You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • عنوان: راهداری در دوره قاجاریه

    معرف:

     معادل انگلیسی: Road  Maintenance in Qajar Era

     تعریف:

    در دوره قاجار، حفظ وامنیت راه ­ها در هر ناحیه و منطقه، اغلب بر عهده حکام و متنفذان محلی بوده است. دراین دوره، برای حفظ راه ها و برقراری امنیت در آنها، عده ای با عنوان قراسوران وجود داشته اند که درمواقع اغتشاش و بی نظمی به تامین امنیت راه ها کمک می کرده اند؛ علاوه براین، درپنجاه سال اول سلسله قاجار گرفتن عوارض راهداری متداول بود و درنتیجه، مامورانی هم مسئولیت راهداری واخذ عوارض آن را برعهده داشته اند.

    متن:

    در زمان سلطنت فتحعلی شاه قاجار، بازار تجارت و حمل و نقل کالا بین ایران و سایر ممالک ،رونقی بسزا گرفت و آمد و شد در راه­ها رو به فزونی گذاشت. در چنین شرایطی ، حفظ امنیت راه ها  کاملا احساس می شد،از این رو مأموران مسلح به تفنگ، در مسیر راه­ های عمومی گمارده شدند و خوانین هر محل مسئول حفظ انتظامات منطقه خود شدند. چنانچه سرقتی اتفاق می افتاد، خوانین موظف به پرداخت فوری غرامت می شدند .

    در همین زمان "ژنرال گاردان" [1]فرانسوی برای تعلیم و تربیت افراد ارتش به ایران دعوت شد . چون در آن موقع دولت ایران با روسیه در حالت جنگ بود، ژنرال گاردان تصمیم گرفت به منظور حفظ خطوط ارتباطی ، راهداران ایرانی را به شکل قوای منظم ژاندارم فرانسه درآورد . او اقداماتی هم در این زمینه به عمل آورد و  حدود 200 نفر را برای این منظور آماده و تربیت کرد . گاردان این افراد را به لباس مشخصی که به رنگ مشکی بود ملبس و مسلح کرد . آنان ابتدا در خط سوق­الجیشی تهران به آذربایجان گمارده شدند، لیکن به دلیل موانع و مشکلات به وجود آمده ، این اقدام نه تنها توسعه نیافت، بلکه با رفتن "ژنرال گاردان"از ایران ، به دست فراموشی سپرده شد ؛ بنابر این، خوانین محلی با گرفتن مبالغی پول از دولت، مسئولیت حفظ راه­ها را به عهده گرفتند (افسر،1332: 17-16).

         در 50 سال اول این سلسله، یعنی تا زمان سلطنت ناصرالدین­شاه (1264ه.ق) و صدارت میرزاتقی­خان امیرکبیر، گرفتن عوارض راهداری متداول بود ؛ در نتیجه، مامورانی بودند که مسئولیت راهداری و اخذ عوارض آن را به عهده داشتند. در این دوره راهدار خانه­ها را به اشخاص اجاره می­ دادند و آنان موظف بودند مبلغی از عواید راهداری را به شاه  ، ولیعهد  یا فرمانفروایان بدهند . این افراد نیز وجه مزبور را بابت مخارج یا حقوق و مواجب­، به حکامی می پرداختند که راه­ها در منطقه مسئولیت آن­ها­ بود.

    در چهار سال اول سلطنت ناصرالدین ­شاه (دوره صدارت امیرکبیر)، حفظ امنیت راه ها در هر ناحیه و منطقه، بر عهده حکام و متنفذان محلی بود؛ اما در اواخر پادشاهی ناصرالدین­ شاه، تشکیلاتی به نام قراسوران برای حفاظت از راه ­ها  به وجود آمد که تا پایان سلطنت او دوام داشت(قائم مقامی،1355: 68-51).

    واژه­ های کلیدی:

    راهداری، دوره قاجاریه ،فتحعلی شاه ،ناصرالدین­ شاه، میرزاتقی­ خان امیرکبیر، قراسوران، ژنرال گاردان.

    ارجاعات:

    - افسر، پرویز(1332). تاریخ ژاندارمری ایران. تهران: چاپخانه قم.

    - قائم­ مقامی، جهانگیر(1355). تاریخ ژاندارمری ایران از قدیمی­ترین ایام تا عصر حاضر. تهران: چاپخانه وزارت اطلاعات و جهانگردی.

    منابع بیشتر:

    - تاریخچه ی ژاندارمری از قدیم الایام تا عصر حاضر. نشریه مرزداران، دی ماه 1363، شماره 28، صفحه 61؛

     اسفند ماه 1363، شماره 30، 18-47؛ اردیبهشت ماه 1364، شماره 32؛ بهمن ماه 1363، شماره 29 ، 54-52.

    -علیئی ، محمدولی(1375) .نیروی نتظامی در بستر تاریخ .تهران :مرکز مطالعات وپژوهش های ناجا.

    -علی بابابی،غلامرضا(1385). تاریخ ارتش ایران از هخامنشی تاعصرپهلوی. تهران: انتشارات آشیان.

     



    [1] - General  Gardane

     

نظر شما