You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • عنوان : رسته های شغلی

    معرف :

    1-    معادل انگلیسی : Job Groups

    2-     تعریف :رسته شغلی، عبارت  است از مجموعه ای از  رشته های شغلی که از لحاظ نوع کار و مدرک تحصیلی و تجربی، شباهت های کلی و عمومی داشته باشند(اقدام نیا،1393: 5).

    برابر ماده 8 قانون استخدامی نیروی انتظامی(1384)، رسته عبارت است از مجموعه رشته های شغلی که از نظر تخصص یا نوع کار یا آموزش وابستگی و ارتباط نزدیک داشته باشند.

    متن :

    موضوع شغل و شاغل و به تبع آن رشته شغلی و رسته، از مباحث مهم طبقه بندی مشاغل در هر سازمان محسوب می شود. طبقه بندي مشاغل، عبارت است از گروه بندي و تنظيم مشاغل بر حسب گروه ها و طبقات مختلف، با توجه به وظايف و مسئوليت ها و شرايط احراز كه بر پايه تجزيه و تحليل شغل استوار است.
        منظور از طبقه بندي مشاغل، عبارت است از دسته بندي يا تنظيم مشاغل در گروه هايي از مشاغل مشابه و قراردادن اين مشاغل در طبقات و درجات مختلف، به طوري كه رابطه  صحيح و مناسبي بين عوامل سه گانه زير برقرار مي شود:
    1- وظايف، اختيارات و مسئوليت هاي شغل؛
    2- شرايط احراز مشاغل؛
    3- حقوق و دستمزد و مزاياي قابل پرداخت به هر گروه و طبقه شغلی.

    به طور کلی، اجرای طرح طبقه بندی مشاغل،  مستلزم تجزیه و تحلیل مشاغل(کارشکافی) سازمان است ؛ به عبارت دیگر، کارشکافی، پیش درآمد و فن اساسی  برای طبقه بندی مشاغل است(سیدجوادین، 1393: 394).

        بحث ساختار، تشکیلات و همچنین طبقه بندی مشاغل، از جمله وظایف اساسی سازمان امور اداری و استخدامی کشور است. این سازمان در سال 1370 طی بخشنامه ای، آیین­نامه اجرایی طرح طبقه­بندی را اعلام کرد. برابر این آیین نامه، رسته­های اصلی در مجموعه طرح طبقه­بندی عبارت اند از:
    1- رسته آموزش فرهنگی؛
    2- رسته اداری و مالی؛
    3- رسته امور اجتماعی؛
    4- رسته بهداشتی و درمانی؛
    5- رسته خدمات؛
    6- رسته کشاورزی و محیط زیست؛
    7- رسته فنی و مهندسی ؛
    8- رسته فرابری داده ­ها
    .

     بررسی و مطالعه آیین نامه اجرایی طرح طبقه بندی، نشان می دهد که طبقه بندی مشاغل در قالب تخصیص،گروه، طبقه شغلی، رشته شغلی و رسته، به شرح زیر صورت پذیرفته است:

    رسته: مجموعه رشته­های شغلی است که از لحاظ فعالیت و نوع کار و حرفه و شرایط احراز به یکدیگر وابستگی نزدیک داشته و یک کادر وسیع حرفه­ای را تشکیل می­دهد؛ مانند رسته فنی و مهندسی.
    رشته: هر رسته از لحاظ فعالیت­، نوع کار و شرایط احراز، به بخش­های تخصصی­تر به نام رشته تقسیم می شود.  رشته، از یک یا چند طبقه تشکیل شده که هر طبقه از لحاظ نوع کار یکسان و مشابه است، اما از نظر ارزش و اهمیت و صعوبت انجام کار، سطوح و مراتب مختلفی دارد.
    گروه: مشخص کننده سطوح مختلف طبقات شغلی است که  کمینه و بیشینه  حقوق طبقات شغلی مربوط را تعیین می کند.
    تخصیص: تخصیص عبارت است از:
    الف
    ) قراردادن پست مستخدم در داخل طبقه شغلی مربوط؛
    ب
    ) قراردادن طبقه شغلی در داخل یکی از گروه های جدول حقوق.

     بررسی فصل دوم قانون استخدام ناجا(روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران،1384) نشان می دهد که طبقه بندی مشاغل در ناجا، با قانون مدیریت خدمات کشوری اندکی تفاوت دارد. در این سازمان، مبنای طبقه بندی از شغل شروع می شود و سپس به رشته شغلی و در نهایت به رسته ختم می شود. برابرماده5     قانون فوق، شغل به مجموع وظایف، مسئولیت ها و اختیارات مرتبط و مستمر گفته می شود که به عنوان کار واحد برای یک فرد در نظر گرفته می شود ؛ از طرف دیگر، برابر ماده7  این قانون ،رشته شغلی عبارت از مجموعه مشاغلی است که به لحاظ نزدیکی و سنخیت از نظر اطلاعات و دانستنی های علمی دارای محتوای مشترک باشند . همچنین رسته نیز برابر ماده 8 همان قانون،مجموعه رشته های شغلی را گویند که از نظر تخصص یا نوع کار یا نوع آموزش، وابستگی و ارتباط نزدیک داشته باشند.لازم به ذکر است که در ناجا برخلاف برخی وزارت خانه ها و سازمان های دولتی،اصطلاحی تحت عنوان رسته های فرعی تعریف نشده است.

    به طورکلی، مشاغل درناجا به سه گروه انتظامی،کارمندی و مشترک تقسیم می شود. برابر جدول سازمان ناجا ، مشاغل انتظامی ، مخصوص کارکنان انتظامی ومشاغل کارمندی نیز مخصوص کارمندان است. مشاغل مشترک نیز قابل تخصیص به هر دو گروه است. هرکدام از کارکنان ناجا اعم از انتظامی و کارمند، دارای یک شغل و یک رسته خاص هستند که برابر ماده 96 قانون استخدام این سازمان، انتصاب کارکنان در مشاغل غیر مرتبط با رسته آنها ممنوع است.

    نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران با داشتن حدود 200 هزار نیروی پایور و پیمانی،در 18رسته،124 رشته شغلی و7383 عنوان شغلی با استعداد سازمانی حدود250هزار نفر، سازماندهی شده است. از این تعداد، هشت ر سته، ماموریتی و صفی بوده و ده رسته دیگر، ستادی و پشتیبانی محسوب می شوند. رسته های ماموریتی شامل آگاهی، اطلاعات، انتظامی، دریایی، راهور، عملیات ویژه، مرزبانی و هوایی است . رسته های پشتیبانی نیز شامل اداری، بهداری، آمادوپشتیبانی، حقوق، دارایی، رایانه و سیستم، فنی و مهندسی، مخابرات و الکترونیک، معارف و علوم انسانی و هنر می شود.

    رسته مادر و اصلی در این سازمان، رسته انتظامی  است که دارای647 عنوان شغلی با سه رشته شغلی حفاظت، عملیات انتظامی و عمومی انتظامی است. در بین سه رشته شغلی فوق، برابر اظهار نظر کارشناسان پلیس پیشگیری ناجا، سخت ترین آن عملیات انتظامی بوده که شامل دستگیری، ابلاغ حکم، بدرقه متهم، بازجویی، تحت نظرگاه و غیره  است. رشته شغلی حفاظت(شامل حفاظت از اماکن و تاسیسات،گشت پیاده و خودرویی) و رشته شغلی عمومی انتظامی(امور اداری،پشتیبانی و بازرسی)درمرتبه دوم و سوم سختی قرار دارند(حسینیان،1396 :82-124-141).

    در این قسمت به بیان رشته های شغلی سایر رسته ها می پردازیم:

    1- مرزبانی : شامل رشته های شغلی عملیات مرزی و عملیات رزمی؛

    2- عملیات ویژه : شامل رشته های شغلی کنترل اغتشاشات و عملیات ویژه؛

    3- اطلاعات : شامل رشته های شغلی اطلاعات انتظامی، اطلاعات رزمی، حفاظت اطلاعات،گذرنامه و امور اتباع خارجی؛

    4- آگاهی : شامل رشته های شغلی تشخیص هویت، مبارزه با مواد مخدر، مبارزه با جنایت، مبارزه با جرایم  اقتصادی، مبارزه با جرایم اجتماعی و مبارزه با سرقت؛

    5- راهنمایی و رانندگی(راهور) : شامل رشته های شغلی کنترل عبور و مرور، مهندسی عبور و مرور، رسیدگی به تصادفات، آزمایش و صدور گواهینامه، شماره گذاری و معاینه؛

    6- دریایی : شامل رشته های شغلی ناوبری، پشتیبانی و خدمات دریایی، برق و الکترونیک و مخابرات دریایی؛

    7- هوایی : شامل رشته های شغلی خلبانی، فنی هوایی، خدمات پروازی،کنترل هوایی، برق و الکترونیک؛

    8- فنی و مهندسی : شامل رشته های شغلی عمران، تاسیسات مهندسی رزمی، خدمات فنی مهندسی،

    املاک و مستغلات؛

    9- مخابرات و الکترونیک : شامل رشته های شغلی ارتباطات، تعمیر و نگهداری، الکترونیک و جنگال؛

    10- رایانه و سیستم : شامل رشته های شغلی نرم افزار، سخت افراز، شبکه، تجزیه و تحلیل سیستم ها و آمار؛

    11- بهداری : شامل رشته های شغلی پزشکی، دندانپزشکی، پرستاری و مامایی، پیراپزشکی، داروسازی،

    مهندسی پزشکی، دامپزشکی و بهداشت؛

    12- آماد و پشتیبانی : شامل رشته های شغلی تعمیر و نگهداری وسائط نقلیه، اسلحه و مهمات، آمار،

    ترابری،کنترل اموال و خدمات عمومی؛

    13- اداری : شامل رشته های شغلی امور اداری، امور کارکنان ، برنامه ریزی و خدمات آموزشی و تربیت بدنی؛

    14- حقوق : شامل رشته های شغلی امور حقوقی، امور قضایی و بازرسی؛

    15- دارایی : شامل رشته های شغلی بودجه و اعتبارات، حسابداری و حسابرسی؛

    16- معارف اسلامی و علوم انسانی : شامل رشته های شغلی الهیات ومعارف اسلامی، علوم اجتماعی، علوم سیاسی، روان شناسی و مددکاری اجتماعی؛

    17- هنر : شامل رشته های شغلی هنرهای تجسمی، عکاسی، هنرهای نمایشی، تبلیغات و روابط عمومی، موسیقی، خدمات چاپی(مجموعه جزوات مقطع عمومی آموزش عمومی انتظامی فراگیران،1384: 87-88).

    واژه های کلیدی:

    شغل، رشته شغلی، رسته، طبقه بندی مشاغل.

    ارجاعات:

    - اقدام نیا، صمد(1393). مفاهیم و کارکردهای طبقه بندی و ارزشیابی مشاغل(جلد اول). تبریز: دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی تبریز.

    - حسینیان، شهامت(1396). برنامه ریزی نیروی انسانی پلیس زن . تهران: انتشارات دانشگاه علوم انتظامی. معاونت پژوهش.

    - سازمان امور اداری و استخدامی کشور(1370). آیین­نامه اجرایی طرح طبقه­بندی( بخشنامه شماره 6912/د مورخ 5/11/70).

    - سیدجوادین، سیدرضا(1393). مدیریت منابع انسانی و امور کارکنان. چاپ هشتم . تهران: نگاه دانش.

    - قانون استخدام نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران(1384). روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران. چاپ دوم. بهار.

    - مجموعه جزوات مقطع عمومی آموزش عمومی انتظامی فراگیران()1384. ساختار و مقررات استخدامی ناجا. تهران: دانشگاه علوم انتظامی. مرکز آموزش عالی نصر. معاونت آموزش.

            معرفي منابع برای مطالعه بیشتر:

    -         وزارت بهداشت،درمان و آموزش پزشکی(1390).آیین نامه تشکیلات و طبقه بندی مشاغل دانشگاه ها و دانشکده های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی. مرداد ماه.

    - سورى، احمد( 1388). تدوين و اعتباريابى پرسشنامه انتخاب رسته شغلى كاركنان نيروى انتظامى. فصلنامه
    مطالعات مديريت انتظامى. سال چهارم. شمارة دوم. 228-209 .

     

     

     

     

نظر شما