You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • سرتیپ فضل­ الله آق­اولی

    معرف:

    معادل انگلیسی: Brigadier- General Fazlollah Aqolla

    تعریف:

    سرتیپ فضل­الله آق­اولی از تاریخ 22 مرداد 1289 تا اسفند 1292 ه.ش  معاون ژنرال یالمارسن[1] فرمانده سوئدی ژاندارمری بود. او یکی از اعضای ایرانی کمیسیون 14 نفره مشترک نظامی قرارداد 1919 م با  افسران انگلیسی اعزامی به تهران بود.آق اولی ازانعقاداین قرارداد ناراضی بود؛ از این رو، درتاریخ1/1/1299ه.ش درحالی که لباس ژاندارمری برتن داشت ، پس از نوشتن یادداشتی درمورد امضای قرارداد وخطرات اجرایی آن، درمنزلش خودکشی کرد.

    متن:

    سرتیپ فضل­الله آق­اولی در سال 1265ه.ش متولد شد. وی فرزند امان­الله­خان طبیب بود. آق اولی معلومات نظامی را در مدارس کشورهای اروپایی فرا گرفته و با درجه سلطانی[2] در ژاندارمری خزانه استخدام شد و به ترتیب،  فرماندهی گروهان و معاونت ژاندارمری خزانه را به عهده داشت.

     سرتیپ آق­اولی به زبان­های انگلیسی و فرانسه تسلط کامل داشت ؛ او بعد از انحلال ژاندارمری خزانه برای ادامه خدمت به ژاندارمری دولتی ایران دعوت شد و با رتبه ماژوری[3] مدتی معاونت ژنرال یالمارسن را عهده­دار بود.

     آق اولی بعد از خاتمه جنگ جهانی اول با یک باطالیان[4] ژاندارم سوار به یزد عزیمت کرد و پس از انحلال تشکیلات پلیس جنوب ، قوای ژاندارم را جانشین آن ساخت ؛ او سپس به قم مراجعت کرده و پس از مدتی به فرماندهی ژاندارمری سلطان­آباد منصوب شد (افسر،1332: 204).

    سرتیپ فضل­الله آق­اولی یکی از اعضای کمیسیون مشترک نظامی متشکله با افسران انگلیسی اعزامی به تهران و از صاحب­منصبان برجسته و تحصیل­کرده ژاندارمری دولتی ایران بود (معتضد،1383:871).

     با شروع جنگ جهانی اول و رفتن افسران سوئدی، سرتیپ آق­اولی مأمور خدمت در ژاندارمری یزد شد و مدتی در استان­های دیگر از جمله مازندران به خدمت مشغول شد.

     در سال 1298ه.ش یک هیئت 14 نفری از سوی دولت ایران مأمور شد، تا در کمیسیون نظامی قرارداد 1919 م شرکت کرده و مطابق ماده سوم قرارداد، ضرورت وجود صاحب­منصبان و ذخائر و مهمات لازم برای تشکیل قوای متحدالشکل را بررسی و تعیین کنند. او برای شرکت درکمیسیون نظامی قرارداد1919م ازقم به تهران احضارشد.

    سرتیپ فضل­الله­آق اولی از انعقاد قرارداد 1919 م ناراضی بود و تحمل نمی­کرد افسران ایرانی زیردست افسران انگلیسی باشند؛ از این رو، در روز یکم فروردین سال 1299ه.ش در حالی که لباس ژاندارمری را  برتن داشت پس از نوشتن یادداشت­های مورد لزوم در مورد امضای قرارداد 1919 م و خطرات اجرایی آن، در منزل خود خودکشی کرد (4عاقلی،1386: 86-76).

     قرارداد1919م(1298ه.ش) ، میان دولت های بریتانیا و ایران، درزمان نخست وزیری وثوق الدوله منعقد شد. براساس این قرارداد، تمامی دوره های آموزشی نظامی ایران زیرنظر مستشاران انگلیسی و با مجوز آنها صورت می گرفت ،که براثر مخالفت های داخلی وخارجی و مغایرت باقانون اساسی مشروطه ، این قرارداد به اجرا درنیامد.

    واژه­ های کلیدی:

    سرتیپ فضل­ الله آق­اولی ، ژنرال یالمارسن ، قرارداد1919 ، ژاندارمری خزانه ، ژاندارمری دولتی.

    ارجاعات:

    - افسر، پرویز(1332). تاریخ ژاندارمری ایران. تهران: چاپخانه قم.

    - معتضد، خسرو(1385). یکصد سال فراز و فرود نیروهای انتظامی. ج 1. تهران: مرکز تحقیقات و پژوهش­های ناجا.

    - عاقلی، باقر(1386). رضاشاه و قشون متحدالشکل. تهران: نشر نامک.



    [1] - Jeneral Hialmarson

    96- سروان

    97- سرگرد

    98- واحدی بیشتر از گروهان

نظر شما