You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  •  

     

    لجستیک مجازی          Virtual    Logistics

     

    لجستیک یعنی مدیریت جریان کالا، اطلاعات یا هر نوع منابع دیگری مانند انرژی یا انسان‌ها بین محل تولید یا محل موجودی تا نقطه مصرف یا مورد نیاز برای برآورده کردن نیازهای مصرفی است و در سازمان‌های نظامی هنر و علم به دست آوردن تولید ، توزیع مواد و محصول در مکان مناسب و مقدار مناسب است (1). لجستيك، واژه‌اي انگليسي با ريشه يوناني « Logistikos » به معني حسابگري بوده كه در امور اداري و تداركاتي ارتش یونان كاربرد داشته است. محققان لجستیک را علمی چند رشته­ای که ترکیبی از مهندسی، اقتصاد و  نظریه سازمان  است،  قلمداد می­کنند. به­طوری که در امور خرید، برنامه-ریزی،تولید، بازاریابی و... نقش اساسی بازی می­کند و دارای سه ویژگی اساسی مانند : صرفه جویی­های هنگفت در هزینه­ها، کسب رضایت مشتری و افزایش فروش، عامل مؤثر در کسب برتری رقابتی در بازار، است. مجازی (2) در فرهنگ فارسی به معنای غیرحقیقی و غیرواقعی تعریف شده و واژگان مترادف و متضاد آن شامل : استعاری، صوری، کنایی، ازروی مجاز است (3). در لجستیک مجازی، بهره­گیری از امکانات و توانمندی­های خارج از بنگاه ملاک نظر است به صورت اجاره یا خرید . در لجستیک مجازی ذخیره سازی، حمل و نقل و خدمات به صورت مجازی طراحی، برنامه ریزی و اجرا می­شود تا با برون سپاری فعالیت­ها بهره کار افزایش و هزینه­ها کاهش یابد.

    متن

    در سال 1990 باتوجه به گستردگی و نوع فعالیت­های لجستیکی که نیاز به تجهیزات، نیروی انسانی و دانش فنی زیاد داشت، فردی به نام مایک کلارک با استفاده از روش اشتراک در فعالیت­ها و استفاده از امکانات خارج از سازمان، لجستیک مجازی را مطرح کرد. در این روش بنگاه­ها یا سازمان­های لجستیکی به نوعی با دیگر مؤسسات و سازمان­های مشابه شریک و اصطلاحا سهیم می­شوند ، به طوری که چند مؤسسه که در یک محور و محدوده خاص فعالیت موازی یا مشترک دارند و نیازی ندارند که هر یک به طور مستقل برای خود امکانات و تجهیزات تامین نمایند، به نحوی با حفظ مسئولیت شخصی، فعالیت­ها یا بخشی از کارهای خود را به خارج از مؤسسه برای انجام واگذار  می­کنند تا بتوانند از امکانات یکدیگر به صورت مشترک بهره­برداری و همواره از ظرفیت خالی یکدیگر استفاده  کنند که دستاورد آن کاهش اماکن، تجهیزات، نیروی انسانی و هزینه­ها خواهد شد .

    با به کارگیری لجستیک مجازی در سازمان­های بزرگ، هزینه¬ها به شدت کاهش یافته و این مهم با حذف عملیات اضافی درون سازمان، تقلیل تعداد انبارها، حذف حمل و نقل­های بی­مورد، کاهش نیروی انسانی و موارد دیگر تحقق می­یابد  (4).

    ويژگي  خاص لجستيك‌ مجازي  عبارت است از : 1 - فناوري اطلاعات (IT)  و اينترنت، استفاده ازمنابع مشترك، غيرمتمركز بودن ازنظر مكاني، متغير بودن، همساني و برابري شركا؛ 2 زنجيره­هاي مجازي مبتني بر اطلاعات و نه مبتني بر موجودي، به اشتراک گذاشتن اطلاعات،  سامانه­هاي اطلاعاتي به روز، سطح بالاي اتصال بين شرکا؛ 3 بهينه­سازي زنجيره لجستيك (بدون كاهش فعاليت­ها)، ارائه اطلاعات دقيق ازميزان تقاضا، صرفه­جويي اقتصادي، افزايش تحرك؛ 4 - دستيابي به اطلاعات از يک منبع، متمرکز کردن کليه منابع، انجام هم­زمان و هماهنگ فعاليت­ها. استفاده از کدهاي مشترک در سازمان؛ 5 - بهبود ارتباط مؤثر ، مزيت رقابتي، بهينه سازي تصميمات، عملكرد و سود، كاهش هزينه­هاي انبارداري و زمان اطلاع از وضعيت بازار؛ 6 - به اشتراک­گذاري اطلاعات، حذف کلية فرآيندهاي بدون ارزش افزوده، افزايش خدمت به مشتري، بهبودمديريت دارايي؛7 -  رقابت پذيري دماسنج موفقيت­ها، طرح كلان فناوری اطلاعات، حذف فعاليت‌هاي غيرارزش ‌افزا؛ 8 بهره­گيري و پياده­سازي سيستم‌هاي فناوری(IT)   برای برقراري ارتباط عناصر.

     نقاط قوت لجستيك‌ مجازي عبارت است از :1 - اهميت استاندارد­هاي تجارت الکترونيک و اطلاعات ديجيتال، سرعت‌ عمل‌، كنترل و نظارت هر چه بهتر بر جريان اطلاعات، نداشتن مرز مشخص؛ 2 - بررسي واقعيت سازماني، تمرکز بر نقش مديريت و  راهبرد انطباق ميان كاركردي وسازماني، اجتناب از چالاکي بيش از حدگران، انطباق پايگاه داده با اصول عقلاني، به اشتراک گذاشتن سطح بالايي از اطلاعات؛ 3 - مديريت جريان اطلاعات و هماهنگ­سازي جريان مواد، مديريت پردازش و تحليل اطلاعات، هماهنگي ميان اجزا، ساختار لجستيك، برون سپاري، افزايش قابليت پاسخگويي به تقاضا؛ 4 - ارتباط سازمان با مشتري و تامين کننده، و افزايش هماهنگي نزديک و برنامه­ريزي مرکزي فرآيندها؛ 5 ارائه خدمت بهتر از سوی زنجيره عرضه  به مشتري خود، و همچنين  بهبود عملكرد و كارايي زنجيره ؛ 6 - کمک به کاهش تغييرات در زنجيرة عرضه درپيش-بيني دقيق تر و تصميم­گيري بهتر، ايجاد هماهنگي بين سامانه­ها، کمک به عوامل توزيع در اراية خدمت بهتر درنشان دادن عکس العمل بهتر و تطبيق يافتن سريع؛ 7 - حفظ يكپارچگي ايجاد شده ميان آنان و توسعه همكاري‌هاي بین آنها و نقاط ضعف لجستيك‌ مجازي نیز عبارت است از : 1 - فروشنده مجازي قابل اعتماد نیست، تضمين تحويل بهنگام و دقيق كالا به مشتري وجود ندارد ، تضمين برای جلوگیری از سوء استفاده از پس انداز مشتري  وجود ندارد؛ 2 - هميشه توان برقراري ارتباط مطلوب وجود ندارد .به ویژه هنگامي که ضرورت­هاي زماني به­وجود آمده اجتناب ناپذير باشد و کالا يا خدمات مورد نياز به لحاظ اشکالات ارتباطي تامين  نشود؛ 3 - ارائه پشتيباني به تقاضاهاي مشتري در شرايط غير قابل پيش­بيني، دقيق، مطمئن و مقرون بصرفه تقاضاها هنگامي که الزامات محيطي دگرگون شود مجازي مزايا ندارد؛ 4 - پاسخگويي سريع به مشتري نياز به واگذاري اختيارات فراواني دربازار حساس دارد؛ 5 - تمرکز در لجستيك مجازي در  اوضاع بحراني، پاسخگويي سريع به کاربران بر اساس پیشامدهای نابهنگام را غيرممکن مي­سازد؛ 6 - تغييرات در محيط متلاطم اجتناب ناپذير است . پيش­بيني دقيق و ايجاد هماهنگي نيز الزاماتي دارد و آماده نبودن براي پاسخگويي سريع تحت محيطي متغير؛ 7 - افزايش قابليت واكنش سازمان به تحولات پيراموني مستلزم فراهم آوردن چالاکي است وزنجيره ارزش بدون آن ناقص است؛ 8 - طرح كلان فناوری اطلاعات در لجستيك بدون لجستيك فيزيكي ناکافي و نا کارآمد است.

    دلایل بهره­گیری از لجستیک مجازی در سازمان¬ها عبارت است از : نیاز به تخصص و مهارت جدید، دستيابي به مديريت بهتر، تمركز راهبرد (حفظ و توسعه بازار، توليد محصول جديد، تأمين بلند مدت مالي ....) ، تمركز برفعاليت­هاي اصلي، اجتناب از سرمايه گذاري­هاي اضافي، بهبود انعطاف پذيري، بهبود نسبت­هاي عملكرد، تقويت اعتبار شركت، حفظ فعالیت­هاي قديمي، كاهش هزينه. 

    مراحل واگذاری فعالیت­ها به بخش خارج از سازمان شامل : انجام یک تجزیه وتحلیل اساسی، ارزیابی مخاطرات، تعیین الگوی عملیاتی، اعلام تقاضا، انتخاب مؤسسه مناسب، انعقاد قرارداد، اجرا، کنترل و نظارت است و برای اجرای موفقیت آمیز واگذاری فعالیت ها به بخش خارج از سازمان باید نکاتی مانند : درک اهداف و ویژگی¬های سازمان، داشتن برنامه و چشم انداز راهبردی، انتخاب مؤسسه مناسب، تداوم مدیریت پویا، انعقاد قرارداد با ساختار مناسب، ارتباط باز با افراد وگروه¬های موثر، حمایت مدیران و درگیر شدن آنها، توجیه اقتصادی و  استفاده از تخصص خارجی مورد توجه قرار گیرد .

    برای بهره گیری از لجستیک مجازی در نیروی انتظامی، ملاحظات اساسی وجود دارد که مسئولان آماد و پشتیبانی می­باید به آن توجه ویژه داشته باشند . از جمله : به اشتراک­گذاری اطلاعات، ایمنی و امنیت در انجام فعالیت­های واگذار شده، پایداری روابط در انجام تعهدات طرف مقابل به ویژه در اوضاع خاص و بحرانی . باید توجه داشت که پلیس فعالیت شبانه­روزی دارد و همواره نیاز است آمادگی ارائه خدمات پشتیبانی در وضعیت عادی و عملیاتی را داشته باشد، بر این اساس انتخاب طرف مقابل برای استفاده از خدمات آن بسیار مهم و حیاتی خواهد بود .

                کلید واژه­ها

     تجهیزات، نیروی انسانی، دانش فنی، هزینه، اعلام تقاضا، قراردا ، نقاط قوت، نقاط ضعف.

    ارجاعات

    1-      حداد عادل، غلامعلی. فرهنگستان زبان و ادب فارسی، 1391.

    2-      figurative

    3-      خداپرستی، فرج الله. فرهنگ جامع واژگان مترادف و متضاد زبان فارسی. دانشنامۀ فارس، 1376.

    4-      پی کلارک، مایک. لجستیک مجازی. مترجم همت ویسی ، فصلنامه فرآماد ، شماره 4 پاییز، 1381.

    ارجاع برای اطلاعات بیشتر

    1 - آبرومند، جمال. شبیه سازی و تحلیل دینامیکی سیستم لجستیک.  پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علم و صنعت، دانشکده مهندسی صنایع

    2 - هارتموت، اشتدلر. كريستوف، كيلگر. مديريت زنجيره تأمين،‌  مترجم : نسرين عسگري و رضا زنجيراني فراهانيف 1385.

     

     

نظر شما