You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  •  

    عنوان: تنزیل درجه

     معادل انگلیسی:   Grade Degradation

     تعریف

    تنزيل در لغت به معني فرود آوردن و درجه به معني پايه و رتبه آمده است (معين،1384: 316 و 452). وضع کارکنانی است که برابر مقررات مربوط به علت ارتکاب تخلفات انضباطی به‌طور موقت (حداکثر به مدت دو سال) و یا دائم یک درجه یا رتبه از درجه و رتبه قبل از تنبیه آنها کاسته می‌شود (قانون استخدام ناجا،1390، ماده 120).

    ب) متن

    «تخلف اداري» اعمالي است که مستخدم در زمان برقراري رابطۀ استخدامي (آزمايشي، قطعي، قراردادي و رسمي، ثابت و يا دائم) مرتکب شود. رسيدگي به پرونده­هایي که ارتکاب تخلف مربوط به زمان قبل از استخدام افراد باشد، وجاهت قانوني ندارد. براي توضيح بيشتر می‌توان بيان کرد که هرگونه اعمال، رفتار و گفتاري که حيثيت و موقعيت اداري کارمند را خدشه‌دار کند و موجبات نقص حقوق اشخاص - اعم از حقيقي و حقوقي - و همچنین قوانين و مقررات را فراهم آورد و به‌موجب «قانون رسيدگي به تخلفات اداري» براي آن مجازات اداري در نظر گرفته شده باشد، تخلف اداري ناميده می‌شود. به لحاظ اهميتي که حيثيت شغلي مستخدمين دولت، اموال دولتي و... داراست، تخلفات اداري در ماده 8 قانون رسيدگي به تخلفات اداري و در 38 بند احصاء شده که برخي از اين تخلفات داراي وصف مجرمانه است.

    انواع تخلفات اداري

     در مادۀ 2 دستورالعمل رسيدگي به تخلفات اداري، تخلف اداري به‌صورت زير تعريف شده است:

    «تخلف اداري» عبارت است از: ارتکاب اعمال و رفتار نادرست توسط مستخدم و رعايت نکردن نظم و انضباط اداري که‌ منحصر به موارد مذکور در قانون رسيدگي به تخلفات اداري مي‌باشد و به دو دسته قصور و تقصير تقسيم مي‌شود:

    الف‌) قصور عبارت است از: کوتاهي غیرعمدی در انجام وظايف اداري محوله‌.

    ب‌) تقصير عبارت است از: نقض عمدي قوانين و مقررات مربوط ‌(سایت دانشگاه قم، 1396، هیئت رسیدگی به تخلفات اداری).

    تخلفات اداري برابر قانون «رسیدگی به تخلفات اداری» مصوب 7/9/1372 شامل 38 مورد است که برخی از آنها عبارت‌اند از:

    1. رعايت نكردن شئون و شعائر اسلامي؛

    2. اختفا، نگهداري، حمل، توزيع و خریدوفروش مواد مخدر (اين عمل جرم نيز مي‌باشد

    3. استعمال يا اعتياد به مواد مخدر (اين عمل جرم نيز محسوب می­شود

    4. داشتن شغل دولتي ديگر به‌استثنای سمت‌هاي آموزشي و تحقيقاتي (اين عمل جرم نيز به­شمار می­رود

    5. هر نوع استفاده غيرمجاز از شئون يا موقعيت شغلي و امكانات اموال دولتي؛

    6. جعل يا مخدوش کردن و دست بردن در اَسناد و اوراق رسمي يا دولتي (اين عمل جرم نيز مي‌باشد)؛

    7. دادن نمره يا امتياز، برخلاف ضوابط؛

    8. غيبت غيرموجه به‌صورت متناوب يا متوالي؛

    9. سوءاستفاده از مقام و موقعيت اداري (اين عمل هم طبق مادۀ 605 قانون مجازات اسلامي تحت شرايطي جرم نيز به­شمار می­رود)؛

    10. توقيف، اختفا، بازرسي يا بازكردن پاكت‌ها و محموله‌هاي پستي يا معدوم كردن آنها و استراق­سمع بدون مجوز قانوني (اين عمل جرم نيز محسوب می­شود)؛

    11. كارشكني و شایعه‌پراکنی، وادار ساختن يا تحريك ديگران به كارشكني يا کم‌کاری و ايراد خسارت به اموال دولتي و اعمال فشارهاي گروهي براي تحصيل مقاصد غيرقانوني؛

    12. شركت در تحصن، اعتصاب و تظاهرات غيرقانوني يا تحريك به برپايي تحصن، اعتصاب و تظاهرات غيرقانوني، يا فشارهاي گروهي براي تحصيل مقاصد غيرقانوني.

    مجازات تخلفات اداري

    مجازات و تنبيه‌هاي اداري براي كارمنداني كه مرتكب تخلف مي‌شوند، بر مبناي شدّت و ضعف تخلفات عبارت‌اند از:

    1. اخطار كتبي بدون درج در پرونده استخدامي؛

    2. توبيخ كتبي با درج در پرونده استخدامي؛

    3. كسر حقوق و فوق‌العاده شغل يا عناوين مشابه حداكثر يا یک‌سوم از يك ماه تا يك سال؛

    4. انفصال موقت از يك ماه تا يك سال؛

    5. تغيير محل جغرافيايي به مدت 1 تا 5 سال؛

    6. تنزل مقام و يا محروميت از انتصاب به پست‌هاي حساس و مديريتي؛

    7. تنزل 1 يا 2 گروه يا به عقب انداختن 1 يا 2 گروه به مدت 1 يا 2 سال؛

    8. بازخريد خدمت در صورت داشتن كمتر از 20 سال سابقه خدمت دولتي در مورد كارمندان زن و كمتر از 25 سال در مورد كارمندان مرد با پرداخت 30 تا 45 روز حقوق مبناي مربوط در قبال هر سال خدمت به تشخيص هيئت صادركننده رأي؛

    9. بازنشستگي در صورت داشتن بيش از 20 سال سابقه خدمت دولتي براي كارمند زن و بيش از 25 سال براي كارمند مرد بر اساس سنوات خدمت دولتي يا كاهش 1 يا 2 گروه؛

    10. اخراج از دستگاه متبوع؛

    11. انفصال دائم از خدمات دولتي.

    شایان‌ذکر است که کارکنان كليه وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها، مؤسسات و شركت‌هاي دولتي و شركت ملي نفت و گاز و پتروشيمي و شهرداري‌ها و بانك‌ها و مؤسسات و شركت‌هاي دولتي كه تمام يا قسمتي از بودجه آنها از بودجه عمومي تأمين مي‌شود و نيز كاركنان مجلس شوراي اسلامي و نهادهاي انقلاب اسلامي، مشمول مقررات قانون «رسیدگی به تخلفات اداری» هستند و مشمولان قانون استخدام نيروهاي مسلح و غيرنظاميان ارتش و نيروهاي انتظامي، قضات، اعضاي هيئت‌علمي دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي و مشمولان قانون كار تابع مقررات مربوط به خود هستند (رحیمی، 1393، کد خبر 409749).

    کارکنان نیروی انتظامی از نظر امور انضباطی تابع قانون استخدام ناجا و آیین‌نامۀ انضباطی نیروهای مسلح هستند. فصل ششم قانون مذکور به امور انضباطی، تشویقات، تنبیهات و نحوۀ رسیدگی به شکایات کارکنان از ماده 118 الی 124 پرداخته است. برابر مادۀ 120 قانون، تنبیهات پانزده‌گانه‌ای که به­علت تخلفات کارکنان اعمال می‌شود، به شرح زیر است:

    1. توبیخ شفاهی؛ 2. توبیخ کتبی؛ 3. توبیخ در دستور قسمتی؛ 4. توبیخ در دستور نیروی انتظامی یا سازمان؛ 5. توبیخ در فرمان همگانی؛ 6. خدمت شبانه‌روزی در قسمت حداکثر به مدت سی روز؛ 7. بازداشت غیرقابل تمدید در بازداشتگاه حداکثر به مدت سی روز؛ 8. کسر حقوق حداکثر به میزان یک‌پنجم، حداکثر به مدت چهار ماه؛ 9. انتظار خدمت حداکثر به مدت شش ماه؛ 10. بدون کاري حداکثر تا سه ماه؛ 11. محرومیت از ترفیع حداکثر به مدت چهار سال؛ 12. تنزیل موقت یک درجه یا رتبه حداکثر به مدت دو سال؛ 13. تنزیل دائم یک درجه یا رتبه؛ 14. معافیت از خدمت؛ و 15. اخراج از خدمت (قانون استخدام ناجا،1390).

    انواع تنزيل درجه

    همان‌طور که در تنبیهات شماره 12 و 13 ملاحظه می‌شود، تنزیل درجه یا رتبه به دو صورت موقت و دائم وجود دارد. البته این دو تنبیه در بند «ل» ماده 117 آیین‌نامه انضباطی نیز قید شده است. برابر تبصره یک ماده 120 قانون استخدام ناجا، درصورتی‌که تنزیل درجه یا رتبه برای مدت محدود اعمال شود، پس از انقضای مدت مذکور کارکنان مورد تنبیه، به درجه یا رتبه قبل از تنبیه با قدمتی معادل مدت قدمت قبل از تنبیه به‌علاوه مدت تنبیه نائل و به خدمت ادامه داده و ترفیعات بعدی آنان براساس درجه یا رتبه مزبور خواهد بود؛ مثلاً سرگردی با یک­سال قدمت در درجه به دو سال تنزیل موقت درجه تنبیه می‌شود. بر این اساس وی به درجه سروانی تنزیل و پس از سپری شدن دو سال، به‌طور مجدد به درجه سرگردی نائل و قدمت خدمت قبل از تنبیه وی (یک سال) به‌علاوه مدت تنبیه (2 سال) به‌عنوان قدمت خدمت وی منظور و پس از پایان مدت تنبیه فرد مورد اشاره به درجه سرگردی با 3 سال قدمت در درجه نائل خواهد شد.

    درصورتی‌که تنزیل درجه یا رتبه به‌طور دائم اعمال شود، کارکنان مورد تنبیه به یک درجه پایین‌تر تنزیل و با احتساب قدمت خدمت در درجه یا رتبه قبل از تنبیه پس از طی مابقی حداقل مدت توقف، به درجه یا رتبه بالاتر (درجه قبل از تنبیه) نائل می‌شوند؛ مثلاً دو نفر از کارکنان ناجا با درجۀ سرگردی که طبق فرض، اولی با 3 سال قدمت در درجه و نفر دوم با یک سال قدمت در درجه به تنزیل دائم تنبیه می‌شوند. در اجرای تنبیه مقرر هر دو نفر به درجۀ سروانی تنزل می‌یابند. نفر اول پس از یک سال و نفر دوم پس از 3 سال به درجۀ سرگردی (بدون قدمت) نائل و درنتیجه ترفیعات بعدی آنان نیز بر اساس مقررات قانونی خواهد بود (اداره کل قضایی و امور انضباطی معاونت نيروي انساني ناجا، 1383، بخش­نامه شماره 155/02/203/12/51/21).

    قابل­ذکر است که برابر تبصره 2 ماده 134 قانون استخدام ناجا، کارکنانی که به تنزیل دائم درجه یا رتبه تنبیه می‌شوند درصورت ‌بازخرید شدن، با درجه یا رتبه پس از تنزیل بازخرید خواهند شد.

    هیئت رسيدگي به تخلفات كاركنان

    همچنین برابر ماده 121 قانون مذکور، رسیدگی به تخلفات کارکنان که فرمانده انتظامی استان یا رؤسا و مسؤولین رده‌های هم‌تراز و بالاتر برای آنان پیشنهاد محرومیت از ترفیع، تنزیل درجه یا رتبه،‌ معافیت از خدمت و یا اخراج می‌دهند در هیئت‌هایی مرکب از اعضای زیر انجام می­شود:

    1. معاون نیروی انسانی نیروی انتظامی یا جانشین وی؛

    2. رئیس بازرسی کل نیروی انتظامی یا جانشین وی؛

    3. معاون ذی‌ربط سازمان عقیدتی سیاسی نیروی انتظامی یا جانشین وی؛

    4. معاون ذی‌ربط سازمان حفاظت اطلاعات نیروی انتظامی یا جانشین وی؛

    5. نماینده سازمان قضایی نیروهای مسلح.

    همچنین برابر تبصره‌های 6 و 7 و 8 و 9 توجه به موارد زیر لازم است:

    الف) دعوت از شخص متخلف و معترض برای استماع دفاعیات در جلسه رسیدگی و تجدیدنظر الزامی است و باید حداقل یک هفته قبل، موضوع تخلف و تاریخ تشکیل جلسه کتباً به وی ابلاغ شود و درصورتی‌که دو بار بدون عذر موجه (‌به تشخیص هیئت) در جلسه هیئت حضور نیابد غیاباً به پرونده رسیدگی و اتخاذ تصمیم خواهد شد.

    ب) حداقل یک هفته قبل از تشکیل جلسه رسیدگی، موضوع تخلف و دلائل مربوطه و خلاصه پرونده و سوابق کارکنان متخلف به تمامی اعضای هیئت اعلام می‌شود.

    ج) درجه یا رتبه خدمتی اعضای هیئت رسیدگی می‌بایست یک درجه یا رتبه از درجه یا رتبه خدمتی کارکنان متخلف بالاتر باشد.

    د) تصمیمات هیئت‌های رسیدگی با اکثریت آراء معتبر خواهد بود و به‌جز در‌مورد تنزیل دائم درجه، معافیت و اخراج از خدمت قطعی می‌باشد. در این موارد نیز چنانچه حداکثر ظرف مدت یک ماه پس از ابلاغ رأی مورد اعتراض قرار نگیرد، قطعی می­شود.

     کلمات کلیدی: تخلفات، تنزیل درجه، تنزیل رتبه، تنزیل دائم، تنزیل موقت.

    منابع

    - اداره کل قضایی و امور انضباطی (1383). بخش­نامه شماره 155/02/203/12/51/21.

    - آیین‌نامه انضباطی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران (1395). تهران: معاونت تربیت و آموزش ناجا، چاپ هجدهم.

    - رحیمی، حسن (1393). «تخلفات اداری؛ مقررات و مجازات‌ها»، سایت خبری تابناک، کد خبر 409749.

    - سایت دانشگاه قم (1396). هیئت رسیدگی به تخلفات اداری، 27 بهمن.

    - قانون استخدام ناجا (1390). تهران: معاونت تربیت و آموزش ناجا، اداره کل منابع و متون درسی.

    - معين، محمد (1384). فرهنگ فارسي (تک‌جلدی)، تهران: سرايش، چاپ هفتم.

     

    منابع برای مطالعۀ بیشتر

    - منصور، جهانگیر (1399). قوانين و مقررات مربوط به مجازات جرائم نیروهای مسلح و دادرسي نيروهاي مسلح،

    تهران: ديدار، چاپ هجدهم.

    - منصور، جهانگیر (1379). مجموعه قوانین نیروهای مسلح، قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران (فصل پنجم)، تهران: شرکت انتشارات احیا.

    - منصور، جهانگیر (1379). مجموعه قوانین نیروهای مسلح، قانون مقررات استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (فصل پنجم)، تهران: شرکت انتشارات احیا.

    - نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران (1388). بخش­نامه چگونگی اعمال تنبیهات محرومیت از ترفیع و تنزیل درجه یا رتبه در وضعیت‌های مختلف، شماره 50/02/701/14/7/21.

نظر شما