداره می کرد،  به طور ناگهانی حالش دگرگون شد و پشت میز اداره با سکته قلبی در گذشت(عاقلی، 1380: 1810-1809).

    واژه های کلیدی:

     اداره بازرسی نظام ، مدرسه وکیلی، مدرسه معین نایبی ، مدرسه صاحب منصبی ، سرتیپ فضل الله زاهدی، سرتیپ عزیزالله ضرغامی.

    ارجاعات:

    - قائم­ مقامی، جهانگیر(1385). تاریخ ژاندارمری ایران از قدیمی­ ترین ایام تا عصر حاضر. تهران: چاپخانه وزارت اطلاعات و جهانگردی.

    -عاقلی، باقر(1380). شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران. تهران: نشر گفتارونشرعلم.

    -افسر، پرویز(1332). تاریخ ژاندارمری ایران. تهران: چاپخانه قم.

    منابع بیشتر:

    - معتضد، خسرو(1385). یکصد سال فراز و فرود نیروهای انتظامی، ج 2. تهران: نیروی انتظامی- سازمان تحقیقات و مطالعات ناجا.

    - عاقلی، باقر(1374). روز شمار تاریخ ایران(از مشروطه تا انقلاب اسلامی). تهران: نشر گفتار.

    - طلوعی ،محمود(1383) .بازیگران عصر پهلوی ازفروغی تا فردوست..تهران: نشر علم.

نظر شما