You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • عنوان: راهداری دردوره مغول

    معرف:

    معادل انگلیسی:  Road Maintenance in the Mongol Era

    تعریف:

    تاسیس چاپار وچاپارخانه (پست)مربوط به دوره چنگیزخان است .اوبه سبب توسعه امپراطوری خود دستورداده بوددرمسیرراه های اصلی وبزرگ که به مرکز امپراتوری اومنتهی می شد ،چاپارخانه هایی درفواصل معین ساخته شود. بعداز چنگیز خان، درزمان غازان خان راه های بازرگانی وکاروان رو امن ومنظم بود.

    متن:

    در اين دوره ،روش کشورداری و بسیاری از تشکیلات اداری براساس یاساي (قوانین) چنگیز (متوفی در 624 ه.ق) و اقتباس از مقررات و مستحدثاث او بوده است (فضل الله همداني، 1338: 385).

        در کتاب­های تاریخی دوره مغول ضمن شرح تاریخ چنگیزخان و جانشینان او تا غازان­خان، نه تنها از موضوع راهداری و ضوابط آن اشاره­ای نمی­بینیم، بلکه از واژه راهدار و راهداری و به صورت مغولی آن­ها "تتغاول" و "تتغاولی" هم ذکری نشده است. فقط از فحوای "یرلیغ" (فرمان) غازان­خان م ی­دانیم پیش از غازان­خان سازمانی برای راهداری و راهداران وجود داشته است و به هنگام روی کارآمدن غازان­خان، دستخوش بی­ ترتیب ی­ها و بی­ن ظمی­ هایی بوده است که غازان­خان به اصلاح آن پرداخت.

        تأسیس "یام" و "یامخانه" ،به معنی چاپار و چاپارخانه ، در دوران مغول از اقدامات چنگیزخان است . او به سبب توسعه قلمرو امپراطوری خود دستور داده بود در مسیر راه­های اصلی و بزرگ، که به مرکز امپراطوری او منتهی می ­شد، چاپارخانه ­هایی در فواصل معین ساخته شود و مأموران و تعدادی اسب اضافی و تازه نفس، با تمام احتیاجات در آن­ها به صورت آماده نگهداري شوند (عطاملك جويني،1367).

        اطلاعات به دست آمده  درباره این دوره حاکی از آن است که در آغاز کار هلاکو و تأسیس سلسله ایلخانان، ناامنی­ها و اغتشاش ­هایی در راه ­های ایران حکمفرما بود. هلاکو به این ناامنی ­ها و راهزنی ­ها پایان داد و علاوه بر اين، یام­ها را از پرداخت مالیات معاف کرده و هزینه نگهداری آن­ها را به عهده اهالی گذاشت.

        پس از هلاکو تا زمانی که غازان­خان روی کار آمد (694 ه.ق)، یعنی در طی مدت 14 سال، 3 تن از ایلخانان سلطنت کردند. در این مدت، به سبب گذران سريع دوران این پادشاهان و به علت کشمکش­ها و اختلافاتی که میان شاهزادگان ایلخانی بر سر سلطنت پدید آمده بود، ایران وضع آرامي نداشت و در نتیجه، راه­های ارتباطی نیز از امنيت برخوردار نبوده و کاروان­ها مورد دستبرد راهزنان قرار مي گرفتند.

        بر اثر تدابیر غازان­خان، راه ­های بازرگانی و کاروان­رو امن و منظم شد و دیگر نه کسی با دزدان متفق شد و نه دزدان دست به راهزنی زدند و تجار و صادرات و واردات، در راه­ ها ایمن شدند.

        جانشینان غازان نیز اجراي این قوانین و مقررات را ببه شدت رعایت کردند، چنان که در دوره اولجایتو (703 تا 716ه.ق) "راه ­ها از دزدان وقاتلان ایمن شد(قائم مقامي،1335: 41-34).

    واژه ­های کلیدی:

    راهداری ،چنگیزخان، یاساق (قوانین) چنگیز ، چاپار ،چاپارخانه، غازان­خان، تتغاول، یرلیغ ،یام،یامخانه، هلاکو، اولجایتو.

    ارجاعات:

    - فضل الله همداني ،رشیدالدین (1338). جوامع­التواریخ. تصحیح بهمن کریمی. ج 2. تهران: انتشارات اقبال.

    - عطا­ملک ­جوینی، علاء­الدین(1367). تاریخ جهانگشای جوینی. تصحیح محمد قزوینی. تهران: انتشارات هرمس.

    - قائم­ مقامی، جهانگیر(1335). تاریخ ژاندارمری ایران از قدیمی­ترین ایام تا عصر حاضر. تهران: چاپخانه وزارت اطلاعات و جهانگردی.

     

     

     

     

     

نظر شما