You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • مارش March   

    مارش در اصل، واژه ای فرانسوی(march ) است که معانی مختلفی از جمله: روش، طرز راه رفتن، راه روی، حرکت قشون و هر آهنگ موسیقی که برای راه رفتن باشد، دارد(1). به نظر می­رسد این واژه، در دوره قاجار که چند کارشناس فرانسوی برای تعلیم دسته ­های موسیقی نظامی به ایران آمدند، از زبان فرانسوی به زبان فارسی راه یافته باشد.  در اصطلاح موسیقی نظامی، مارش یا گام آهنگ، "موسیقی­ای سخت ریتمیک  برای تنظیم کردن حرکت گروه یا دسته ای" است(2).

    پیشینه انجام حرکت دسته یا گروهی که عملی خاص انجام می­دهند، همراه با نوای موسیقی، به عهد قدیم بر می­گردد؛ ولی مارش به عنوان موسیقی­ای که همراهی کنندۀ حرکات نظامی و رژه باشد، به قرون وسطی بر می­گردد. شکل امروزی موسیقی مارش، مربوط می­شود به ژان باپتیست لولی (3) آهنگساز بزرگ سدۀ هفدهم که مارش های نظامی زیادی را تصنیف کرد. از دیگر آهنگسازان بزرگ که مارش تصنیف کردند می توان به ژوزف هایدن(4)، ژورژ فردریش هندل(5)، لودویک وان بتهوون(6) و یوهان اشتراوس(7) اشاره کرد. اما دو تن از آهنگسازان قرن نوزدهم به نام های ژان فیلیپ سوزا (8) و کِنِت ج. آلفورد(9) حیات و اصالت زیادی به این فرم موسیقی بخشیدند (10). در عرصۀ موسیقی مارش می­توان به دو نوع مارش اشاره کرد: مارش­هایی با هدف کاربردی برای استفاده در محیط های نظامی و مارش­هایی با هدف برنامه­ای برای استفاده در موسیقی هنری؛ که البته حد و مرز میان این دو مارش، مشخص و قطعی نیست.   

       در زمرۀ مارش ­های نظامی و کاربردی، می­توان دو دسته مارش را نام برد: 1) مارش­های عزا یا مارش­های تدفین یا سوگ آهنگ ها؛ 2) مارش­های جنگی یا رزم آهنگ­ها. مارش­های جنگی در دوران دفاع مقدس کاربردی وسیع و تاثیر گذار داشتند که از میان آنها می ­توان "مارش پیروزی" و "مارش حمله" ساخته علی اکبر دلبری را نام برد. از مارش­های دیگر که پس از پیروزی انقلاب اسلامی، در محیط­های انتظامی و نظامی ایران اسلامی نواخته می­شده اند، می­توان به مارش های " قهرمان"، " ایرانی"، " سرباز"، " غفّاری" و ... اشاره کرد.

    از نظر فنّی می توان ویژگی های مارش را چنین بر شمرد: 1) الگوهای ریتمیک با تأکیداتی که به طور منظم تکرار می­ شوند؛2) ملودی غالبا ساده ولی به یاد ماندنی؛ 3) جمله بندی ملودیک و صریح ؛4) ویژگی­ های سبکیِ غیر پیچیده. مترهای متداول در مارش 4/2 (11)و 8/6 (12) هستــند ولی سایر متــــــر ها مانند 4/4 (13)، 8/3(14) ، 4/3(15) ، 2/3 (16) و 4/6 (17)نیز استفاده شده اند.

    از نظر سرعت، مارش­ها قابل تقسیم به چهار نوع هستند: " 1- مارش­های عزا با وزنی سنگین و بیان موسیقایی عمیق؛ 2- مارش­های آهسته با تمپویی برابر 78 ضربه (ی پا) در دقیقه؛ 3- مارش تند: 108 تا 128 ضرب در دقیقه ؛4- مارش خیلی تند: 140 تا 160 ضرب در دقیقه" (18). سرعت مارش، بر حالت روحی­ای که مارش ایجاد می­کند، تاثیر دارد و این سرعت، همواره به کاربرد مارش بستگی داشته است وبرعکس. مارش­های سنگین در مراسم سوگواری و تدفین کاربرد داشته است. در حال حاضر، در محیط­های انتظامی، برای رژه، سان و تمرین، مارش های تند مورد استفاده هستند و تنها گاهی اوقات برای  تمرین­ها، سرعت اجرای مارش ها را کمی کمتر در نظر می­گیرند که البته در این موارد، سرعت، به میزان سرعت مارش­های آهسته تقلیل نمی­یابد. شایان ذکر است در قرن هجدهم میلادی و پیش از آن، مارش­های آهسته، مارش­های رژه، مارش ­های تند، مارش­های حرکات ماهرانه و مارش­های خیلی تند، مارش­های حمله دانسته می­ شدند ( 18).     

    کلید واژه­ ها

    مارش، مارش نظامی، مارش کاربردی، مارش جنگی، مارش عزا، رژه.

    ارجاعات

    1-     نفیسی، سعید(1371). فرهنگ فرانسوی- فارسی، (جلد 2). تهران: انتشارات صفی علیشاه.

    2-     ناصری، فریدون (1391). فرهنگ جامع اصطلاحات موسیقی. تهران: انتشارات روزنه.

    3-     Jean Baptiste Lully

    4-     George Frideric Handel

    5-     Ludwig van Beethoven

    6-     Johann Strauss

    7-     John Philip Sousa

    8-     Kenneth J. Alford

    9-     Schwandt. (2001). The Military march to the 1820s. In Stanley Sadie (Ed.).The New Grove Dictionary of Music and Musicians[CD ROM]. (n.p.): McMillan Publishers Ltd.

    10-  Lamb. (2001). March: 19th and 20th_ Century Military and Popular Marches. In Stanley Sadie (Ed.). The New Grove Dictionary of Music and Musicians[CD ROM]. (n.p.):McMillan Publishers Ltd.

    11-  متر 4/2 متر یا وزنی است دوتایی ( دوضربی) که در آن  هر ضرب، معادل 4/1 نت گرد ( واحد کشش زمانی در موسیقی) است.

    12-  متر 8/6 متر یا وزنی است شش تایی ( شش ضربی) که در آن  هر ضرب، معادل 8/1 نت گرد ( واحد کشش زمانی در موسیقی) است.

    13-  متر 4/4 متر یا وزنی است چهار تایی ( چهار ضربی) که در آن  هر ضرب، معادل 4/1 نت گرد ( واحد کشش زمانی در موسیقی) است.

    14-  متر 8/3 متر یا وزنی است سه تایی ( سه ضربی) که در آن  هر ضرب، معادل 8/1 نت گرد ( واحد کشش زمانی در موسیقی) است.

    15-  متر 4/3 متر یا وزنی است سه تایی ( سه ضربی) که در آن  هر ضرب، معادل 4/1 نت گرد ( واحد کشش زمانی در موسیقی) است.

    16-  متر 2/3 متر یا وزنی است سه تایی ( سه ضربی) که در آن  هر ضرب، معادل 2/1 نت گرد ( واحد کشش زمانی در موسیقی) است.

    17-  متر 4/6 متر یا وزنی است شش تایی ( شش ضربی) که در آن  هر ضرب، معادل 4/1 نت گرد ( واحد کشش زمانی در موسیقی) است.

    18-  منصوری، 1365،311

    19-  اسپات، زیگموند (1365). چگونه از موسیقی لذت ببریم. ترجمه و نگارش: پرویز منصوری. تهران: کتاب زمان.

    منابع بیشتر

    1-     آزاده فر، محمد رضا (1390). گونه¬های سنتی و نوی موسیقی انقلابی معاصر و نقش آن در معادلات نظامی روز دنیا. در محمد رضا آزاده فر ( تنظیم و گرد آوری)، حماسه و موسیقی ( صص. 127-163). تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.

    2-     فریس، جین (1385). موسیقی هنر شنیدن. ترجمه: کتایون صارمی. تهران: پارت.

    3-     کیمی ین، راجر (1383). درک و دریافت موسیقی. ترجمه: حسین یاسینی. تهران: چشمه.

    4-     ملاح، حسینعلی (1354). تاریخ مویسیقی نظامی ایران. تهران: هنر و مردم.

     

     

     

     

نظر شما