You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • استاندارد سازی اقلام     Standardization

    استاندارد  standard به معنای قیاس و نمونه  بیشتر بیان می­شود و در عربی به آن معیار گویند و کلمۀ اقلام thing aqlam،  نیز به معنای نمونه ها و انواع، مطرح شده است و کلمۀ " سازی" نیز به معنای  سازندگی، بناکردن و درست  کردن است.(1) استاندارد سازی، فرآیند ایجاد مقرراتی برای استفاده عمومی و مکرر با توجه به مشکلات  بالفعل  و بالقوه است که هدف از آن دستیابی به میزان مطلوبی از نظم در یک زمینۀ خاص است. این فعالیت به خصوص شامل تدوین، نشر و اجرای استاندارد است (2) استاندارد سازی از دیدگاه صنعتی، فرآیند برقراری توافق عمومی بر روی معیارهای مهندسی، اصطلاحات، اصول، مواد، اقلام، فرآیندها، تجهیزات و قطعات در جهت دستیابی به بیشترین امکان تعویض پذیری قطعات و اجرای تجهیزات است(3). با این تعاریف می­توان بیان داشت که استاندارد سازی، به فرآیند ایجاد و اجرای استانداردها گفته می­شود و هدف آن بهبود سازگاری، امنیت و کیفیت است.  

    متن

    سرآغاز استاندارد سازی اقلام در طی انقلاب صنعتی برای سرعت پیشرفت تحولات نقش گرفت و در بحث پیشینۀ استاندارد سازی اقلام می­توان به زمان مدون و منسجم شدن استاندارد سازی اشاره کرد که شروع این اقدام به سال 1901 توسط شرکت BSI انگلستان بر می­گردد.

    در این راه شرکت DIN آلمان در سال 1917 شکل گرفت و با رویکردی عملیاتی، ازجنبه­های نیاز ملی و دست اندر کار استاندارد را در نظر گرفته و این دو را با هم تلفیق کرد. در این جهت، پیشینۀ استاندارد سازی ایران بر می­گردد. به ادارۀ اوزان و مقادیر از سال 1304 تا 1311 در وزارت " فلاحت و تجارت و فواید عامه" که بین سال­های  1311 تا 1331 تبدیل به اداره کل تجارت شد و از آنجا قانون اوزان و مقیاس­ها شکل گرفت و این را می­توان پیشینه استاندارد سازی در ایران دانست، که در سال 1349 رسماً تبدیل به مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران شد.

     استاندارد سازی، بر پایه­های دانش و فناوری بنیانگذاری شده است که این دو در پیشرفت صنعت و اقتصاد نقش بسزایی دارد و در این جهت باید تلاش کرد در افزایش سطح کیفیت فرآورده­ها به فناوری پیشرفته تولید هر محصول نائل آمد. مهم­ترین اهدافی که برای استاندارد سازی می¬توان بیان کرد، کسب پایگاه جهانی در سطح بین المللی (ضرورت رقابت صنعت و اقتصاد در عرصۀ جهانی)، ایجاد فرصت و زمینۀ بهره مندی از فناوری و همچنین قابلیت ارتقای آن، برقراری تعادل بین تولید کننده و مشتری و مبتنی شدن مقررات بر استانداردها باشد.(4) فرآیند استاندارد سازی را باید در پنج سطح مورد توجه قرار داد که شامل: استاندارد سازی بین المللی (5) ( بالاترین سطح استاندارد در جهان است) استاندارد سازی منطقه (6) ( بین تعدادی از کشورهای همسایه با کشورهایی که دارای مبادلات تجاری و صنعتی هستند تدوین می­شود) استاندارد سازی ملی (7) (توسط  مؤسسه استاندارد کشورها تهیه می­شود) استاندارد سازی شرکتی (کارخانجات، شرکت­ها که در یک زمینه  خاص فعالیت می-کنند. از طریق ایجاد یک جامعه یا انجمن، استاندارد شرکتی یا جامعه­ای تدوین می­کنند) استاندارد سازی کارخانه­ای (این گونه استانداردها توسط کارخانجات و به منظور استفاده در همان واحد تدوین می­شود) (8)

    با توجه به گستردگی و پراکندگی نیروی انتظامی و کثرت مأموریت¬های محوله، طبیعی است که اقلام و تجهیزات عمومی و تخصصی مورد استفادۀ کاربران از تنوع بالایی برخوردار باشد. بر این اساس استاندارد سازی دارای اهمیت ویژه­ای خواهد بود. بر این اساس اهداف زیر مورد نظر است:

    1-     ایجاد و توسعۀ مستمر اصول و ضوابط علمی- کاربردی و زبان مشترک در کلیۀ حوزه­ها و بخش­های ساختاری و غیر ساختاری سازمان به شکل نهادینه و ماندگار با مبنا قرار دادن ملاک­ها و معیارها و شاخص­های بومی شده سازمانی؛

    2-     افزایش، تثبیت و تضمین کیفیت محصولات صنایع دفاعی و برقراری تفاهم میان تأمین کنندگان و کاربران از طریق ایجاد زبان مشترک فنی و کیفی؛

    3-     تسهیل در هماهنگی، تبادل افکار و اطلاعات با محیط و صرفه جویی در منافع سخت افزاری و نرم افزاری سازمان؛

    4-     تقویت و نهادینه سازی سامانه کیفیت در کلیۀ حوزه­های پشتیبانی سازمان به شکل ماندگار با تکیه بر اصل استمرار؛

    5-     ایجاد و برقرای ضوابط فنی جامع و دقیق برای تهیۀ پیوست های فنی قراردادهای آمادی و تحقیقات صنعتی سازمان؛

    6-     تقویت رویکردهای مدیریت فعالیت­های اجرایی و تصدیگری مرتبط برون سپاری شده از پذیرش و تحویل گیری اقلام؛

    7-     ایجاد زبان مشترک فنی و مدیریتی در جهت تسهیل امور طراحی، تجهیز، نگهداری و تعمیرات، توسعه و بهسازی، احداث اماکن و ابنیه، فضاها و شبکه­ها

    برای تحقق این اهداف بالا نیاز است آماد و پشتیبانی از این سیاست ها پیروی کند:

    •  تأکید بر استمرار در تدوین، نشر، اجرا و بازنگری استانداردهای اقلام در کلیۀ عرصه ها و فعالیت های پشتیبانی سازمان  با ایجاد و نهادینه سازی ساختار تشکیلاتی چابک و قابل انعطاف؛

    •  تأکید بر استمرار مشارکت در تدوین و اصلاح استانداردهای ملی و دفاعی و استفادۀ حداکثری از ظرفیت ها و پتانسیل های سازمانی و غیر سازمانی قابل دسترس و پیاده سازی آنها در کلیۀ عرصه ها و فعالیت های پشتیبانی سازمان؛

    •  تأکید بر توجه جدی به تغییرات محیطی و فناوری­های سخت افزاری و نرم­افزاری اقلام در تدوین و بازنگری استانداردهای اقلام مورد نیاز برای فعالیت­های پشتیبانی سازمان؛

    •  تأکید بر جامع و کامل بودن استانداردها، انطباق داشتن با نیازمندی­ها و رعایت مبانی علمی در کلیۀ مراحل استاندارد سازی؛

    •  تأکید بر نشر و توسعۀ نشریات استاندارد سازی اقلام با جذب مشارکت و همکاری مراکز و مؤسسات پژوهشی فعال در حوزۀ خدمات علمی پیروی نمایند (9).

    عمده ترین دلایلی که پلیس را برآن می­دارد به دنبال استاندارد سازی اقلام باشد در برگیرندۀ موارد زیر است:

    •  فقدان یکپارچگی و همگرایی در تبیین و تعریف سطح کیفیت مورد انتظار از کالای سازمانی؛

    •  کم رنگ بودن زبان مشترک فنی بین کارشناسان مرتبط با کالا در حوزه­های مختلف ساختار سازمان؛

    •  بالا بودن هزینه نگهداری بسیاری از کالاهای موجود سازمانی به دلیل رعایت نکردن حداقل سطح کیفیت در تامین و خرید کالا؛

    •  فقدان جامعیت و تفصیلی بودن محتوایی پیوست­های فنی در قراردادهای آمادی و فقدان ساز و کار تثبیت و استمرار کامل سطح کیفیت برای کالای مورد نیاز سازمانی.

    کلید واژه­ها

    استاندارد سازی اقلام، BSI، DIN، مؤسسه استاندارد ایران، سطوح استاندارد سازی، آماد و پشتیبانی

    ارجاعات

    1-      عمید، حسن. فرهنگ لغت عمید. ویرایش فرهاد قربان زاده، نشر اشجع، 1389

    2-     سازمان بین المللی استاندارد ایزو ISO (  the international organization for)، تأسیس در تاریخ بیست و سوم فوریه 1947/

    3-       Richard. 1998, organization theory and design. US: international Thomsonpress Daft1998/18

    4-      ریاحی، بهروز. آموزش  استاندارد سازی. مرکز آموزش و تحقیقات صنعتی ایران، 1383.

    5-      International standard

    6-      Rejional standard

    7-      National standard

    8-      خوش مهری، بهمن. سیستم استاندارد سازی اقلام و سیستم تحقیقات. سازمان استاندارد سازی اقلام ستاد مشترک سپاه، 1383

    9-      شوقی، محمود. استاندارد سازی و یکنواخت سازی اقلام. دانشگاه علوم انتظامی امین، 1393

    منابع برای اطلاعات بیشتر

    1-     موسسسه استاندارد BSI کشور انگلستان (british standards Institute) یکی از موسسات استاندارد معتبر جهانی

    2-     موسسه استاندارد DIN کشور آلمان (deutsches institute for Normung) یکی از موسسات استاندارد معتبر جهانی

    3-     سازمان بین المللی  استاندارد سازی ISO، با انکه یک سازمان غیر دولتی است، به دلیل اینکه استانداردهای این موسسه تبدیل به قوانین می­ شود از بیشتر سازمان­ های غیر دولتی قدرتمند­تر است. امروزه نزدیک به 157 کشور در این سازمان به عضویت در آمده­اند که ایران نیز یکی از آن کشورهاست و برای اطلاعات بیشتر می ­توانید به سایت آن سازمان مراجعه کنید.

     

     

     

نظر شما