You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  •  

    عنوان: منطقۀ عملیاتی

     معادل انگلیسی: Operational Area

     تعریف

    «منطقه» در لغت به معنی کمربند و میان‌بند است (معین،1384: 1046) و «عملیات» هم جمع عملیه بوده و به امور متعلق به عمل اطلاق می‌شود (دهخدا،1377: 16373).

    اصطلاح «منطقۀ عملیاتی» در بحث نقل و انتقالات ناجا، به کل استان سیستان و بلوچستان، بخشی از استان‌های آذربایجان غربی، کردستان، کرمانشاه، فرماندهی مرزبانی استان سیستان و بلوچستان و کردستان، هنگ‌های مرزی مستقر در برخی استان‌ها، برخی پایگاه‌های دریایی، یگان‌های تکاوری و پاسگاه‌های عملیاتی گفته می‌شود (دستورالعمل انتقالات سراسری کارکنان ناجا، ماده پنجم،1394).

    ب) متن

    دربارۀ اصطلاح منطقۀ عملیاتی می‌توان به دیدگاه‌های مختلفی از نظر جنگ تحمیلی، برنامۀ پنج‌ساله عمرانی ششم (به نقل از ستاد کل نیروهای مسلح) و نیروی انتظامی پرداخت.

    دیدگاه‌های مختلف در مورد منطقۀ عملیاتی

    دیدگاه اوّل (جنگ تحمیلی): در این دیدگاه مناطق عملیاتی یا یادمانی جنگ تحمیلی به نقاطی اطلاق می­شود که در آن چندین عملیات مهم انجام شده و به­تبع آن رشادت‌های بسیاری در آن مکان صورت پذیرفته است. این مناطق بنا به گستردگی پهنه به سه محور تقسیم یافته است که عبارت­اند از:

    1. مناطق عملیاتی شمال غرب کشور شامل سنندج، دالانی، دزلی، مریوان، بانه، سردشت، پیرانشهر.

    2. مناطق عملیاتی غرب کشور شامل پاوه، ارتفاعات بازی دراز، سومار، تنگه مرصاد، قصرشیرین، پادگان ابوذر، قوچ سلطان، بانه (سایت ستاد مرکزی راهیان نور کشور،3/2/1394: کد مطلب 1240).

    3. مناطق عملیاتی جنوب کشور شامل شلمچه، طلاییه، فکه، پادگان دوکوهه، فتح المبین، اروندکنار، هویزه، مسجد جامع خرمشهر، چزابه، دهلاویه (سایت امتداد راه شهدا، 2/8/1399).

    دیدگاه دوّم (نظر ستاد کل برابر بند الف مادۀ ۱۱۲ قانون برنامۀ پنج­ساله ششم توسعه کشور): ستاد کل نیروهای مسلح در راستای اجرای بند الف مادۀ ۱۱۲ قانون برنامۀ پنج­ساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مبنی بر تعیین مناطق عملیاتی دفاع مقدس (به‌منظور جبران عقب‌ماندگی استان‌های مذکور تا پایان سال اوّل اجرای قانون فوق)، مناطق جنگی (که مورد تصرف بوده یا به‌شدّت بمباران و گلوله‌باران شده) و امنیّتی درگیر در دوران دفاع مقدس (که حضور ضدانقلاب و درگیری‌های مداوم در این مناطق موجب عقب‌ماندگی‌های آنها شده است) را، به شرح ذیل در نامه‌ای خطاب به سازمان برنامه‌وبودجه کشور در تاریخ 28/9/1396(به شماره 28/1333/3610) اعلام کرد:

    1. استان آذربایجان غربی: محدوده مناطق (اشنویه، پیرانشهر و سردشت)؛

    2. استان کردستان محدوده مناطق (بانه، مریوان و سرآباد)؛

    3. استان کرمانشاه محدوده مناطق (اورامانات، پاوه، نوسود، باینگان، تازه‌آباد، ازگله، سرپل ذهاب و قصرشیرین)؛

    4. استان ایلام محدوده مناطق (ایوان، ایلام، صالح‌آباد، ملک­شاهی، مهران، دهلران و موسیان)؛

    5. استان خوزستان محدوده مناطق (اندیمشک، دزفول، شوش، هفت‌تپه، سوسنگرد، بستان، حمیدیه، هویزه، اهواز، خرمشهر، آبادان، شادگان، اروندکنار، بندر امام خمینی، ماهشهر و هندیجان)؛

    6. استان بوشهر محدوده مناطق (بندر دیلم، بندر گناوه، جزیره خارک و بندر بوشهر).

    برابر مادۀ ۱۱۲ قانون برنامۀ ششم توسعه کشور، به‌منظور جبران عقب‌ماندگی‌های استان‌های مناطق عملیاتی دفاع مقدس، علاوه بر ستاد کل، وظایفی به شرح زیر بر عهده سازمان‌های برنامه‌وبودجه و امور اداری و استخدامی و سایر دستگاه‌هایی که مشمول قانون مدیریت خدمات کشوری نیستند، گذاشته شده است:

    الف) ستاد کل نیروهای مسلح موظف است محدوده مناطق عملیاتی دفاع مقدس را تا پایان سال اوّل اجرای قانون برنامه به سازمان اعلام کند، که شرح آن گذشت.

    ب) سازمان برنامه‌وبودجه موظف است ارزیابی جامعی از وضعیت توسعه‌یافتگی زیرساخت‌های این مناطق را تا سطح شهرستان تهیه کند.

    پ) دولت موظف است ردیف متمرکزی را در قوانین بودجه سنواتی به جبران عقب‌ماندگی‌ها و ارتقای شاخص‌های برخورداری مناطق موضوع این ماده اختصاص دهد، به‌گونه‌ای که این شاخص‌ها سالانه ده‌درصد (۱۰%) افزایش یافته و به سطح متوسط شهرستان‌های برخوردار کشور برسد.

    ت) دولت موظف است از سال اوّل اجرای این قانون، در قالب قرارداد ۱۹۷۵ میلادی (موضوع قانون عهدنامه مربوط به مرز دولتی و حُسن همجواری بین ایران و عراق مصوب ۲۹/۲/۱۳۵۵) و قوانین مربوط و در قالب بودجه سنواتی، حداقل سالانه بیست‌وپنج درصد (۲۵%) نسبت به لایروبی اروندرود و توسعه سواحل آن اقدام کند، به‌طوری‌که در پایان چهار سال به اتمام برسد.

    ث) سازمان برنامه‌وبودجه و سازمان اداری و استخدامی کشور موظف‌اند اعتبار لازم را برای اعمال سقف فوق‌العاده پیش‌بینی‌شده در بند (۱)‌ ماده (۶۸) قانون مدیریت خدمات کشوری برای کارکنان شاغل در این مناطق از سال اوّل اجرای قانون برنامه تأمین و اعمال کنند.

    ج) سازمان اداری و استخدامی کشور مکلف‌اند برای صدور احکام پرداخت مزایای شاغلان مناطق عملیاتی دفاع مقدس برابر جداول و ضوابط ابلاغی سال ۱۳۷۶ سازمان امور اداری و استخدامی کشور از سال دوّم اجرای قانون برنامه اقدام کنند.

    قابل‌ذکر است که دستگاه‌هایی که مشمول قانون مدیریت خدمات کشوری نیستند مکلف‌اند از محل منابع مربوطه، موارد موضوع بندهای (ث) و (ج) این ماده را به‌صورت مشابه تأمین کنند.

    در ضمن بند (۱)‌ ماده (۶۸) قانون مدیریت خدمات کشوری اشعار می‌دارد که:

    فوق‌العاده مناطق کمتر توسعه‌یافته و بدی آب‌وهوا برای مشاغل تخصصی که شاغلین آنها دارای مدارک تحصیلی کارشناسی­ارشد و بالاتر می‌باشند تا به میزان بیست‌وپنج درصد (۲۵%) امتیاز حقوق ثابت و برای سایر مشاغل تا بیست درصد (۲۰%) حقوق ثابت هرکدام از کارمندان واجد شرایط پرداخت خواهد شد. فهرست این مناطق در هر دوره برنامه پنج‌ساله با پیشنهاد سازمان برنامه‌وبودجه به تصویب هیئت‌وزیران می‌رسد (سایت هم‌رده، 1396).

    دیدگاه سوّم (دستورالعمل انتقالات سراسری کارکنان ناجا): برابر ماده سوّم این دستورالعمل (تعاریف)، انتقال به «جابه­جایی کارکنان در مشاغل سازمانی استان‌ها و یگان‌ها با توجه به تمایل شخصی، نیاز سازمانی و مصالح خدمتی» اطلاق می‌شود.

    الف) انتقال بر اساس تقاضای شخصی: جابه­جایی کارکنان برابر درخواست و تمایل شخصی متناسب با نیازمندی سازمانی است.

    ب) انتقال بر اساس نیاز سازمانی: جابجایی کارکنان مازاد در اجرای سازماندهی نیروی انسانی برای تأمین نیازمندی و ایجاد تعادل نیروی انسانی سایر یگان‌ها است.

    ج) انتقال بر اساس مصالح خدمتی: جابه­جایی کارکنان حسب مورد با توجه به نظریه مراجع قضایی، حفاظت اطلاعات، عقیدتی سیاسی، بازرسی کل ناجا و معاونت نیروی انسانی است.

    انتقالات کارکنان

    برابر ماده چهارم دستورالعمل فوق، انتقالات کارکنان به شرح زیر صورت می‌پذیرد:

    الف) جابه­جایی بین استان‌ها (انتقالات سراسری): 1. از آرام به عملیاتی و صعب­المعیشه؛ 2. از عملیاتی و صعب‌المعیشه به آرام؛ 3. از آرام به آرام.

    ب) جابه­جایی در سطح استان (انتقالات داخلی): 1. شهرستان به شهرستان؛ 2. در سطح شهرستان.

    قابل­ذکر است که انتقالات داخلی در سطح فرماندهی انتظامی و مرزبانی استان‌ها، در اجرای سازماندهی نیروی انسانی با هدف تأمین نیازمندی داخلی و تقویت رده‌های مأموریتی، سرانگشتان اعم از کوپ ها، یگان‌های امداد، یگان‌های تکاوری، هنگ‌های مرزی و پایگاه‌های دریابانی صورت می‌گیرد.

    یگان‌های عملیاتی

    برابر ماده پنج دستورالعمل انتقالات سراسری کارکنان ناجا، یگان‌های عملیاتی به شرح زیر است:

    1. استان آذربایجان غربی (به‌جز شهرستان‌های شاهین‌دژ، میاندوآب، تکاب، قره ضیاءالدین و شوط)؛

    2. استان کردستان (به‌جز شهرستان‌های بیجار، قروه و دهگلان)؛

    3. استان سیستان و بلوچستان؛

    4. استان کرمانشاه شامل شهرستان‌های روانسر، تازه­کند، ازگله، دالاهو و پاوه، جوانرود و ثلاث باباجانی؛

    5. فرماندهی مرزبانی استان سیستان و بلوچستان، کردستان و هنگ‌های مرزی مستقر در استان‌های مرزی خراسان جنوبی (گزیک و یگان‌های تکاوری 124 و 123)، خراسان رضوی (تایباد و یگان تکاوری 122)، آذربایجان غربی، ایلام، کرمانشاه و خوزستان؛

    6. پایگاه‌های دریابانی آبادان، ماهشهر و پاسگاه‌های ساحلی مستقر در پایگاه‌های مذکور در فرماندهی مرزبانی استان خوزستان؛

    7. یگان‌های تکاوری ثامن‌الائمه و حضرت ابوالفضل و پاسگاه‌های عملیاتی فرماندهی انتظامی استان هرمزگان؛

    8. پایگاه‌های دریابانی شامل جاسک، قشم، بندرعباس، بندرلنگه، جزایر نازعات، دریابانی و پاسگاه‌های ساحلی مستقر در پایگاه‌های دریابانی فرماندهی مرزبانی استان هرمزگان؛

    9. مرکز آموزش ولیعصر (عج) زابل؛

    10. یگان‌های تکاوری دیهوک، دهلم و پاسگاه‌های مصوب عملیاتی فرماندهی انتظامی استان خراسان جنوبی و فرماندهی انتظامی شهرستان نهبندان؛

    11. یگان‌های تکاوری کهنوج، زهکلوت، بم، راور و شهرستان‌های ماهان، راور، بم، کهنوج، منوجان، قلعه کنج، فهرج، ریگان، رودبار، عنبرآباد، نرماشیر و پاسگاه‌های مصوب عملیاتی فرماندهی انتظامی استان کرمان؛

    12. یگان تکاوری علی ابن ابی­طالب (ع) ساغند فرماندهی انتظامی استان یزد؛

    13. یگان تکاوری مستقل اصفهان؛

    14. یگان تکاوری فرماندهی انتظامی استان فارس.

    گفتنی است که سالانه حدود شش هزار نفر به مناطق عملیاتی ناجا منتقل می‌شوند. در فرایند انتقال، ابتدا اداره کل سازماندهی و ارزیابی معاونت نیروی انسانی ناجا سیاست­گذاری­های لازم را انجام می‌دهد و سپس مرکز عملیات ناجا برابر دستورالعمل صادره، به اجرای برنامه انتقالات سالانه کارکنان با همکاری معاونت‌های نیروی انسانی استان‌ها و یگان‌های ناجا می‌پردازد.

    واژگان کلیدی: انتقالات، منطقۀ عملیاتی، فرماندهی استان انتظامی، یگان تکاوری، پاسگاه عملیاتی.

    منابع

    - دستورالعمل انتقالات کارکنان ناجا (1394). شماره 110/110/4/10/21.

    - دهخدا، علی‌اکبر (1377). لغت‌نامه دهخدا، جلد یازدهم،مدخل علي آباد-قورثا، تهران: دانشگاه تهران چاپ دوّم.

    - سایت هم‌رده (1396). تعیین مناطق عملیاتی موضوع فوق‌العاده مناطق کمتر توسعه‌یافته و بدی آب‌وهوا ماده ۱۱۲ قانون برنامه ششم، بیست‌ودوّم بهمن‌ماه.

    - سایت ستاد مرکزی راهیان نور کشور، معرفی نقاط یادمانی مناطق عملیاتی غرب کشور،3/2/1394: کد مطلب 1240.

    - سایت امتداد راه شهدا، راهنمای مناطق عملیاتی جبهۀ جنوب، 2/8/1399.

     - قانون برنامۀ پنج‌ساله ششم توسعه کشور (1396). روزنامۀ رسمی، شماره 20995.

    - قانون مدیریت خدمات کشوری (1386). روزنامۀ رسمی، شماره 18271.

    - معین، محمد (1384). فرهنگ فارسی (تک‌جلدی)، تهران: سرایش، چاپ هفتم.

    منابع برای مطالعۀ بیشتر

    - درودیان، محمد (1376). آغاز تا پایان (سالنمای تحلیلی): بررسی وقایع سیاسی ـ نظامی جنگ از زمینه‌سازی تهاجم عراق تا آتش‌بس، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ.

     

نظر شما