You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  •  

    عنوان: انتظار خدمت (تعلیق)

     معادل انگلیسی: Suspension

      تعریف

    انتظار در لغت یعنی چشم‌به‌راه بودن و خدمت به معنی کار و مأموریت است (معین،1384: 126 و 414). «انتظار خدمت» وضع کارکنانی است که برابر مقررات مربوط به­علت تخلفات انضباطی به‌طور موقت از کار برکنار شده باشند. مدت انتظار خدمت، جزو ایام خدمت برای ترفیع منظور نشده و تنها از نظر بازنشستگی منظور خواهد شد. کسور بازنشستگی این مدت بر اساس آخرین حقوق و مزایای آنان قبل از انتظار خدمت به صندوق
    بازنشستگی واریز خواهد شد (قانون استخدام ناجا،1390، مادۀ 114)
    .

    ب) متن

    نظم و انضباط از ارکان اساسی نیروهای مسلح، به‌ویژه نیروی انتظامی به­شمار می‌رود. به­همین­دلیل حفظ آن همواره مورد تأکید و توجه فرماندهان و مسئولان بوده است. آیین‌نامه انضباطی نیز به‌عنوان رسالۀ عملی نیروهای مسلح در این خصوص، نگرش خاصی به این مقوله داشته است؛ از یک‌سو فرماندهان، رؤسا و مدیران را مسئول برقراری انضباط قرار داده و از سوی دیگر کارکنان تابعه را موظف به یاری آنان در برقراری انضباط برابر قوانین و مقررات کرده است. این آیین­نامه تشویق را عامل پیشرفت و ترغیب کارکنان وظیفه‌شناس و پرتلاش تلقی و تنبیه را به‌عنوان آخرین ابزار مدیریتی در مورد کارکنان متخلف (پس از ارشاد عناصر کم‌کار و بی‌انضباط و مؤثر واقع نشدن آن) معرفی کرده است.

    انواع انتظار خدمت

    یکی از تنبیهاتی که اعمال آن بر اساس مادۀ 117 آیین‌نامه انضباطی پیش‌بینی شده، انتظار خدمت است. این تنبیه از آن دسته تنبیهاتی است که علاوه بر ایجاد مشکلات مالی و روانی برای کارکنان منتظر خدمت، سازمان را نیز با کمبود نیرو و اختلال در اجرای مأموریت مواجه می‌کند؛ بنابراین اِعمال آن با مدنظر قرار دادن این نکته که تشویق همواره می‌بایست متوجه شخصیت فرد شود و تنبیه می‌بایست متوجه رفتار فرد باشد نه شخصیت وی، دقت نظر فرماندهان، رؤسا و مدیران را می‌طلبد. شاید بر این اساس است که علی­رغم صدور ابلاغیه‌های متعدد در خصوص چگونگی اعمال انتظار خدمت، اجرای آن در یگان‌های تابعه با مشکلات عدیده‌ای مواجه بوده و در برخی موارد به‌صورت سلیقه‌ای اعمال می‌شود. انتظار خدمت دو نوع است:

     الف) انتظار خدمت بر اساس آیین‌نامه انضباطی: تنبیهی است که توسط فرماندهان، بر اساس نوع تخلفات ارتکابی و اختیارات مندرج در جداول شماره 4 و 5 آیین‌نامه انضباطی نیروهای مسلح اعمال می‌شود. اعمال این نوع تنبیه یا بر اساس اختیارات ذاتی فرماندهان دارای جایگاه سرتیپی و به بالا و یا اختیارات تفویضی از سوی مقامات بالاتر صورت می‌گیرد.

    ب) انتظار خدمت بر اساس قانون استخدام ناجا: با استناد به تبصره 12 مادۀ 121 قانون استخدام ناجا، کارکنانی که حسب تصمیم هیئت بدوی و به­دلیل تخلفات ارتکابی برای معافیت یا اخراج از خدمت آنان تصمیم گرفته شده، تا زمان انفکاک از نیرو یا اتخاذ تصمیم از هیئت تجدیدنظر «منتظر خدمت» می‌شوند.

    نحوۀ اعمال تنبیه کارکنان منتظر خدمت

    فرماندهان می‌توانند دربارۀ نحوۀ اعمال تنبیه انتظار خدمت با استناد به بند 13 از پیوست جداول تنبیهات آیین‌نامۀ انضباطی، در زمان جنگ برای اعمال تنبیهات از اختیارات مقام یک رده بالاتر و در مناطق عملیاتی از اختیارات مقام دو رده بالاتر (حداکثر تا رده ارتشبدی) استفاده کنند. همچنین مدت انتظار خدمت باید متناسب با شدّت تخلف، درجه یا رتبه فرد متخلف، حدود اختیارات مقام تنبیه‌کننده و با لحاظ جداول شماره 4 و 5 آیین‌نامۀ انضباطی تعیین شود. قابل­ذکر است، درصورتی‌که هیئت بدوی دربارۀ ادامه خدمت این دسته از کارکنان بدون اعمال تنبیه یا اعمال تنبیهات تنزیل درجه یا رتبه و محرومیت از ترفیع تصمیم بگیرد، ادامۀ انتظار خدمت از زمان ابلاغ رأی لغو می‌شود. دبیرخانه هیئت بدوی موظف است ترتیبی اتخاذ کند تا در زمان مدت انتظار خدمت، نسبت به تعیین تکلیف کارکنان متخلف اقدام شود. شایان‌ذکر است که تنبیه مجدد انتظار خدمت به سبب بروز تخلف صورت­گرفته، مجاز نبوده و درصورتی‌که در مدت انتظار خدمت، رسیدگی به پرونده صورت نگیرد، پس از اتمام مدت انتظار خدمت فرد تنبیه‌شده در وضعیت «حاضر به خدمت» قرار می‌گیرد. تنبیه انتظار خدمت آن دسته از کارکنان متخلفی که پروندۀ آنها، شرایط طرح در کمیسیون‌های مشورتی و بدوی را ندارند، به‌طور مستقیم توسط فرماندهان و فقط بر اساس جایگاه سازمانی و حدود اختیارات مندرج در جداول شماره 4 و 5 آیین‌نامۀ انضباطی صورت می‌گیرد. کسانی که به رأی صادره از سوی هیئت بدوی در مورد معافیت یا اخراج از خدمت، اعتراض نکنند، در مهلت یک ماه مقرر، در انتظار خدمت به سر برده و پس از آن بلافاصله اقدامات مربوط به معافیت یا اخراج از خدمت آنان توسط نیروی انسانی یگان ذی‌ربط انجام می‌شود. در صورت اعتراض فرد به رأی صادره تا زمان تعیین تکلیف خدمتی، انتظار خدمت ادامه می‌یابد و درصورتی‌که برابر رأی صادره توسط هیئت تجدیدنظر در خدمت ابقا شوند، ایام انتظار خدمت که بر اساس قانون استخدام ناجا و از تاریخ ابلاغ رأی هیئت بدوی آغاز شده به انتساب تبدیل می‌شود. ادامه انتظار خدمت در نظر گرفته شده بر اساس آیین‌نامۀ انضباطی نیز منتفی است. وضعیت خدمتی آن دسته از کارکنانی که در اثنای «انتظار خدمت» برابر احکام صادره از مراجع قضایی بازداشت، تعلیق از شغل، زندانی و یا محکوم به اقامت اجباری یا ممنوع از اقامت در محل معین شده و درنهایت به‌طور موقت از کار برکنار می‌شوند، به «بدون کاری» تغییر وضعیت یافته و بر اساس مقررات مادۀ 115 قانون استخدام ناجا و تبصره‌های مربوط با آنان رفتار می­شود و پس از پایان «بدون کاری» ادامه انتظار خدمت اعمال خواهد شد. فرماندهانی که فاقد اختیارات لازم برای اعمال تنبیه انتظار خدمت می‌باشند و اعمال تنبیه انتظار خدمت را با توجه به تخلف ارتکابی لازم می‌دانند، برابر مادۀ 121 آیین‌نامۀ انضباطی در حدود اختیارات متخلف را تنبیه کرده و تنبیه بیشتر از اختیارات خود را از مقام بالاتر تقاضا می‌کنند. در صورت موافقت مقام بالاتر با تمام یا قسمتی از تنبیه پیشنهادی مراتب برای انجام سیر اداری و اعمال تنبیه به معاونت نیروی انسانی یگان اعلام و برابر دستورالعمل مربوط اقدام می‌شود. بدیهی است در صورت موافقت نکردن مقام بالاتر با تنبیه پیشنهادی، موضوع کأن لَم یَکن تلقی می‌شود.

    کارکنان منتظر خدمت می‌بایست، هفته‌ای یک‌بار خود را به دژبان یگان خدمتی معرفی و دفتری را که از قبل برای حضور و غیاب آنان پیش‌بینی شده است، امضا کنند. بدیهی است مراجعه نکردن فرد متخلف برای امضای دفتر، تخلف انضباطی محسوب شده و درنتیجه فرماندهان می‌توانند تنبیه مناسب را برابر دستورالعمل اجرایی موضوع مادۀ 130 قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح اعمال کنند (دستورالعمل نحوۀ اعمال و اجرای تنبیه انتظار خدمت ناجا، 1383).

    باید توجه کرد که «انتظار خدمت» صرفاً به‌عنوان یکی از تنبیهات انضباطی مندرج در مادۀ 120 قانون استخدام ناجا و مادۀ 117 آیین‌نامۀ انضباطی به­شمار می‌رود که در قبال تخلفات ارتکابی کارکنان، با رعایت مقررات ذیل، از سوی فرماندهان، رؤسا و مدیران قابل اعمال است:

    1. تطبیق عمل انجام‌شده با یکی از بندهای جداول 2 و 4 آیین‌نامۀ انضباطی؛

    2. ملاحظۀ نوع و میزان تشویقات یا تنبیهات قابل‌اعمال در هر بند؛

    3. انتخاب تشویق یا تنبیه متناسب، با در نظر گرفتن سوابق خدمتی، روحیۀ فرد، اوضاع و احوال و اثربخشی آن؛

    4. ملاحظۀ میزان اختیار خود در اعمال تشویق یا تنبیه در نظر گرفته با توجه به جداول 3 و 5 آیین‌نامۀ انضباطی (جایگاه شغلی فرمانده، رئیس یا مدیر و درجه یا رتبه مادون)؛

    5. اعمال تشویق یا تنبیه در نظر گرفته­شده در سقف اختیارات و درخواست از مقام بالاتر برای اعمال تشویق یا

    تنبیه بالاتر از اختیارات.

    مقایسۀ دو تنبیه انتظار خدمت و بدون کاری

    با توجه به وجود تشابه بین دو تنبیه «انتظار خدمت» و «بدون کاری» به مقایسۀ آن دو می‌پردازیم:

    الف) وجوه اشتراک: 1. به‌عنوان یکی از تنبیه‌های مقرر محسوب می‌شوند؛ 2. برکناری موقت از کار محسوب می‌شوند؛ 3. جزو ایام خدمت، برای ترفیع منظور نمی‌شوند؛ 4. جزو ایام خدمت، برای بازنشستگی منظور می‌شوند؛ 5. مزایای مستمر به‌طور کامل پرداخت می‌شود؛ 6. کسور بازنشستگی بر اساس آخرین حقوق و مزایای قبل از اعمال به صندوق بازنشستگی واریز می‌شود.

    ب) وجوه افتراق: 1. انتظار خدمت، صرفاً جنبه تنبیهی داشته ولی بدون کاری ممکن است متأثر از آرای قضایی نیز حادث شود؛ 2. میزان دریافتی ماهانه کارکنان منظر خدمت، برمبنای دو سوّم و کارکنان بدون کاری یک­دوّم حقوق درجه یا رتبه آنان محاسبه و تعیین می‌شود؛ 3. حداکثر مدت انتظار خدمت 6 ماه و حداکثر مدت بدون کاری 3 ماه می‌باشد؛ 4. اعمال انتظار خدمت از طریق مقامات سرتیپی و بالاتر و اعمال بدون کاری از طریق مقامات سرلشکری و بالاتر امکان‌پذیر می‌باشد (قدیمی و آهی،1392: 63-62).

    کلمات کلیدی: تخلفات، تنبیه، منتظر خدمت، آیین‌نامه انضباطی، قانون استخدام ناجا، انتظار خدمت.

    منابع

    - آیین‌نامۀ انضباطی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران (1395). تهران: معاونت تربیت و آموزش ناجا، چاپ هجدهم.

    - قانون استخدام ناجا (1390). تهران: معاونت تربیت و آموزش ناجا، اداره کل منابع و متون درسی.

    - قدیمی، منوچهر، آهی، پرویز (1392). مدیریت منابع انسانی، امور استخدامی و قضایی، تهران: معاونت تربیت و آموزش ناجا، اداره کل منابع و متون درسی.

    - معین، محمد (1384). فرهنگ فارسی (تک‌جلدی)، تهران: سرایش، چاپ هفتم.

    - نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران (1383). دستورالعمل نحوۀ اعمال و اجرای تنبیه انتظار خدمت، شماره 77/401/14/7/21

    منابع برای مطالعۀ بیشتر

    - منصور، جهانگیر (1399). قوانین و مقررات مربوط به مجازات جرائم نیروهای مسلح و دادرسی نیروهای مسلح،

    تهران: دیدار چاپ هجدهم.

    - منصور، جهانگیر (1379). مجموعه قوانین نیروهای مسلح، قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران (فصل پنجم)، تهران: شرکت انتشارات احیا.

    - منصور جهانگیر (1379). مجموعه قوانین نیروهای مسلح، قانون مقررات استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (فصل پنجم)، تهران: شرکت انتشارات احیا.

نظر شما