You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  •  

     عنوان: پلیس هوشمند

     

    الف) معرف

     

    1. معادل انگلیسی: Smart Police

     

    2. تعریف

     

    - پلیس در لغت به­معنی پاسبان و هوشمند به­معنی باهوش و عاقل آمده است (معین، 1384: 235 و 1222). در اصطلاح، پلیسی است که از یک‌سو واجد تمام منابع قدرت نرم بوده و از دیگر سو پتانسیل و ظرفیت بهره‌گیری از سازوکارهای قدرت سخت را برای به سامان رساندن مأموریت‌های خویش، به‌ویژه در مقابله با عوامل مخل امنیّت عمومی داراست. (ایسنا، رادان، 23/3/1392، کد خبر 92032313621).

     

    - اصطلاح «پلیس هوشمند» به پلیسی گفته می­شود که از فناوری و تحلیل‌ها استفاده می‌کند تا به شیوة راهبردی از فعالیت‌های پلیسی پشتیبانی کند (کریمی خوزانی و چاپلقیان، 1393: 139).

     

    ب) متن

     

    امروزه پیشگیری اجتماعی در برخی از سازمان‌های پلیسی، بر اقدامات انتظامی رجحان داده شده است؛ در نیم قرن گذشته «پلیس خشن» در نزد مردم مطلوب بود این در حالی است که در دو دهۀ آخر قرن بیستم سخن از «پلیس اجتماعی» به میان آمده است. پلیس اجتماعی، مشکلات انتظامی و اجتماعی مردم را احصا می‌کند؛ این پلیس، در راستای رفع مشکلات و مسائل، تلاش می­کند. امروزه پلیس در بسیاری از کشورها پلیس هوشمند است. این پلیس برای تحمیل اراده خود به مردم از سازوکارهای نرم مانند مجاب‌سازی، اقناع‌سازی، تغییر اذهان و استفاده بهینه از رسانه استفاده می‌کند (سایت عصر ایران، منتظرالمهدی،4/7/ 1392، کد خبر 297533).

     

    امروزه نیاز به پارادایم[1] یا چهارچوب فکری و نظری تازه در خدمات پلیسی احساس می‌شود که جنبه‌های گوناگون مفاهیم پلیسی موجود را تلفیق کند و اثربخشی پلیس را متناسب با واقعیت‌های اجتماعی و اقتصادی پیشِ رو افزایش دهد؛ همچنین دسترسی به ابزار مبارزه با جرم فناوری­محور را به رسمیت بشناسد. پلیس هوشمند، پلیسی است که از فناوری و تحلیل استفاده می‌کند تا به شیوة راهبردی از فعالیت‌های پلیسی پشتیبانی کند. بسیاری از حوزه‌ها اکنون از برخی رویکردهای پلیس هوشمند، مانند استفاده از فناوری تازه برای جمع‌آوری کارآمدتر داده، نمایش داده، به اشتراک‌گذاری اطلاعات و نیز تحلیل داده، استفاده می‌کنند. هدف اولیه پلیس هوشمند، بهبود عملکرد کل پلیس از طریق استفاده کارآمد از منابع مي باشد. نمونه‌های کارآمدی شامل آرایش منابع مجریان قانون در موقعیت‌هایی است که احتمال وقوع جرم و بهبود زمان‌های پاسخ‌دهی به جرم‌های در حال پیشرفت است.

     

    عناصر پلیس هوشمند

     

    پلیس هوشمند سه عنصر اولیه دارد: الف) راهبردنگری: این عنصر به این معنی است که اقدامات با ارزیابی آسیب‌پذیری، تهدیدات و فعالیت تروریستی و مجرمانه آغاز می‌شود. این ارزیابی احتمالاً شامل تحلیل شکاف یا بازنگری توانمندی‌ها و به دنبال آن گزینش اهداف راهبردی بلندمدت و کوتاه‌مدت برای بهبود عملکرد پلیس خواهد بود. سپس فناوری‌ها ، ابزارها ، روش‌شناسی‌ها و فعالیت‌های ویژه اجرا و صف‌آرایی می‌شود تا از اهداف بلند و کوتاه‌مدت پشتیبانی کند.

     

    ب) تحلیل: تحلیل داده‌های تاریخی برای تعیین اولویت‌های راهبردی اهمیت دارد. همچنین از تحلیل پیوستة داده باید استفاده شود تا پیشرفت در مقابل اهداف راهبردی کنترل شود. همچنین تحلیل داده‌های روزمره می‌تواند ادارات پلیس را آگاه کند که چه روندهایی وجود دارد و داده‌ها را در کل منابع گوناگون ترکیب کنند. درنتیجه، مدیران می‌توانند دربارة تخصیص منابع و آرایش آنها بهتر تصمیم‌گیری کنند.

     

    ج) فناوری: پیشرفت‌های تازه در ابزار و فناوری می‌تواند به ادارات پلیس کمک کند که ثبت، نمایش و تحلیل داده، همچنین به اشتراک‌گذاری اطلاعات و نیز فعالیت‌های نظارتی را بهینه کنند.

     

     ابزارهایی مانند موارد زیر برای دستیابی به اهداف راهبردی و پشتیبانی از تحلیل داده ضروری است:

     

    1. نرم‌افزار هوش مصنوعی که از چند ردیف داده استفاده می‌کند و آرایش منابع نیروها را انجام می‌دهد؛

     

    2. برنامه‌های ارتباط اینترنتی که آگاهی موقعیتی بین ذی­نفعان و مجریان قانون را افزایش می‌دهد؛

     

    3. نرم‌افزار پیوند و کار شبکه‌ای که اطلاعات پراکنده را با یکدیگر ترکیب می‌کند؛

     

    4. فناوری نظارت الکترونیکی که از نرم‌افزارهایی استفاده می‌کند که می‌تواند ناهنجاری رفتاری و ویژگی چهرة مظنونان را شناسایی کند.

     

    رویکرد پلیس هوشمند

     

    از دیدگاه سردار عبداللهی، جانشین اسبق ناجا، مأموریت‌های 28 گانه ناجا حاکی از پرخطر و آسیب‌زا بودن آنها است که در شرایط سخت و دشواری در جای جای کشور پهناور ایران در حال انجام می‌باشد. سنگینی کار انتظامی، تنوع و پیچیدگی شرایط آن، از ویژگی‌های دیگر کار در نیروی انتظامی است؛ بنابراین در صورت بی­توجهی به کارکنان خدوم ناجا، می‌تواند منجر به فرسودگی نیرو بشود (خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، 16/9/1396، کد خبر 82755508).

     

    بنابراین چند سالی است که پلیس ایران در راه هوشمندی گام نهاده است و با تقویت زیرساخت‌ها و تعالی منابع انسانی و تدقیق مبانی نظری اقدامات خود، الزامات این نوع پلیس نوین را مهیا کرده و آن را در سطوح مختلف سلسله­مراتبی خود محقق ساخته است.

     

    به‌طورکلی رویکرد پلیس هوشمند، مسئله­محور می­باشد که از رویکرد پلیس مسئله­محور سرچشمه گرفته است. تفاوت رویکرد مسئله­محوری پلیس هوشمند با رویکرد سنتی مسئله­محوری در این است که پلیس هوشمند، دخالت ویژه محققان در نقش شریک و همکار اجرایی پروژه‌ها را تشویق می‌کند و همچنین توجه بیشتری به علم، تجزیه‌وتحلیل و دیگر ابزارها و پیشرفت‌های فناوری در این موضوع دارد. ویژگی‌های پلیس هوشمند در تغییر پارادایم خدمات پلیسی عبارت است از: توجه به فناوری، ترویج نوعی جدیدی از پژوهش­نگری در قالب شراکت پلیس و پژوهشگر و سرانجام انتخاب هوشمندانه و تلفیقی رویکردهای پلیسی (کریمی خوزانی و چاپلقیان، 1393: 141-137).

     

    ویژگی‌های پلیس هوشمند در ناجا

     

    منظور از «پلیس هوشمند» در ناجا از نظر سردار رادان یکی دیگر از جانشین‌های اسبق این سازمان، پلیسی است که از یک‌سو واجد تمام منابع قدرت نرم است و از دیگر سو پتانسیل و ظرفیت بهره‌گیری از سازوکارهای قدرت سخت را برای به سامان رساندن مأموریت‌های خویش، به‌ویژه در مقابله با عوامل مخل امنیّت عمومی، داراست؛ به بیان روشن‌تر، پلیس هوشمند پلیسی است که واجد ویژگی‌های زیر باشد:

     

    1. از قدرت مجاب‌کنندگی بالایی برخوردار است؛

     

    2. محیط پیرامون خود و فرایندهای اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و امنیّتی را به‌خوبی درک و فهم می‌کند؛

     

    3. قادر است با واکنش به‌موقع بر فرایندهای مختلف جامعه تأثیر بگذارد؛

     

    4. فناوری پلیسی را همواره به‌روز می‌سازد؛

     

    5. در چهارچوب قانون و مأموریت‌های محوله قادر است از زور برای از میان راندن کجروی‌ها و قانون‌شکنی‌ها و بحران‌آفرینی‌ها استفاده کند؛

     

    6. هدفمند و در چهارچوب چشم‌انداز روشن و دقیق گام برمی‌دارد؛

     

    7. بین کلیه اقدامات و قلمروهای مأموریتی آن هماهنگی درونی بالایی وجود دارد؛

     

    8. سازمانی یادگیرنده، منعطف و همواره در حال تحول است (ایسنا، 23/3/1392، کد خبر 92032313621).

     

    از دیدگاه سردار مؤمنی، جانشین وقت فرماندهی ناجا، امروزه در جوامع فعلی نمی‌توان بدون استفاده از فناوری و تجهیزات به‌روز، ایمنی، امنیّت و آرامش را محقق کرد. توسعه فناوری‌ها به‌صورت مستقیم در ایجاد امنیّت و آرامش در جامعه تأثیر تعیین‌کننده‌ای دارد. فرهنگ‌سازی، عامل مهمی در نهادینه­شدن رفتارهای قانونی است. برای تسریع در این زمینه، می‌توان از فناوری‌های نوین استفاده کرد. فناوری‌های جدید به نهادینه­شدن رفتارهای قانونی، انضباط اجتماعی، قانون‌گرایی، تغییر در سبک زندگی و الگوی مصرف تأثیر بسزایی دارد. باید توجه کرد که چالش‌ها، مسائل و مشکلات امروز را نمی‌توان با روش‌ها و راه‌حل‌های دیروز به سامان رساند. درواقع جوامع پیچیده امروز را نمی‌شود با تکنیک‌ها و روش‌های سنتی و دستی دیروزی اداره کرد. استفاده از تجهیزات و فناوری‌های جدید برای جوامع یک انتخاب از میان انتخاب‌های موجود نیست، بلکه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. یکی از مطالبات اجتماعی از ناجا برخورداری از سرعت و دقت در کار و صحت عمل در ایفای وظایف می‌باشد. فناوری‌های نوین این امکان را به ناجا می‌دهد که وظایف و مأموریت‌های خود را با سرعت، دقت و صحت انجام دهد. درواقع، با توجه به پیچیده شدن جامعه، در هم آمیختن تقاضاها و انباشت تقاضاها، امکان اداره کردن جامعه بدون بهره‌مندی از سازمان هوشمند و درنتیجه پلیس هوشمند وجود ندارد (خبرگزاری فارس، 1396،http://fna.ir/a1k4i).

     

    کلمات کلیدی: پلیس هوشمند، راهبردنگری، تحلیل، فناوری، تجهیزات.

     

    منابع

     

    - خبرگزاری ایسنا، رادان، (23/3/1392) ، کد خبر 92032313621

     

    - خبرگزاری فارس، مؤمنی، 1396،http://fna.ir/a1k4i

     

    - خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، عبداللهی، 16/9/1396، کد خبر 82755508

     

    - سایت عصر ایران، منتظرالمهدی، 4/7/ 1392، کد خبر 297533

     

    - کریمی خوزانی علی و غلام چاپلقیان (1393). «تبیین و بررسی ویژگی‌ها، روش اجرایی و دلایل شکل‌گیری

     

          پلیس هوشمند به‌عنوان پارادایم جدید خدمات پلیسی»، توسعة سازمانی پلیس، شمارة 48،صص 137-158.

     

    -معین، محمد (1384). فرهنگ فارسی (تک‌جلدی)، تهران: سرایش، چاپ هفتم.

     

    منابع برای مطالعۀ بیشتر

     

    - چو، جیم (1398). فناوری اطلاعات پلیس، ترجمة فروهر دزفوییان، تهران: سازمان تحقیقات و مطالعات ناجا.

     

    - نورعلی­زاده رحمان و علی حاجی­وند (1387). «رهبری هوشمند»، دو ماهنامه توسعۀ انسانی پلیس، سال پنجم،شمارۀ 19،صص 137-158

     



    [1] - paradigm

     

نظر شما