You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • عنوان: ژاندارمری شیخ محمد خیابانی

    معرف:

    معادل انگلیسی:Shaikh Mohmmad KHiabani Gendarmery

    تعریف:

    شیخ محمدخیابانی از روحانیون ، وکلا وآزادی خواهان معروف آذربایجان درعهد مشروطیت بود .او دردوره دوم مجلس به وکالت مجلس انتخاب شد. خیابانی درتاریخ 17/1/1299 دراعتراض به انعقاد قرارداد1919.م  قیام کرد و پس از  آن تصمیم گرفت سازمانی به نام ژاندارمری آذربایجان را تحت امر خودش ایجاد کند. وی اقدام به تشکیل یک باطالیان[1] ژاندارم کرد که لباس آنان تقریباً شبیه لباس کارکنان ژاندارمری دولتی بود ؛ از این رو، به ژاندارمری خیابانی معروف ­شد. شیخ محمدخیابانی چون حاضربه متابعت از حکومت مرکزی نبود، در درگیری با قوای دولتی به شهادت رسید.

    متن:

    شیخ محمد خیابانی از آزادی خواهان معروف آذربایجان درعهد مشروطیت است . وی در سال 1257ه.ش درتبریز به دنیا آمد . پدرش حاج عبدالحمید درروسیه به تجارت مشغول بود و قریب 30سال درشهرپتروفسکی مقیم بود. شیخ محمد خیابانی چندی درروسیه درتجارت خانه پدرش کارکرد؛ سپس درمحله خیابان تبریز امامت مسجدکریم را به عهده گرفت . او در دوره ی دوم مجلس به وکالت انتخاب شد و بعد از انفصال از مجلس ، به روسیه رفت و دربازگشت درتبریز سکونت جست.

     زندگی شیخ محمدخیابانی پس از مشروطیت (1285ه.ش) باتاسیس انجمن ایالتی آذربایجان وارد مرحله تازه ای شد. انجمن ایالتی آذربایجان (1290-1284ه.ش) دردوره استبداد صغیر و محاصره تبریز ازسوی نیروهای ضد مشروطه، در برابر دولت مرکزی مقاومت کرد . شیخ محمد خیابانی، از اعضای برجسته انجمن ایالتی آذربایجان بود. او در دوره دوم مجلس به عنوان نماینده  انتخاب شد. شیخ محمد خیابانی درانتخابات دوره چهارم نیز به وکالت رسید، امابه مجلس نرفت . او پس از انعقاد قرارداد 1919 در دولت ، درفروردین 1299ه.ش برضد وثوق الدوله نخست وزیر وقت قیام کرد (مصاحب،1387 :929).

     خیابانی برای ادامه قیام خود به قوای مسلح احتیاج داشت. از آنجا که اتریاد قزاق [2]دستورات او را اجرا نمی­کرد ، او تصمیم گرفت قوایی به نام ژاندارمری تاسیس کند. برای اجرای این منظور، خیابانی چند نفر از اشخاصی که سابقه خدمت در نظام را داشتند دعوت و استخدام کرد.  او اقدام به تشکیل یک باطالیان ژاندارم کرد که لباس و وضع افراد ظاهری آنان  تقریباً شبیه افراد ژاندارمری دولتی بود و  از این رو، ژاندارمری خیابانی نامیده می­شد. فرماندهی این قسمت را سرگرد میرحسین­خان هاشمی عهده­داربود . قوای دیگری که در تحت اختیار خیابانی قرار داشتند یک عده 200 نفری "پلیس" و در حدود 300 نفر هم با عنوان "مجاهد" بودند (افسر،1332 : 246).

    دراین میان دولت وثوق الدوله سقوط کرد و مشیرالدوله روی کارآمد. مشیرالدوله حاج مخبرالسلطنه را با اختیارات تمام به آذربایجان فرستاد. از آنجا که شیخ محمدخیابانی حاضر به متابعت از حکومت مرکزی نبود، دردرگیری باقوای دولتی در 22شهریور 1299به شهادت رسید.

    واژه ­های کلیدی:

    وثوق الدوله ، مخبرالسلطنه ، مشیرالدوله ، شیخ محمد خیابانی ،ژاندارمری خیابانی  ، باطالیان ژاندارم  .

    ارجاعات:

    - مصاحب ، غلامحسین (1387). دایره المعارف فارسی ، جلداول .تهران : انتشارات امیرکبیر.

    - افسر، پرویز(1332).  تاریخ ژاندارمری ایران. تهران: چاپخانه قم.

     

    منابع بیشتر:

    - طلوعی ، محمود( 1383) . بازیگران عصرپهلوی ازفروغی تافردوست. جلداول .تهران: نشرعلم.

    - آذری ، علی(1382) . قیام شیخ محمدخیابانی . تهران : صفی علیشاه .

       - مکی،حسین(1374). تاریخ بیست ساله ایران .جلداول . تهران: انتشارات علمی .

      -  ناهیدآذر ، عبدالحسین (1379). جنبش آزادیستان شیخ محمدخیابانی . تبریز: نشراختر.



     -واحد پیاده نظام بزرگتر از گروهان [1]

    - هر یک از واحد های 9 گانه دیویزیون قزاق [2]

نظر شما