You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • كنت دومونت فورت                 conte de monte forte                                

    رییس اداره جليله پليس دارالخلافه و احتسابيه    تولد:       ناپل ایتالیا( 1878م.)       مرگ: تهران ( 1916م.) (1).    

    در سال 1257 ش. ناصرالدین شاه در سفر دوم خود به اروپا ضمن خریداری مقداری اسلحه ومهمات، از پادشاه اتریش خواست تا تعدادی صاحب منصب و معلم نظامی برای تربیت قشون ایران گسیل کند. کنت دومونت فورت که درایران معروف به لقبش کنت است در میان همین افسران تازه وارد بود.

    کنت  با همسر اتریشی و دو پسر و یک دختر خود به تهران آمد و مأمور تشکیل نظمیه شد (2). پس از ورود به تهران به بررسي وضع شهر پرداخت و ضمن گزارشي به ناصرالدين شاه اعلام كرد كه با چهارصد پليس پياده و شصت پليس سوار مي‌تواند امنيت شهر تهران را به نحو رضايت بخشي تأمين نمايد. شاه با درخواست وي موافقت كرد. كنت نخست دو دستيار و يك مترجم براي خود برگزيد (3).

     به قول اعتمادالسلطنه بر حسب اراده همايوني اداره پليس به جهت امنيت شهر توسط «نواب اشرف والا اميركبير نايب‌السلطنه ادام الله اقباله العالي» به رياست كنت دومونت فورت در دارالخلافه برقرار گرديد. پس از تدارك مقدمات كار روز 19 آبان 1257 ش، نخستين تابلو نظميه تهران نصب گرديد. درتابلو،‌ عبارت «اداره جليله پليس دارالخلافه و احتسابيه» نقش شده بود. ناصرالدين شاه شخصأ در روز افتتاحیه شركت نمود. از همان روز مردم با واژه پليس آشنا شدند و ديري نپایيد كه كنت به لقب «نظم‌الملك» ملقب و به منصب اميرتوماني (سرلشكري) مفتخر و به اخذ نشان و حمايل آن، ممتاز گرديد (4).

     در بدو امر، اداره جدید وظایف شهربانی و شهرداری را به طور توأمان انجام می­داد و از نظر سلسله مراتب اداری زیر نظر کامران میرزا (پسر شاه، نایب السلطنه و حاکم تهران) بود. اما کنت دومونت، در مدتی کوتاه در مقام شهربان و شهردار تهران تا حدود زیادی اختیارات کامران میرزا را محدود کرد و همین مسئله موجبات نارضایی وی از ایجاد اداره پلیس در تهران را فراهم ساخت.

    بعد ازمدتی كنت نظامنامه‌ای را كه به كتابچه «قانون كنت» معروف شد، به شاه ارائه كرد. با تصویب این نظامنامه، دیری نگذشت كه اداره جلیله پلیس دارالخلاقه و احتسابیه به «وزارت نظمیه» تبدیل گردید و صورت و قیافه تازه‌تری به خود گرفت و دارای دوایر و تشكیلات ثابتی گردید.دراین کتابچه  علاوه بر وظیفه نظم و امنیت و برخورد با خلافکاران، موضوعاتی مانند نظارت بر تأمین آذوقه سالیانه، مالیات، نظافت شهر، نرخ اجناس،مراقبت ازقحطی به پلیس واگذارشده است (5).

     از دیگر اقدامات این دوره تأسیس اداره سانسور بود که وظیفه تفتیش کتب ورورنامه های وارده ازخارج را برعهده داشت (6) لباس صاحب منصیبان نظمیه سرمه ای بود و پارچه شلوار ماهوت وبه رنگ آبی بود، کلاه ازپوست بره سیاه برسر می­گذاشتند و نشان شیر وخورشید داشت. دانستن زبان فرانسه وعربی و داشتن خط خوش ومعلومات نظامی و خاطرداشتن شعر، امتیازات مهمی برای آنها به شمار می­رفت (7).

    با تمام كارشكني‌هايي كه كامران ميرزا پسر شاه و حاكم تهران مي‌نمود تا كنت در كارش شكست بخورد اين اتريشي ايتاليايي تبار توانست مدت­ها سر و ساماني به وضع آشفته تهران بدهد.اما در نهایت پس از چهارده سال خدمت بر اثر دسيسه و تحريك عده‌اي از درباريان كه در رأس آنها كامران ميرزا حاكم تهران قرار داشت از سمت خود معزول (8) و ریاست این اداره به میرزا ابوتراب خان نظم‌الدوله كه مترجم مخصوص و معاون كنت بود محول شد (9).

    با توجه به رضایت ناصرالدین شاه ازفعالیت­های کنت، پس ازآن به رییس اداره تشریفات هیئت مستقبلان وزرای مختار وسفرای کبارخارجی منصوب و تا دورۀ محمد علیشاه عهده دارآن مقام بود تا اینکه درسال 1916م. (1295ش.) درزمان محمد علی شاه در تهران درگذشت (10).

       

    کلید واژه­ها

    نظمیه، قانون کنت، اداره جليله پليس دارالخلافه و احتسابيه، کنت دومونت فورت.

    ارجاعات

    1- محبوبی اردکانی،حسین. تاریخ مؤسسات تمدنی جدید در ایران. جلد دوم. انتشارات دانشگاه تهران، 1357،ص 139

    2- اعتماد السلطنه، محمد حسن. چهل سال تاریخ ایران. به کوشش ایرج افشار، تهران: انتشارات اساطیر، 1363،صص529-531.

    3- زاوش، محمد. تهران در گذرگاه تاريخ. تهران: اشاره، 1370، ص157.

    4- اعتماد السلطنه، محمد حسن بن علی. تاریخ منتظم ناصری. تهران: دنیای کتاب، 1363، ص2022 و56.

    5- سيفي فمي تفرشي، مرتضي. نظم و نظميه در دوره قاجاريه.تهران:یساولی،1362.

    6-معتضد،خسرو.یکصدسال فرازوفرود نیروهای انتظامی.تهران:مرکزتحقیقات نیروی انتظامی،1383،ص87.

    7- معتضد،خسرو.همان،ص91

    8- سيفي فمي تفرشي، مرتضي. پليس خفيه ايران. تهران: ققنوس، 1363، ص274.

    9- سيفي فمي تفرشي، مرتضي. نظم و نظميه در دوره قاجاريه. همان، ص186.

    10--نشریه یغما، سال بیست وپنجم، شهریور1351، شماره 86.

    منابع بیشتر

     

    1- امینی، داود.تاریخ دو هزار و پانصد ساله پلیس ایران.تهران:بی تا.

    2- بختیاری، حسین و یوسف ترابی. سیرتاریخی آموزش عالی پلیس درایران تا سال 1370. دانشگاه علوم انتظامی، 1385.

نظر شما