You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • عنوان: تغییرات سازمانی ژاندارمری

    معرف:

    معادل انگلیسی: Gendarmeries Organizations

     تعریف:

    ساختار و تشکیلات ژاندارمری در دوره های مختلف ، براساس نیازها ، وظایف و ماموریت های محوله ، وضعیت متفاوتی داشت . هرچند در ساختار کلی این سازمان تغییرات اساسی رخ نمی داد، ولی گاهی بر حسب نیاز، ادغام صورت گرفته یا قسمت های جدید ایجاد می شد.

    متن:

    در سال 1328ه.ش در زمان فرماندهی سرلشکر کوپال بر ژاندارمری، مقتضیات اداری کشور ،از جمله عدم تمرکز امور ایجاب کرد که وظایف و مأموریت­های ژاندارمری به دو سازمان جدا از یکدیگر محول شود و به این ترتیب، سازمان ژاندارمری به دو اداره نگهبانی و اداره ژاندارمری با وظایف و تکالیف مشخص تقسیم شد. اداره ژاندارمری همچنان تابع وزارت کشور باقی ماند و اداره نگهبانی جزو وزارت جنگ شد . اما به ظاهر از این تفکیک وظایف و تشکیل سازمان نوین نگهبانی، نتیجه مطلوب به دست نیامد ؛ درنتیجه یک سال بعد (ششم تیرماه 1329) سازمان های پیش گفته با یکدیگر ادغام شده و سازمان واحدی به نام ژاندارمری کل کشور را تشکیل دادند.

    در سال1300ه.ش ، سازمان ادارات ، ارکان و واحدهای ژاندارمری کل کشور به شرح زیر براساس سلسله مراتب فرماندهی به تصویب رسید:

    الف) فرماندهی، شامل هیات مستشاری، شعبه مستقل امور محرمانه و گروهان قرارگاه؛

    ب) ستاد ژاندارمری، شامل دفتر کل، ارکان 1 و 2 و 3 و 4، آموزشگاه­ها، مخابرات ، باربری و دژبان؛

    ج) ادارات تابع، مثل اداره کارگزینی، بازرسی، سررشته­داری، بهداری، حسابداری؛

    د) نواحی ژاندارمری مرکب از 10 ناحیه در مرکز، آذربایجان، کرمانشاهان، لرستان، خوزستان، فارس، کرمان،بلوچستان، خراسان، اصفهان و شمال.

     در سال1301ه.ش، در سازمان ژاندارمری تجدید نظر و تغییراتی به عمل آمد که با ساختار کلی سازمان پیشین تفاوت چندانی نداشت؛ بلکه تنها ناحیه لرستان ضمیمه ناحیه خوزستان شد و در نتیجه یک ناحیه از تعداد نواحی 10گانه کاسته شد. تغییرات ساختاری دیگر ژاندارمری به شرح زیر است:

    -                     در سال 1334 ه.ش ، گارد جنگل و منابع طبیعی به وجود آمد.

    -                     در سال 1336 ه.ش ، اداره مبارزه با قاچاق تشکیل شد.

    -                     در سال 1337 ه.ش ، سازمان هوایی ژاندارمری تأسیس شد.

    -                     در سال 1338 ه.ش ،گارد مسلح گمرگ وابسته به وزارت گمرکات به نام سازمان مبارزه با قاچاق و موادمخدر، به ژاندارمری اضافه شد.

    -                     در سال  1339 ه.ش، دایره ساختمان ژاندارمری ، به سبب گسترش برنامه­های ساختمانی، توسعه یافت و به اداره مهندسی تبدیل شد.

    -           در 1343 ه.ش ، امور مرزی که از سال 1329 ه.ش به وزارت کشور محول شده بود، دوباره به ژاندارمری واگذار شد و برای رتق و فتق امور مرز ها، سازمانی به نام دایره مرزی تأسیس شد.

    -                     در 1343 ه.ش ، در سازمان ستاد ژاندارمری تغییراتی پدید آمد و "ارکان" ستاد به "ادارات" تبدیل شد.

    -                     در 1343 (دی)، اداره نظام وظیفه عمومی به ژاندارمری انتقال یافت.

    -           در سال 1344 ه.ش ، دایره مرزی ژاندارمری توسعه یافت و به گارد شیلات شمال تغییر نام داد و در همین سال برای رسیدگی به جرایم افسران و افراد و کارمندان ژاندارمری ، اداره­ای به نام سازمان امور قضایی ژاندارمری تأسیس شد که بعدها به اداره امور قضایی تغییر نام یافت.

    -           در سال  1345 ه.ش ، اجرای مقررات راهنمایی و رانندگی و رسیدگی به تخلفات مربوط، در تمام شهرستان­ها تا شعاع 50 کیلومتر و نیز اجرای مقررات توزین و حفظ حریم راه­ها که از یازدهم تیرماه 1339 ه.ش به سازمان پلیس راه شهربانی محول شده بود ، به ژاندارمری کشور واگذار شد و سازمان پلیس راه نیز به ژاندارمری ملحق شد. تأسیس اداره بیمه و بازنشستگی ژاندارمری نیزدر این سال بود.

    -           در یکم مردادماه سال 1349 ه.ش ، در ساختار ژاندارمری، سازمانی هم به نام اداره روابط عمومی افزوده شد تا رابط میان ژاندارمری و سایر سازمان­ها و به ویژه برای ارتباط با مردم و به منظور مردم­یاری، باشد .

    -           در سال 1350 ه.ش ، به منظور طرح­ریزی، برنامه­ریزی و تهیه و تدارک نیازمندی­های سازمانی ژاندارمری ، اداره­ای به نام "فرماندهی لجستیکی" تشکیل شد. پیش از این ، ماموریت یاد شده بر عهده اداره سررشته داری و اداره اردنانس بود.

    -           در سال ه.ش 1350 ، گارد جنگل که در اواخر 1342 ه.ش با استعداد یک گردان برای حفاظت جنگل­های کشور، در وزارت جنگ تشکیل شده بود، به تدریج توسعه یافت ودر خردادماه با نام "گارد جنگل و منابع طبیعی" به ژاندارمری منتقل شد.

    -           در سال 1351 ه.ش ، سازمان نیروی مقاومت ملی که از یازدهم خردادماه 1336 ه.ش به منظور همکاری مردم با ارتش برای مقاومت در برابر هرگونه تجاوزات احتمالی تشکیل شده بود، با نام "نیروی پایداری" به تابعیت ژاندارمری شد.

    -           در سال 1352 ه.ش ، مسئولیت شیلات شمال از گارد جنگل منتزع شد و سازمان مستقلی به نام "گارد شیلات شمال" به وجود آمد؛ این سازمان دوام چندانی نیافت و در سال 1353 ه.ش منحل شد.

    -           در سال 1353 ه.ش ، با توجه به اهمیت آب­های ساحلی خلیج فارس و دریای عمان ، سازمانی به نام گارد ساحلی در ژاندارمری کشور احداث شد . در همین سال، سازمان دیگری هم به نام سازمان کامپیوتری ژاندارمری برای سرعت عمل و بهبود مدیریت در فعالیت­های ژاندارمری تشکیل شد.

    تحولات سازمانی دیگری که در سال­های 1353 ه.ش و 1354 ه.ش انجام شده است ، عبارتند از:

    الف) توسعه مرکز آموزش افسری و تشکیل دوره­ های مقدماتی، عالی و فرماندهی و ستاد ژاندارمری؛

    ب) تغییر مدت دوره آموزشگاه افسری ژاندارمری از یک سال به دوسال آموزشی؛

    ج) ایجاد 16 آموزشگاه­ گروهبانی کادر ثابت در نواحی و نیروی پایداری، که در اولین دوره آن 1224 نفر دانش­ آموز مشغول آموزش بودند؛

    د) تشکیل گروه­های ضربت­ در گروهان ­ها و دسته­ های ضربت در مناطق و گروهان­ های جایگزینی در نواحی؛

    ه) تشکیل و اضافه کردن یک گردان ضربت به "ترتیب نیروی" ژاندارمری؛

    ز) اضافه شدن 2 قرارگاه منطقه به "ترتیب نیروی" نواحی سیستان و بلوچستان و آذربایجان­غربی (منطقه زابل و منطقه ماکو) و حذف قرارگاه منطقه آباده از سازمان ناحیه فارس؛

    ح) انحلال گارد شیلات و ایجاد وحدت فرماندهی، با ادغام پاسگاه­های گارد شیلات در نواحی مازندران و گیلان؛

    ط) تجدید نظر در سازمان نواحی و مناطق و گروهان ­ها، بررسی وضع پاسگاه ­های ژاندارمری، ایجاد روش صحیح انتصابات در ژاندارمری با تشکیل شورای پرسنلی، تعیین روز 27 بهمن­ماه به نام روز ژاندارمری ،تشکیل گروهان و رسته مهندسی رزمی در نواحی، ایجاد مرکز بررسی و مدارک، تأسیس کتابخانه ژاندارمری، ایجاد موزه ژاندارمری،تشکیل دوره ­های آموزشی مانند دوره عالی رسته پیاده، دوره فرماندهی و ستاد وآموزشگاه گروهبانی در نواحی که در بهبود وضع ژاندارمری و کارایی کارکنان تاثیر بسزایی بخشیده است(قائم مقامی،1355: 326-319 ).

    واژه­ های کلیدی:

    گارد جنگل ، اداره مبارزه با قاچاق، گارد مسلح گمرک، دایره مرزی،گارد شیلات شمال، نیروی پایداری ،گارد ساحلی.

    ارجاعات:

    -قائم­ مقامی، جهانگیر(1355). تاریخ ژاندارمری ایران از قدیمی­ ترین ایام تا عصر حاضر. تهران: چاپخانه وزارت اطلاعات و جهانگردی.

    منابع بیشتر:

    -علیئی،محمد ولی(1375). نیروی انتظامی در بستر تاریخ.تهران:مرکز تحقیقات و پژوهش های ناجا.

    -رنجبر،سیف الله(1386) . نیروی انتظامی وجنگ.تهران :انتشارات اسلامی .

نظر شما