You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  •  

    عنوان: بازداشت (بدون خدمت/ با خدمت)

     معادل انگلیسی: Detention

     تعریف

    این واژه از نظر لغوی به معنی منع، ممانعت و جلوگیری به کار رفته است (معین،1384: 155) و در اصطلاح، وضع کارکنانی است که برابر مقررات انضباطی بازداشت می‌شوند (قانون استخدام ناجا،1390، فصل پنجم، ماده 113). همچنین وضع پرسنلی است که به­موجب قرارهای صادره از مراجع ذی­صلاح قضایی تا صدور حکم قطعی در توقیف به سر می­برند و یا برابر مقررات انضباطی در بازداشتگاه یا محل خدمتی تحت نظر هستند (منصور،1379، ماده 106).

    ب) متن

    منابع انسانی از ارزشمندترین سرمایه‌های هر سازمان است. علی­رغم پیشرفت‌های فنی و تکنیکی فراوان در جهان، هنوز هیچ وسیله‌ای نتوانسته جایگزین عامل انسانی بشود؛ بنابراین حفظ و نگهداری نیروی انسانی موجود در هر سازمان به­خصوص نیروهای متخصص و متعهد، به­عنوان یکی از اهداف مهم هر سازمان تلقی می‌شود. بدیهی است، در صورتی که مدیران یک سازمان نتوانند از منابع انسانی خود به­ویژه نیروهای خبره و ماهر، استفاده صحیح کنند، این امر موجب دلسردی، ناامیدی و نارضایتی شغلی آنها شده و در نهایت غیبت و ترک سازمان از طرف آنها می‌شود. معمولاً در هر سازمان دولتی، صنعتی و تجاری تعدادی از افراد متناسب با حجم تعهدات و اهداف سازمانی، به استخدام در می‌آیند. بدیهی است با وقوع غیبت مکرر و فرار از خدمت کارکنان، فرایند خدمت­رسانی، انجام تعهدات و تحقق اهداف سازمانی با اخلال و مشکل روبرو خواهد شد. در نهایت این اتفاق کاهش بهره­وری و سپس شکست سازمان را در پی خواهد داشت (عضدی و سالاری،1392: 65-64).

    بازداشت در ناجا

    بررسی وضعیت سازمان نیروی انتظامی نشان می‌دهد، مسئله «بازداشت» کماکان یکی از مشکلات آن محسوب می‌شود. این مسئله علاوه بر ایجاد آسیب و صدمات روحی و روانی به سازمان و کارکنان آن، موجب تحمیل هزینه‌های هنگفت اداری نیز می‌شود.

    این مشکل سازمانی در ماده 103 و 113 فصل پنجم قانون استخدام ناجا، به­طور اجمالی به بحث گذاشته شده است. قابل­ذکر است، فصل پنجم قانون استخدامی ناجا به بیان مقررات مربوط به وضعیت‌های خدمتی کارکنان در چهارده حالت از جمله حالت بازداشت، اختصاص دارد. این فصل شامل 15 ماده و 16 تبصره است و از ماده 103 شروع و تا ماده 118 ادامه دارد (معاونت تربیت و آموزش ناجا،1390).

    دربارۀ وضعیت خدمتی کارکنان، ذکر دو نکته حائز اهمیت است: 1. کلیه کارکنان ناجا بر اساس ماده 103 قانون فوق، باید در طول خدمت خود در یکی از وضعیت‌های خدمتی چهارده­گانه قرار داشته باشند؛ بنابراین نمی‌توان فردی را تصور کرد که با سازمان دارای رابطۀ استخدامی باشد ولی در هیچ یک از وضعیت‌های خدمتی مورد اشاره در ماده 103 نباشد؛ 2. کارکنان ناجا نمی‌توانند در آن واحد در بیش از یک وضعیت خدمتی قرار بگیرند. البته باید توجه کرد که یک فرد در سازمان در طول یک روز ممکن است در وضعیت‌های خدمتی متعددی قرار داشته باشد؛ مثلاً در اول ساعت اداری در محل خدمت حاضر شده و پس از چند ساعت برای انجام مأموریت اعزام شود و پس از مراجعت اقدام به اخذ مرخصی ساعتی کند، با­این­حال باید توجه کرد که یک فرد در مجموع و در یک لحظه نمی‌تواند در چند وضعیت خدمتی قرار بگیرد.

    بازداشت در قانون استخدام ناجا

    وضعیت خدمتی چهارده­گانه کارکنان ناجا برابر ماده 103 قانون استخدام ناجا به شرح زیر است:

    1. خدمت آزمایشی؛ 2. خدمت آموزشی؛ 3. حاضر به خدمت؛ 4. خدمت تحت امر؛ 5. مأمور؛ 6. مأمور به خدمت؛ 7. مرخصی؛ 8. غایب؛ 9. فراری؛ 10. بازداشت؛ 11. منتظر به خدمت؛ 12. بدون کار؛ 13. منفصل از خدمت؛ و 14. منتسب (قدیمی و آهی،1392: 54-48).

    چنان­که ملاحظه می‌شود، مورد دهم مربوط به بازداشت است. برابر مادۀ 113 قانون استخدام ناجا «بازداشت» وضع کارکنانی است که برابر مقررات انضباطی بازداشت می‌شوند. در ماده فوق «بازداشت» اشاره به تنبیهی دارد که برابر آیین­نامۀ انضباطی نیروهای مسلح در اختیار فرماندهان، رؤسا و مدیران بوده و مربوط به تخلفات انضباطی کارکنان می‌باشد. بدیهی است که موارد مربوط به جرائم این افراد که می‌تواند منجر به صدور قرار «بازداشت موقت» به­دلیل جلوگیری از تبانی، امحای مدارک توسط متهم و غیره بشود، از طرف مراجع قضایی صورت می‌پذیرد. گفتنی است که یکی از حالت‌های سه­گانه که منجر به ایجاد وضعیت خدمتی «بدون کاری» می‌شود، بازداشت به­موجب قرارهای صادره از مراجع قضایی است.

    موارد بازداشت کارکنان در ناجا

    مادۀ 116 آیین­نامۀ انضباطی به موارد متعددی اشاره دارد که مرتکبین آن، مستوجب تنبیهات شانزده­گانه از جمله بازداشت می‌شوند. این موارد به قرار زیر است:

    1. آراسته نبودن، نامناسب بودن وضع ظاهری و بی­توجهی به نظافت شخصی؛

    2. رعایت نکردن ادب، سلسله‌مراتب و احترامات نظامی و اداری؛

    3. بدرفتاری در مواجهه با پرسنل جمعی؛

    4. بی‌توجهی به آموزش: فرماندهان و مسئولین به آموزش و دانشجویان و دانش­آموزان به فراگیری آموزش؛

    5. بی‌توجهی  و رعایت نکردن زمان حضور در محل خدمت یا مأموریت و غیبتی كه منجر به فرار نشود؛

    6. تظاهر به بیماری و عدم سلامت (تمارض) درصورتی‌که به تأیید پزشك نظامی برسد؛

    7. نداشتن احساس مسئولیت و بی‌توجه بودن در خدمت، رعایت نکردن قوانین و مقررات آیین‌نامه‌ها، بخش‌نامه‌ها، دستورالعمل‌ها و سایر دستورات؛

    8. سستی و سهل‌انگاری در انجام‌وظیفه و اجرای دستورات در زمینه‌های عملیاتی، اداری و تداركاتی؛

    9. تأخیر غیرموجه و بی­دقتی در ارائه گزارش‌ها و حقایقی كه در انجام مأموریت یگان مؤثر است و اظهارات و گزارش‌های خلاف واقع و كتمان حقیقت؛

    10. سستی و سهل‌انگاری در مقابله با تبلیغات و عملیات روانی دشمن؛

    11. پخش شایعات برای تخریب روحیۀ پرسنل خودی؛

    12. سستی و سهل‌انگاری در امور نگهبانی، پاسداری، دیده‌بانی، دیده‌وری در مناطق رزمی، غیر رزمی و حیاتی كشور؛

    13. قصور، تقصیر در حفظ و نگه‌داری جنگ‌افزار، تجهیزات، مهمات و هرگونه اموال و اَسرار و اَسناد نظامی و دولتی و تسلیم مدارك و اسناد به افرادی كه حق دریافت آن را ندارند؛

    14. ارتكاب اعمال و رفتار برخلاف شئون نظامی كه به‌موجب مقررات تعیین و ابلاغ می‌شود و تظاهر به خلاف شرع مبین اسلام؛

    15. قصور و تقصیر و سهل‌انگاری در به‌کارگیری توان و امكانات دفاعی جهت انجام مأموریت در مقابل دشمن، قصور در جلوگیری از فرار و ازهم‌پاشیدگی پرسنل جمعی و همچنین جمع‌آوری پرسنل پراكنده به هنگام رزم؛

    16. قصور و تقصیر و سهل‌انگاری در حفظ مواضع و  مناطق استحفاظی در مقابل دشمن و اَشرار، قاچاقچیان و سارقین مسلح و عوامل ضدانقلاب.

    در بررسی بندهای سیزده گانۀ مادۀ 117 آیین‌نامۀ انضباطی نیروهای مسلح که مربوط به اعمال تنبیهات مربوط به تخلفات کارکنان است، ملاحظه می‌شود که به­جای اصطلاح «بازداشت با خدمت» عبارت «خدمت شبانه­روزی در قسمت» و به­جای اصطلاح «بازداشت بی­خدمت» عبارت «بازداشت در بازداشتگاه» به کار رفته است. قابل­ذکر است که اعمال هر دو تنبیه مذکور حداکثر تا 30 روز مجاز می‌باشد.

    کارکنانی که به بازداشت در بازداشتگاه تنبیه می‌شوند، بدون خدمت بوده و تا پایان تنبیه نباید هیچ یک از وظایف مربوط  به شغل خود را انجام دهند. پرسنلی هم که به خدمت شبانه­روزی در قسمت تنبیه می‌شوند، پس از انجام خدمات محوله باید در قسمت باقی بمانند. برای کارکنان از درجات ستوانی داخل به بالا و معادل آن، که به بازداشت در بازداشتگاه تنبیه می‌شوند، نگهبان گمارده نمی‌شود و مجاز به استفاده از لباس نظامی خواهند بود. برای کارکنانی که به بازداشت در بازداشتگاه تنبیه و به­تناسب اهمیت تخلف و یا به­موجب اوامر صادره باید تحت مراقبت قرار گیرند یا به دستور مقامات قضایی بازداشت و زندانی می‌شوند بایستی نگهبان گمارده شود. همچنین این افراد در تمام مدتی که در بازداشتگاه هستند مجاز به استفاده از لباس نظامی نیستند.

    ایام بازداشت کارکنان وظیفه که در طی خدمت مقرره به بازداشت در بازداشتگاه تنبیه می‌شوند، جزو خدمت قانونی آنان محسوب نمی‌شود.

    هر مقامی که تنبیهی را مقرر می‌دارد، می‌تواند ضمن ابلاغ، اجرای آن را تا مدت ۳ ماه به تعویق اندازد. هرگاه در این مدت کسی که تنبیه شده است مرتکب تخلف دیگری نشود، اجرا و آثار تنبیه مذکور به کلی منتفی و در صورتی که در مهلت مزبور، مستوجب تنبیه دیگری شود، این تنبیه با تنبیه اول تواماً اجرا خواهد شد. این مهلت فقط به متخلفینی داده می‌شود که دارای رفتار شایسته بوده و احتمال دارد از این فرصت استفاده کرده و خبط و خطای خود را با انجام خدمت جبران کنند.

    البته هرگاه مجموع دو تنبیه از حدود مقرر در آیین‌نامۀ انضباطی تجاوز کند، تنبیه در دو نوبت و به فاصله هشت روز اجرا خواهد شد. همچنین لغو تمام یا قسمتی از تنبیه انضباطی که مقرر شده، از طریق مقام تنبیه­کننده ابلاغ می‌شود.

    بازداشت در آیین‌نامۀ انضباطی

    در جدول چهار پیوست آیین‌نامۀ انضباطی، انواع تخلفات و حداکثر تنبیهات مربوط در زمان صلح و جنگ بیان شده که به برخی از آنها درزمینۀ تنبیه خدمات شبانه­روزی و بازداشت در بازداشتگاه، اشاره می‌شود:

    1. آراسته نبودن، نامناسب بودن وضع ظاهری و بی­توجهی به نظافت شخصی (هم در زمان صلح و هم زمان جنگ حداکثر هر دو تنبیه سه روز)؛

    2. رعایت نکردن ادب، سلسله‌مراتب و احترامات نظامی و اداری (در زمان صلح چهار روز و در زمان جنگ هشت روز در مورد هر دو تنبیه)؛

    3. بدرفتاری در مواجهه با پرسنل جمعی (در زمان صلح شش روز و در زمان جنگ ده روز در مورد هر دو تنبیه)؛

    4. بی‌توجهی به آموزش (در زمان صلح هشت روز و در زمان جنگ دوازده روز در مورد هر دو تنبیه).

    همچنین در جدول شماره پنج پیوست آیین‌نامۀ انضباطی، حداکثر اختیارات درجه­داران، افسران جزء، ارشد و امرا و سرداران را دربارۀ تنبیهات بیان شده است. قابل­ذکر است که برابر جدول مذکور، درجه­داران فقط حق صدور دستور تنبیه خدمت شبانه­روزی را دربارۀ پرسنل زیرمجموعه خود دارند، در­حالی­که افسران و امرا و سرداران علاوه بر صدور دستور آن تنبیه، حق صدور تنبیه بازداشت در بازداشتگاه را نیز دارند (معاونت تربیت و آموزش ناجا، 1395).

    کلمات کلیدی: وضعیت خدمتی، تخلف انضباطی، آیین‌نامۀ انضباطی، بازداشت، خدمت شبانه­ روزی.

    منابع

    - آیین‌نامۀ انضباطی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران (1395). تهران: معاونت تربیت و آموزش ناجا، چاپ هجدهم.

    - عضدی، وحید و یوسف سالاری (1392). «بررسی علل فرار از خدمت کارکنان پایور، پیمانی و وظیفه (مورد مطالعه شهر کرمان)»، فصل­نامه علمی - تخصصی دانش انتظامی، سال چهارم، شماره چهارم،ص64-65.

    - قانون استخدام ناجا (1390). تهران: معاونت تربیت و آموزش ناجا، اداره کل منابع و متون درسی.

    - قدیمی، منوچهر و پرویز آهی (1392). مدیریت منابع انسانی، امور استخدامی و قضایی، تهران: معاونت تربیت و آموزش ناجا، اداره کل منابع و متون درسی.

    - معین، محمد (1384). فرهنگ فارسی (تک­جلدی)، تهران: سرایش، چاپ هفتم.

    - منصور، جهانگیر (1379). مجموعه قوانین نیروهای مسلح، قانون مقررات استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (فصل چهارم)، تهران: شرکت انتشارات احیا.

    منابع برای مطالعۀ بیشتر

    - جی بندر، لوئیس و همکاران (1392). انضباط نیروهای پلیس، ترجمۀ رامین درگاهی، تهران: مرکز تحقیقات کاربردی پلیس پیشگیری ناجا.

    - قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح (1382). روزنامۀ رسمی، شماره 17168.

    - منصور، جهانگیر (1399). قوانین ومقررات مربوط به مجازات جرائم نیروهای مسلح و دادرسی نیروهای مسلح،

    تهران: دیدار، چاپ هجدهم.

     

نظر شما