You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • عنوان: راهداری دردوره ایلخانیان

    معرف:

    معادل انگلیسی: Road Maintenance in the Ilkhanid Period

    تعریف:

    در زمان ایلخانیان، راهداری وحفاظت راه ها مبتنی برقوانین یاسای چنگیزی بود. وظایف راهداری، حفظ راه ­ها و حمایت کاروانیان و مسافران بود . راهداران با نام تتغاولی وقراسوران معروف بودند.

    متن:

    از آن جا که در هر دوره امکان بازرگانی و رفت و آمد کاروانیان به وجود امنیت در راه­ها بستگی دارد ، نمی ­توان پذیرفت که در سده­ های اولیه ایران اسلامی، با رونقی که روابط بازرگانی و تجارتی داشت، پادشاهان ایران به این مسئله بی توجه بوده باشند. واژه­ها، ترکیبات و اصطلاحاتی که در زبان و ادبیات فارسی و در کتاب­های تاریخی و جغرافیایی وجود دارد ،مانند باژ (باج)، باژگا (باجگاه)، باژخواه، باژدار و باژبان و همچنین آثار و ویرانه­ های برج­ ها و میل­ ها و کاروان سراهایی که هنوز در مسیر راه­ های قدیمی کاروان­رو دیده می­ شود، همه از وجود سازمان­ها و تشکیلات مربوط به راهداری حکایت می­ کند.

    البته به اقتضای زمان و شرایط حکومت­ها، گاهی این سازمان ها و تشکیلات توسعه می­ یافتند و زمانی نیزکوچک می­شدند. وظیفه این سازمان­ ها حفظ راه ­ها و حمایت کاروانیان و مسافران بوده است .اصطلاح "باجگاه" "باژگاه" یا "باجگیران"  ، خود قرینه دیگری بر وجود سازمان­هایی بود که در قرون گذشته از راه­ها و گذرگاه­ها محافظت و نگهداری می ­کردند . در عصر حاضر هم  نقاط و اماکن بسیاری به این نام­ها خوانده می ­شود و این محل­ها، همان­ مکان هایی هستند که در روزگاران پیشین، محل توقف مأموران راه ­ها بوده­ است (قائم مقامی، 1355: 31-27).

    از نیمه دوم قرن پنجم، رفته ­رفته اصطلاح "رصدبان" برای عنوان راهداران پدید آمد . این اصطلاح که در قرن های بعد هم معمول و متداول بود، ترکیبی از واژه "رصد" عربی به معنی راه و طریق و پسوند "بان" فارسی به معنی نگهدارنده است.

    راهداران دو وظیفه اصلی داشتند: اول، حافظت  از راه­ها و دیگری، اخذ عوارض و جمع ­آوری باج از بازرگانان و کاروان­ ها. منابع  و مدارک موجود نشان می دهد که راهداران و رصدبانان در مورد حفظ کاروان­ها و مسافران، به یکی از دو حالت زیر عمل می­کرده­اند: در حالت اول ، محافظان راه، در پاسگاه­های خود می­ماندند و به نوبت از منطقه مسئولیت خود بازدید می­ کردند و این همان وضعی است که امروز هم راهبانان وزارت راه، در راه­های کشور و مسیر خطوط راه­آهن انجام می­دهند و لردکرزننیز در شرح راه بین مشهد و مزینان  دوره قاجاریه، به آن اشاره کرده است (کرزن،1362: 369)؛ حالت دوم چنین بود که در موارد خطرناک و در راه­ های پرمخاطره، عده­ای از محافظان، کاروان­ها را تا مناطق امن "بدرقه" می­کردند (قائم مقامی،1355: 31-27).

    واژه­ های کلیدی:

    راهداری، ایلخانیان ، باژ (باج)، باژگا (باجگاه)، باژخواه، باژدار ، باژبان،رصدبان ،قراسوران.

    ارجاعات:

    - قائم­ مقامی، جهانگیر(1355). تاریخ ژاندارمری ایران از قدیمی­ترین ایام تا عصر حاضر. تهران: چاپخانه وزارت اطلاعات و جهانگردی.

    - کرزن، جرج ناتانیل(1362). ایران و فصیه ایران. ترجمه غلامعلی وحید مازندرانی. ج2. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.

    منابع بیشتر:

    - تاریخچه ی ژاندارمری از قدیم الایام تا عصر حاضر. فصلنامه مرزداران، دی ماه 1363، شماره 28، 61؛

    اسفند ماه 1363، شماره 30، 47-18؛ اردیبهشت ماه 1364، شماره 32 ؛ بهمن ماه 1363، شماره 29، 54-52.

    -علیئی ، محمدولی(1375) .نیروی نتظامی در بستر تاریخ . تهران :مرکز مطالعات وپژوهش های ناجا؛1375.

     



    -Lord curzon

     

نظر شما