You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  •  

    عنوان: ادوار آموزشی

     معادل انگلیسی: Training Courses

     تعریف

    - «ادوار» جمع دوره است. دوره یعنی «اختصاص یک مدت معین برای یک امر» و آموزش هم به­معنی «یاد دادن، تربیت و پرورش»، تخصص به­معنی «در کاری مهارت داشتن» و تکمیل به­معنی «تمام کردن و نیکو کردن» است (معین،29،473:1384).

    - دوره‌های آموزشی کارکنان نیروی انتظامی شامل 10 دوره عمومی انتظامی، تخصصی، علمی، سرپرستی، تخصصی تکمیلی، کاردانی و کارشناسی علوم انتظامی، فرماندهی و مدیریت عالی انتظامی و عالی امنیّت است (قانون استخدامی ناجا، 1382، مادۀ 33).

    - ادوار آموزشی، کلیه کوشش‌هایی است که در راستای ارتقای سطح دانش و آگاهی، مهارت‌های فنی، حرفه‌ای و شغلی و همچنین ایجاد رفتار مطلوب در کارکنان یک سازمان به عمل می‌آید و آنان را آماده انجام وظایف و مسئولیت‌های شغلی خود می‌کند (ابطحی،1383: 15).

    ب) متن

    هدف آموزش‌های دوران مدرسه و دانشگاه، پرورش و آموزش دانش و معلوماتی است که افراد را برای خدمت در سازمان‌ها آماده کند، بااین‌حال کارکنان علاوه بر این معلومات به آموزش‌های حرفه‌ای نیز نیاز دارند تا مهارت‌های لازم را برای انجام شایستۀ وظایف کسب کنند. آموزش‌های دوران خدمت به کارکنان کمک می‌کند تا نقش خود را در نیل به اهداف سازمان به‌صورت کاراتر و مؤثرتر انجام دهند؛ مثلاً شرکت «آی­بی­ام[1]» در سال، یک میلیارد دلار و شرکت «فورد[2]» نیم میلیارد دلار صرف آموزش می‌کنند. شرکت‌های آمریکایی در کل 58 میلیارد دلار در سال برای آموزش رسمی کارکنان خود می‌پردازند که به‌طور متوسط 25 ساعت برای هر نفر است. البته برطبق مطالب مجلۀ معروف «فورچون[3]» ساعات آموزش در شرکت‌های برتر، بیش از 50 ساعت در سال به‌ازای هر نفر است. از کل هزینۀ آموزشی شرکت‌های آمریکایی، حدود 40 درصد صرف کارکنان و 60 درصد صرف آموزش سرپرستان، مدیران و مدیران عامل می‌شود. البته هزینه‌های آموزش غیررسمی بسیار بیشتر از این مبلغ است (قلی­پور،1395: 325-324).

    برنامه‌ریزی آموزش و بهسازی منابع انسانی شامل چهار مرحله است: الف) تعیین اهداف آموزشی؛ ب) ارزیابی امکانات و محدودیت‌های آموزشی؛ ج) بررسی نظام ارزشی جامعه؛ و د) طراحی و تنظیم برنامه‌های عملیاتی و اجرایی دوره‌های آموزشی (ابطحی،1383: 99).

    آموزش در ناجا

    آموزش در نیروی انتظامی از اهمیت خاص و جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. در ذکر اهمیت آموزش در نیروی انتظامی، اشاره به سه نکته ضروری به نظر می‌رسد:

    الف) یک فصل از قانون استخدام ناجا با مجموع 38 ماده و 28 تبصره به موضوع آموزش اختصاص داده شده است (مادۀ 33 تا 71) و کلیۀ مقررات مربوط به آموزش (آموزش‌های بدو خدمت و ضمن خدمت) را تحت پوشش قرار داده است.

    ب) طی کردن دوره‌های آموزشی مربوط، یکی از شرایط اساسی برای نیل به ترفیع کارکنان در ناجا به­شمار می‌رود؛ به‌بیان‌دیگر هیچ فردی در نیروی انتظامی و در هیچ دوره‌ای به ترفیع بالاتر نائل نخواهد شد مگر اینکه قبلاً دورۀ آموزشی مربوط را طی کرده باشد. البته این موضوع دارای یک استثنا است و آن اینکه بر اساس تبصره ذیل مادۀ 64 قانون و با تصویب فرمانده نیروی انتظامی، اعزام کارکنان فقط برای یک دوره به تعویق می‌افتد.

    ج) نکتۀ سوّم در بیان اهمیت آموزش در ناجا، پیش‌بینی اختیار نیروی انتظامی در محاسبه و پرداخت هزینه‌های تحصیلی کارکنانی است که در دوره‌های کاردانی و بالاتر دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی برون‌سازمانی تحصیل کرده‌اند.

    مطالب مندرج در فصل سوّم قانون استخدام ناجا در یک تقسیم‌بندی کلی به سه بخش قابل تقسیم است: الف) مطالب مربوط به دوره‌های آموزشی و مقررات مربوط؛ ب) مطالب مربوط به مراکز آموزشی ناجا و مقررات مربوط؛ و ج) مطالب مربوط به آموزش‌های برون‌سازمانی.

    ادوار مختلف آموزشی ناجا

    1. دوره‌های عمومی انتظامی: این دوره‌ها به‌منظور ارائه آموزش‌های نظامی، انتظامی مقدّماتی و آشنایی با مقررات و آیین‌نامه‌های سازمانی با اهداف ایجاد آمادگی عمومی برای خدمت در ناجا متناسب با گونه‌های مختلف استخدامی پایور، پیمانی و وظیفه برای کلیه کارکنان در بدو خدمت تشکیل می‌شود.

    2. دوره‌های تخصصی: این دوره‌ها به‌منظور ایجاد توانمندی تخصصی مورد نیاز برای کارکنان انتظامی پایور که دورۀ عمومی خود را در آموزشگاه‌های علمی - تخصصی گذرانده‌اند و همچنین کارمندان پایور و پیمانی که بدون مهارت و تخصصی استخدام می‌شوند، متناسب با رسته‌های 18 گانه ناجا، بلافاصله بعد از دوره‌های عمومی انتظامی ارائه می‌شود تا بتوانند از عهده مشاغل گروهبانی و رتبه‌های هم‌تراز برآیند.

    3. دورۀ علمی: این دوره به‌منظور ارتقای تحصیلات کارکنان پایور انتظامی که با مدرک تحصیلی حداقل پایان دوره راهنمایی به استخدام درآمده‌اند، برای نیل به مدرک پایان دورۀ متوسطه با هماهنگی وزارت آموزش‌وپرورش برگزار می‌شود.

    4. دوره‌های تخصصی تکمیلی: این دوره‌ها به‌منظور تکمیل تخصص و به‌روز کردن دانش رسته‌ای کارکنان پایور ناجا برای نیل به ترفیع و یا تصدی مشاغل خاص متناسب با رسته، رشتۀ شغلی و مشاغل ناجا حداقل به مدت یک ماه، حسب مورد در دانشکده‌های علوم و فنون، آموزشگاه‌های علمی - تخصصی و واحدهای آموزشی اجرا می‌شود و می‌بایست به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی شود تا دانش‌آموختگان این دوره بتوانند از عهده مشاغل در درجات یا رتبه‌های بالاتر برآیند.

    قابل­ذکر است که حداقل مدت آموزش در مقاطع استواریکمی به ستوان­سوّمی (درجه‌داری به افسری جزء) و سروانی به سرگردی (افسری جزء به افسری ارشد) دو ماه است.

    5. دورۀ سرپرستی: این دوره به‌منظور احراز توانمندی لازم برای تصدی مشاغل فرماندهی و مدیریت جزء، برای کارکنانی که از درجۀ استواریکمی یا رتبه معادل به درجۀ ستوان­سوّمی یا رتبه معادل نائل شده‌اند، به مدت حداقل «سه ماه» در دانشکده‌های علوم و فنون اجرا و نیل به درجۀ ستوان­دوّمی یا رتبه معادل، منوط به موفقیت در طی این دوره است.

    قابل‌ذکر است که دانش‌آموختگان این دوره از سه ماه ارشدیت برخوردار می‌شوند (قدیمی و آهی،1392: 29-26).

    6. دوره‌های کاردانی علوم و فنون انتظامی: دوره‌های کاردانی علوم و فنون انتظامی در رشته‌های مختلف تحصیلی به‌منظور تربیت نیروی متخصص مورد نیاز نیروی انتظامی در سطح کاردانی متناسب با رسته‌های ناجا برای کارکنان پایور انتظامی که با مدرک پایان دوره متوسطه از طریق آزمون ورودی جذب شده‌اند، در بدو خدمت به مدت حداقل چهار نیم­سال تحصیلی در دانشکده‌های علوم و فنون تشکیل می‌شود. برنامۀ آموزشی این دوره‌ها باید طوری تنظیم شود که با طی دوره‌های آموزشی بعدی، دانش‌آموختگان از عهدۀ مشاغل ستوان­سوّمی تا مشاغل مربوط به درجات سرهنگی برآیند.

    7. دوره‌های کارشناسی علوم و فنون انتظامی: دوره‌های کارشناسی علوم و فنون انتظامی در رشته‌های مختلف تحصیلی به‌منظور تربیت نیروی متخصص مورد نیاز نیروی انتظامی در سطح کارشناسی متناسب با رسته‌های ناجا برای کارکنان پایور انتظامی که با مدرک پایان دوره متوسطه از طریق آزمون ورودی جذب شده‌اند، در بدو خدمت به مدت حداقل هفت نیم­سال تحصیلی در دانشکده‌های علوم و فنون تشکیل می‌شود. برنامۀ آموزشی این دوره‌ها باید طوری تنظیم شود که دانش‌آموختگان از عهده مشاغل ستوان­دوّمی برآمده و با کسب تجارب حاصل­شده از خدمت و همچنین طی دوره‌های بعدی از عهدۀ تمام مشاغل بالاتر برآیند.

    8. دوره‌های کارشناسی­ارشد علوم و فنون انتظامی: دوره‌های کارشناسی­ارشد علوم و فنون انتظامی به‌منظور گسترش دانش و تربیت متخصصان و پژوهندگان در سطح کارشناسی­ارشد متناسب با رسته‌های ناجا برای کارکنان پایور با مدرک تحصیلی کارشناسی از طریق آزمون ورودی در طول درجات سروانی و سرگردی یا رتبه هم‌تراز به مدت حداقل سه نیم­سال تحصیلی در دانشکده‌های علوم و فنون انتظامی تشکیل می‌شود.

    9. دوره‌های فرماندهی و مدیریت عالی انتظامی (دافوس): این دوره به‌منظور تربیت فرماندهان و مدیران ناجا از طریق آزمون ورودی برای کارکنان پایور در طول درجۀ سرگردی و سرهنگ­دوّمی یا رتبه‌های هم‌تراز در دانشکده فرماندهی و ستاد در سه سطح زیر تشکیل می‌شود:

    الف) برای کارکنان پایور با مدرک تحصیلی کارشناسی جهت تصدی مشاغل فرماندهی و مدیریت عالی به‌صورت بلندمدّت - حداقل به مدت سه نیم­سال تحصیلی تشکیل می­شود که دانش‌آموختگان این دوره علاوه بر احراز شرایط برای تصدی مشاغل مذکور از یک سال ارشدیت برخوردار می‌شوند.

    ب) برای کارکنان پایور با مدرک تحصیلی کارشناسی­ارشد به بالا جهت تصدی مشاغل فرماندهی و مدیریت عالی به‌صورت کوتاه‌مدّت - حداقل به مدت شش­ماه برگزار می­شود که دانش‌آموختگان این دوره علاوه بر احراز شرایط برای تصدی مشاغل مذکور از سه ماه ارشدیت برخوردار می‌شوند.

    ج) برای کارکنان پایور با مدرک کاردانی و همچنین کارشناسی که شرایط لازم برای طی کردن دوره بلندمدّت برای آنها فراهم نشده است. این افراد برای تصدی مشاغل فرماندهی و مدیریت میانی به‌صورت کوتاه‌مدّت و حداقل به مدت شش­ماه دورۀ آموزشی دافوس را می‌گذرانند. دانش‌آموختگان این دوره علاوه بر احراز شرایط برای تصدی مشاغل مذکور از سه ماه ارشدیت برخوردار می‌شوند.

     10. دورۀ عالی امنیّت: این دوره به‌منظور آموزش فرماندهان و مدیران عالی نیروی انتظامی درزمینۀ سیاست‌های داخلی و خط‌مشی کشور در امور امنیّتی - انتظامی از طریق آزمون ورودی به مدت حداقل سه نیم­سال در دانشکده فرماندهی و ستاد ناجا برای دانش‌آموختگان دورۀ فرماندهی و مدیریت عالی و دارندگان مدرک کارشناسی­ارشد و بالاتر که دورۀ کوتاه‌مدّت فرماندهی و مدیریت عالی را طی کرده‌اند، در درجۀ حداقل سرهنگی و رتبه هم‌تراز تشکیل می‌شود. برنامۀ آموزشی این دوره می‌بایست طوری تنظیم شود که دانش‌آموختگان علاوه بر احراز شرایط لازم برای تصدی مشاغل فرماندهی و مدیریت عالی در نیروی انتظامی با روش‌های علمی-پژوهشی آشنا شده تا توانمندی و مهارت علمی لازم را برای تحقیق، پژوهش، طراحی و اجرای سیاست‌های کلان امنیّت عمومی و انتظامی کشور به­دست آورند. دانش‌آموختگان این دوره از یک سال ارشدیت برخوردار می‌شوند (قانون استخدامی ناجا،1390، مواد 49 تا 56).

    کلیدواژه: ادوار آموزشی، عمومی، تخصصی، علمی، تخصصی - تکمیلی، سرپرستی.

    منابع

    - ابطحی، سید حسین (1383). آموزش و بهسازی سرمایه‌های انسانی، تهران: انتشارات پویند.

    - قانون استخدام ناجا (1390). تهران، معاونت تربیت و آموزش ناجا، اداره کل منابع و متون درسی

    - قديمی، منوچهر و پرویز آهی (1392). مدیریت منابع انسانی، امور استخدامی و قضایی، تهران: معاونت تربیت و آموزش ناجا، اداره کل منابع و متون درسی.

    - قلی پور، آرین (1395). مدیریت منابع انسانی، تهران: سمت، چاپ نهم.

    - معین، محمد (1384). فرهنگ فارسی (تک‌جلدی)، تهران: سرایش، چاپ هفتم.

      منابع برای مطالعۀ بیشتر

    - سیدجوادین، سیدرضا (1393). مدیریت منابع انسانی و امور کارکنان، تهران: نگاه دانش، چاپ هشتم.

    - مجموعه جزوات مقطع عمومی آموزش عمومی انتظامی فراگیران (1384). ساختار و مقررات استخدامی ناجا، تهران: دانشگاه علوم انتظامی، مرکز آموزش عالی نصر، معاونت آموزش.

     

     



    [1] -IBM

    [2] -Ford

    [3] -Fortune

نظر شما