You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • عنوان: نظریه انگیزش محافظت در پلیس

    معرف:

    معادل انگلیسی:  Protection Motivation Theory in Police

    تعریف:

    نظریه انگيزش محافظت ، براي درك و پیش‌بینی  رفتارهاي بهداشتي كه بر عوامل شناختي مؤثر بر تصمیم‌گیری‌هایی كه فرد از خود در برابر وقايع آسیب‌زا حفاظت می‌کند  يا با چنين وقايعي كنار می‌آید، تمركز می‌کند (مروتي شریف‌آباد و دیگران، 1390: 52). انگیزش،[1] در لغت به معنای تحریک کردن و ترغیب کردن است و در اصطلاح، به علّت رفتارها انگیزش می گویند. انگیزش، به عوامل موجود در یک فرد اشاره دارد که رفتار را در جهت یک هدف ،فعال می‌سازد (هافمن و همکاران،1385). محافظت[2] در لغت به معنای مراقبت، حفظ کردن از آسیب و نگهداری کردن است. نظریه انگیزش محافظت[3] ، برای درک و پیش بینی قصد و رفتارهای بهداشتی به کار می رودکه فرد را در برابر وقایع آسیب زا محافظت می کند (مسعودی و دیگران ، 1393: 324).

     

    متن

    نظریه انگیزش محافظت (PMT)، در سال 1975 به‌وسیله راجرز[4] ، بر پايه الگوی انتظار ارزش، براي توضيح آثار ترس بر نگرش‌ها و رفتارهاي بهداشتي توسعه داده شد (گلانز[5]،2004). نظریه انگيزش محافظت، يك چارچوب مفيد براي پيشگويي رفتارهاي پیشگیری‌کننده است (باقیانی مقدم و دیگران، 1389: 5).  قبل از ورود  به بحث اصلی ، به مطالعاتی اشاره می شود که در این زمینه انجام شده  است. پژوهش­های پيشين، از نقش سازه‌های نظریه انگيزش محافظت در پیش‌بینی قصد رفتار،  حمایت قابل توجهی به عمل می‌آورند.ازجمله اين مطالعات می‌توان به كاربرد اين نظریه در ترك سيگار توسط مادیوکس[6] و همکاران (1983) و راجرز[7] و همکاران (1978)، پيشگيري از سرطان توسط استیفن[8] (1990) و هلمز[9] (2002)، كاهش خطر ایدز توسط آسپین وال[10] و همکاران (1991)، فعاليت بدني و رژيم غذايي توسط پلوتنیکوف[11] (1998) و وارتل[12] و همکاران (1987) اشاره کرد. نتایج  مطالعه گرينينگ[13] و همكاران (2000)  با عنوان «قصد و نگرش‌های بهداشتي رانندگان جوان درزمینه رانندگي كردن در حال مستي»که بر روي 304 راننده جوان انجام شد، نشان می‌دهد كه نظریه انگيزش محافظت می‌تواند رانندگي در حال مستي را پیش‌بینی كند (مروتي شریف‌آباد و دیگران، 1390: 51). تزوال[14] و همکاران (1395) پژوهشی تحت عنوان «بررسی کار آیی نظریه انگیزش حفاظت در پیشگویی رفتارهاي پیشگیری‌کننده از سرطان پوست و نور خورشید در کشاورزان شهرستان ایلام» انجام داده‌اند که نتایج تحقیق حاکی از آن است که بین رفتارهاي محافظت‌کننده سرطان پوست با سازه‌های حساسیت درك شده، شدت درك شده، کارآمدي پاسخ و خودکارآمدي، همبستگی مثبت و با پاداش­ها و هزینه‌های پاسخ، همبستگی منفی وجود داشت. میزان پیشگویی انگیزش محافظت توسط سازه‌های نظریه انگیزش محافظت 73 درصد بود. خودکارآمدي، قوی‌ترین پیش‌بینی کننده انگیزش محافظت بود. میزان پیشگویی رفتارهاي محافظت‌کننده به‌وسیله سازه انگیزش محافظت 77 درصد بود.مروتي شریف‌آباد و همکاران (1390) پژوهشی تحت عنوان «پیش‌بینی کننده‌های رانندگي غير ايمن در شهر يزد بر اساس تئوری(نظریه) انگيزش محافظت» انجام داده‌اند که نتایج تحقیق حاکی از آن است که اين مطالعه اثربخشي نظریه انگيزش محافظت را در پیش‌بینی رانندگي غير ايمن در افراد 19 ساله و بالاتر شهر يزد تأييد می‌کند؛ بنابراین، به نظر می‌رسد كه می‌توان از اين نظریه به‌عنوان چارچوبي در طراحي برنامه‌های آموزشي به‌منظور بهبود شيوه رانندگي و كاهش حوادث جاده‌ای استفاده كرد. مطالعات تجربی توسط کتیس، دیان و اسچینیف[15] (2003)، هرات و رائو[16] (2009)، لیانگ و همکاران[17] (2009) و نیورایت، دان ودی و گریفین[18] (2000) نشان داد که انگیزش محافظت عامل مهمی در ایجاد هدف برای اقداماتی است که خطر مربوط به آن حادثه را کاهش می‌دهد؛  از این رو،توجه به نظریه انگیزش محافظت، در حوزه پلیس نیز کاربرد دارد که به عنوان مصداق می توان به پژوهش  وردن[19] در سال 1989 اشاره کرد. وردن معتقد است افسر پلیس،  چه در دفترکارش یا در منطقه عملیاتی، تصمیمات بی‌شماری می‌گیرد؛ به­خصوص در وضعیت بحرانی مانند حملات تروریستی، هر یک از این تصمیمات توسط یک انگیزه تحریک می‌شود. این تصمیمات معمولاً از دانش در مورد وضعیت موجود، تجربه شخصی و تصور در مورد آن وضعیت ناشی می‌شود.

     علاوه براین، در سال 2014 پلیس بمبئی در خصوص نظریه انگیزش محافظت به این نتیجه رسید که هر چه افسر پلیس انگیزه بیشتری برای محافظت زندگی و اموال دیگران داشته باشد، بیشتر احتمال دارد که اقدامات مفید  یا تصمیمات منطقی اتخاذ کند؛ از این رو، پلیس بمبئی انگیزش محافظت از جان شهروندان و افتخار کشور را به عنوان بالاترین رتبه در تأثیرگذاری بر تصمیمات  افسران می داند (راجارشی، مانیش و راگا[20]،2014). بر اساس نظریه انگيزش محافظت، عوامل محيطي و شخصي،  به‌منظور مطرح كردن يك تهديد بهداشتي بالقوه، با يكديگر تركيب می‌شوند. پيام تهديد، دو فرايند شناختي را آغاز می‌کند: «ارزيابي تهديد[21] و ارزيابي كنار آمدن[22]» (راجرز[23]،1983: 155). در ادامه این نوشتار، ارزیابی تهدید و ارزیابی کنارآمدن، به عنوان دو فرآیند شناختی توضیح داده می شود:

    1-   ارزیابی تهدید: رفتارهاي ناسازگار و عوامل مؤثر بر احتمال درگیر شدن در رفتارهایی را بررسی می کند که  بالقوه ناسالم هستند و شامل پاداش‌های درونی و بیرونی همراه با رفتارهاي ناسالم و درك تهدید (مجموع حساسیت و شدت درك شده) است.  پاداش به رفتارهاي نادرست، امکان انتخاب واکنش‌های ناسازگارانه را افزایش می‌دهد؛ درحالی‌که تهدید، امکان انتخاب واکنش‌های ناسازگارانه را کاهش می‌دهد (فلوید؛ پرنتی سی دان و راجرز[24]، 2000 ؛ سیسماریو[25]،2006).

    2-    ارزیابی کنار آمدن: توانایی مقابله و دفع خطر تهدید شده را ارزیابی می‌کند.  افزایش ارزیابی کنار آمدن، باعث افزایش انگیزش محافظت و درنتیجه، افزایش احتمال انجام رفتار می‌شود و شامل کارآمدي پاسخ درك شده، خودکارآمدي درك شده و هزینه‌های پاسخ است.  کارآمدي پاسخ ، عبارت است از انتظار شخص از اینکه پاسخ سازگار (محافظت از خود) می‌تواند تهدید را از بین ببرد؛ از این رو، انتظار می‌رود که مؤثر بودن رفتار پیشگیری‌کننده­ی ، باعث افزایش پاسخ شود (فلوید؛ پرنتی سی دان و راجرز ،2000).

        در نهایت، بازده دو فرآیند شناختی باعث شکل‌گیری انگیزش محافظت در رفتار می‌شود (نورمن؛ بویر و سیدیل[26]،2005). براي اینکه انگیزش محافظت فراخوانده شود، شدت درك شده و حساسیت درك شده باید بر پاداش‌های پاسخ ناسازگار (عدم حفاظت از خود) غلبه کند و همچنین خودکارآمدي درك شده و کارآمدی پاسخ درك شده، باید بر هزینه‌های پاسخ سازگار (محافظت از خود) غلبه کند. انگیزش محافظت، یک متغیر واسطه‌ای بین مراحل ارزیابی تهدید، ارزیابی کنار آمدن و رفتار پیشگیری‌کننده (رفتار حفاظت کننده) است (فلوید؛ پرنتی سی دان و راجرز ،2000).

    انگیزش محافظت افسر پلیس

    نقش نیروهای پلیس در تأمین امنیت و برقراری احساس امنیت در میان مردم، بسیار مهم و انکارناپذیر است. تامین امنیت جامعه، کمک به مردم و ایجاد اطمینان در آنان ، پیشگیری ازجرم و از همه مهم‌تر، اجرای درست قانون، از وظایف عمومی نیروی انتظامی است. براي ایفای این نقش پررنگ، وجود انگيزه ، یک عامل بسیار مهم است . از آنجایی که  هر انگیزه‌ای به محرک نیاز دارد، بنابراین ضروری است در نیروی انتظامی نیز انگیزه افسر پلیس شناخته شده و فهرستی از نیازهای انگیزشی تهیه شود؛ به‌طورکلی، انگیزه محفاظت، عامل مهمی است که خطر مربوط به حادثه را کاهش می‌دهد. در نظریه انگیزش محافظت پلیس،  فرض بر این است که پذیرش رفتار بهداشتی (رفتار محافظت‌کننده)،نتیجه مستقیم انگیزش افسر پلیس برای حفاظت از دیگران در شرایط اضطراری ‌باشد؛ از این رو، در دو حوزه  فرآیند شناختی «ارزیابی  تهدید و ارزیابی کنارآمدن» در پلیس، می توان گفت که ارزیابی تهدیدات افسر پلیس در مواقع اضطراری، نشان‌دهنده آغاز توسل به ترس است که باعث می‌شود که فرد  برای کاهش ترس، اقداماتی را انجام دهد. در شرایط اضطراری، نه‌تنها ترس، بلکه میزان خودکارآمدی یک فرد در اتخاذ و اجرای تصمیمات است که رفتار را تحت تأثیر قرار می‌دهد. اگر وضعیت اضطراری مربوط به حوادث تروریستی باشد، می‌توان استدلال کرد که ترس از تروریسم به‌تنهایی می‌تواند در اقدامات افسران اجرای قانون نقش داشته باشد. این ‌تنها ترس از مجروح شدن  یا از دست دادن دارایی‌های باارزش نیست؛ بلکه اشاره ای به مرگ قریب‌به‌یقین است که باعث می‌شود پلیس و دولت به حملات تروریستی واکنش نشان دهند (هیونت و شهریوار[27]،2011).

    سازه‌های نظریه انگیزش محافظت در پلیس

    با توجه به دیدگاه  صاحب نظرانی چون ملامد،رابینوویتس،فینیر و ریباک[28] (1996) ، سازه‌های نظریه انگیزش محافظت در پلیس را می توان به موارد زیر تعمیم داد:

    1-   خود کارآمدی[29]: اعتقاد افسر پلیس به اینکه به‌طور موفقیت‌آمیز می‌تواند رفتار محافظت‌کننده را انجام دهد؛ به‌عبارتی‌دیگر، اعتمادبه‌نفس افسران پلیس در توانایی‌های شخصی و سازمانی‌شان برای پاسخ به هرگونه تهدید، به‌عنوان خودکارآمدی نام‌گذاری می‌شود؛

    2-     کارایی پاسخ[30]: انتظار افسر پلیس از اینکه پاسخ سازگار (رفتار محافظت‌کننده در برابر خطر بهداشتی) می‌تواند خطر را از بین ببرد؛

    3-      آسیب‌پذیری درک شده[31] : اعتقاد افسر پلیس به اینکه در برابر یک خطر بهداشتی، آسیب‌پذیر است؛

    4-      شدت درک شده[32]: اعتقاد افسر پلیس به اینکه خطر، جدی است؛

    5-      هزینه‌های پاسخ[33]: برآورد افسر پلیس از هر هزینه‌ای (مانند پول، شخص، زمان، سازمان و تلاش) که با انجام رفتار محافظت‌کننده مرتبط باشد.

    کاربرد نظریه انگیزش محافظت در پلیس

     انگیزش محافظت در پلیس، عامل مهمی در تعیین نوع اقدامات افراد برای جلوگیری از آسیب است. برای افسران پلیس دو شرایط بحرانی مدنظر قرار دارد:

    1-     فجایع ساخت بشر(غیر طبیعی) که شامل حملات تروریستی، خشونت‌های مرتبط با باندها و .... است؛

    2-     بلایای طبیعی که شامل سیل، طوفان، آتش‌سوزی و زلزله است.

          انگیزش محفاظت، انگیزه‌ای برای حفاظت از شخص یا چیزی با ارزش است؛ به گونه ای که اقدامات و تصمیمات آن در جهت کمک به کاستن از شدت فاجعه و مخالف با افزایش یا تشدید تهدید است. این انگیزه برای یک فرد، نه‌تنها مربوط به ارزشی است که او برای افراد یا اشیای مورد محافظت قائل است، بلکه به تهدید و ارزیابی خطر طبیعی و غیرطبیعی مانند سیل یا یک حمله تروریستی هم مربوط است.  زمانی که خطر جدی بلایایی مانند سیل یا حمله تروریستی وجود دارد، نوعی از دانش، تجربه و تصور ترس و واقعیت بر انگیزه‌ی حفاظت از اموال و وسایل باارزش تأثیر می‌گذارد (اوه؛ آگاراوال و رائو[34]،20011). هر افسر اداره پلیس، چه درصحنه عمل و چه در پشت خطوط تلفن و صفحه‌نمایش کامپیوتر، انگیزه حفاظت از دیگران را دارد و این قضیه او را وادار به تصمیم‌گیری می‌کند (راجرز،1983). تصمیم‌های افسر اداره پلیس در یک وضعیت غیرعادی، به‌شدت تحت تأثیر ارزیابی در مورد احتمال تهدید و همچنین آسیب بالقوه به چیزهایی قرار دارندکه برای او ارزشمندند. اینکه فرد انتظار دارد چگونه یک تهدید محقق شود و تهدید بالقوه چقدر برای فرد زیان‌بخش است، هر دو تا حد زیادی تحت تأثیر شدت ترس در ذهن فرد قرار دارند؛ علاوه بر این، در وضعیت فاجعه، افسر پلیس به‌احتمال ‌زیاد بر اساس برآورد خود تصمیم گیری می کند؛ برآورد از این­که چقدر تصمیمش مؤثر است و  چقدر در اجرای این تصمیم می‌تواند مؤثر باشد. همچنین، تصمیم‌گیرنده هزینه‌ای را ارزیابی کرده و به تصمیم اتخاذشده نسبت می‌دهد (ریپیتو و راجرز[35]،1987).

    خدمات محافظتی اداره پلیس

    خدمات محافظتی اداره پلیس، برابر قوانين تجارت و كار و ضوابط و آیین‌نامه‌های اجرايي نيروي انتظامي تشكيل شده است. مهم­ترين وظايف پلیس درزمینه محافظت عبارت اند از:

    1- محافظت و مراقبت از مجتمع‌های مسكوني، تجاري، صنفي و صنعتي؛

    2- محفاظت و مراقبت از اماكن و تأسيسات فاقد رده حفاظتي (بانک‌های خصوصي، بنيادها و مؤسسه‌های مالي، انبارها، مخازن و ...

    3- محافظت و مراقبت از باغ­ها، ويلاها و املاك شخصي، بوستان­ها، فرهنگسراها، نمایشگاه‌ها و تفریحگاه‌ها؛

    4- محافظت و مراقبت از حمل‌ونقل اسناد، پول و اشياي بهادار؛

    5- محافظت و مراقبت از گردشگران، جهانگردان خارجي، اردوهاي سياسي و زيارتي، اماكن مذهبي، هنري و ...؛

    6- محافظت و مراقبت از مسابقات ورزشي، اجلاس‌ها، همایش‌ها، محل‌های آزمون و ...(هاشمی و فرهمند، 1392: 11).

     

    واژه های کلیدی:  

    نظریه  انگیزش محافظت، ارزیابی تهدید ، ارزیابی کنارآمدن، خدمات محافظتی

     

    ارجاعات:

     

    - باقياني مقدم، محمدحسين؛ محمدی، سهیلا؛ نوربالا، محمدتقی و سید سعید مظلومي محمودآباد (1389). بررسي عوامل مرتبط با رفتارهاي پیشگیری‌کننده سرطان پوست در دانش آموزان دختر دبيرستاني شهر يزد بر اساس تئوري انگيزش محافظت در سال-88 1387. فصلنامه دانش و تندرستي. دوره5. شماره بهار. 15-10 .

    - تزوال،جعفر؛ غفاري، محتشم؛ محتشمی یگانه، فرخنده؛ بابا زاده، توحید و رضا رباطی (1395). بررسی کار آیی تئوري انگیزش حفاظت در پیشگویی رفتارهاي پیشگیری‌کننده از سرطان پوست و نور خورشید در کشاورزان شهرستان ایلام. مجله سلامت و بهداشت . سال هفتم. شماره پنجم. زمستان. 667-657.

    - مروتي شریف‌آباد ، محمدعلی؛ مؤمني سروستاني، مرضيه؛  برخورداري فیروزآبادی، ابوالفضل و حسین  فلاح زاده(1390). پیش‌بینی کننده‌های رانندگي غير ايمن در شهر يزد بر اساس تئوري انگيزش محافظت در سال 1389. افق دانش؛ فصلنامه‌ی دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني گناباد .دوره‌ی 17 . شماره‌ی 4 . زمستان . 59-49 .

    - مسعودی، غلام‌رضا؛ حسینی، عصمت السادات؛ میرزایی، رمضان؛شهرکی‌پور، مهناز و سید علی حسینی، (1393). تأثیر آموزش مبتنی بر نظریه انگیزش و محافظت بر رفتارهای پیشگیری‌کننده از اثرات زیان‌بار اشعه آفتاب در دانش‌آموزان پسر. آموزش بهداشت و ارتقای سلامت. شماره ۲ . ۳30-322 .

    - هاشمی ، حمیدو وحیدرضا فرهمند (1392).سیاست جنایی مشارکتی پلیس در بسترسازی امنیت اجتماعی محله محور. فصلنامه علمی- تخصصی دانش انتظامی . سال ششم. شماره 4 . 34-9.

    - هافمن، کارل؛ ورنوری مارک  و ورنوری جودیت (1385). روان‌شناسی عمومی (از نظریه تا کاربرد) . ترجمه مهران منصوری و دیگران. تهران: ارسباران.

     

     

    -          Cates, J., Dian, D., & Schnepf, G. (2003). Use of protection motivation theory to assess fear of crime in rural areas. Psychology, Crime & Law, 9(3), 225-236.

    -          Cismaru M.(2006) Using protection motivation theory to increase the persuasiveness of public service communications: Regina: Saskatchewan Institute of Public Policy; 5-27.

    -          Floyd DL, PrenticeDunn S, Rogers RW.(2000) A metaanalysis of research on protection motivation theory. Journal of Applied Social Psychology; 30 (2):407-429.

    -          Glanz K, Saraiya M, Wechsler H. Guidelines for school programs to prevent skin cancer. MMWR Recomm Rep 2004;51(R-4):1-18.

    -          Herath, T., & Rao, H. (2009). Protection motivation and deterrence: a framework for security policy compliance in organisations. European Journal of Information Systems, 18(2),106-125.

    -          Hunt, D. M., & Shehryar, O. (2011). Integrating terror management theory into fear appeal research. Social and Personality Psychology Compass, 5(6), 372-382.

    -          Liang, H., & Xue, Y. (2009). Avoidance of information technology threats: a theoretical perspective. MIS Quarterly, 33,(1) :71-90..

    -          Melamed S, Rabinowitz S, Feiner M, Weisberg E, Ribak J. (1996)Usefulness of the protection motivation theory in explaining hearing protection device use among male industrial workers. Health Psychol.;15(3):209-15.

    -          Neuwirth, K., Dunwoody, S., & Griffin, R. J. (2000). Protection motivation and risk communication. Risk Analysis, 20(5), 721-734.

    -          Norman, P., Boer, H., & Seydel, E. R. (2005). Protection motivation theory. In M. Conner, & P. Norman (Eds.), Predicting Health Behavior: Research and Practice with Social Cognition Models:81-126.

    1.      Oh, O., Agrawal, M., & Rao, H. R. (2011). Information control and terrorism: tracking the Mumbai terrorist attack through twitter. Information Systems Frontiers, 13(1), 33-43.

    2.      Rajarshi Chakraborty a, Manish Agrawal b, H. Raghav Rao.(2014). Information processing under stress: A study of Mumbai Police first responders, IIMB Management Review .No 26: 91-104.

    3.      Rippetoe, P. A., & Rogers, R. W. (1987). Effects of components of protection-motivation theory on adaptive and maladaptive coping with a health threat. Journal of Personality and Social Psychology, 52(3), 596-604.

    4.      Rogers R. (1983)Cognitive and physiological processes in fear appeals and attitude change: a revised theory of protection motivation. In: J Cacioppo, and R Petty (eds), Social psychology: a sourcebook. New York: Guilford Press;  153-176.

    5.      Worden, R. E. (1989). Situational and attitudinal explanations of police behavior: a theoretical reappraisal and empirical assessment. Law and Society Review, 667-711.

     



    [1] Motivation

    [2] Protection

    [3] Protection Motivation Theory (PMT)

    [4] Rogers

    [5] Glanz

    [6] Maddux

    [7] Rogers

    [8] Steffen

    [9] Helmes

    [10] Aspinwall

    [11] Plotnikoff

    [12] Wurtele

    [13] Greening

    [14] Tazval

    [15] Cates, Dian, & Schnepf

    [16] Herath & Rao

    [17] Liang & Xue

    [18] Neuwirth, Dunwoody, & Griffin

    [19] Worden

    [20] Rajarshi , Manish & Raghav

    [21] Threat Appraisal

    [22] Coping Appraisal

    [23] Rogers

    [24] Floyd, Prentice-Dunn & Rogers

    [25] Cismaru

    [26] Norman, Boer& Seydel

    [27] Hunt & Shehryar

    [28] Melamed, Rabinowitz, Feiner, Weisberg & Riba

    [29] Self-efficacy

    [30] Response- efficacy

    [31] Perceived vulnerability

    [32] Perceived severity

    [33] Response costs

    [34] Oh, Agrawal & Rao

    [35] Rippetoe & Rogers

     

     

نظر شما