You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  •  

    مدیریت خرید         managing  purchas

     

    مدیریت (1) در فرهنگ فارسی معین به­معنای علم و هنر متشکل کردن و هماهنگ کردن آمده است، در لغت نامه دهخدا آن را مدیر بودن و مدیری تعریف کرده­اند. واژه خرید (2) اسم مصدر و ماضی خریدن است که واژگان مترادف و متضاد آن ابتیاع، بیع، خریداری، معامله، شرا، فروش است (3). معادل انگليسي خريد كلمات purchasing  وbuy  هستند كه كلمه  buyبيشتر در بازرگاني ولي كلمه purchas در علوم نظامي و بازرگاني مصطلح است و به يك معني به­كار مي­رود (4). خريد به معنای، تهیه و تدارک، اکتساب کالا و خدمات مورد نیاز با کیفیت مطلوب و قیمت مناسب، در زمان مناسب و از منبع مورد اطمینان در ازای پرداخت ارزشی آن است (5). مديريت خريد، كليه فعاليت­هاي مربوط به شناخت و آگاهی از برنامه­ريزي، اجرا و كنترل امور خرید و تداركات يك سازمان به­طور مؤثر و مفيــد است .

    متن

    عوامل موفقیت در اجرای صحیح مدیریت خرید شامل : 1 - چه چیزی (6)  ابتدا مشخصات و نوع کالایی که باید خریداری شود، مشخص گردد که این اقدام از طریق بررسی و کسب نظرات شفاهی یا مکتوب  واحد یا واحدهای درخواست کننده انجام می شود 2 - چه زمانی (7)  موفقیت در امر خرید تا حدود زیادی به مناسب بودن زمان خرید بستگی دارد. از این رو زمان دقیقی که کالا باید خریداری و در اختیار واحدهای درخواست کننده قرار گیرد و نیز فواصل زمانی خریدهای فعلی و آتی سازمان برای مدیران خرید باید مشخص گردد 3 - چه منبعی (8) واحدهای خرید معمولاً بدنبال یافتن منابع مطمئن و قابل اعتمادی برای خریدهای خود می­باشند و این موضوع از حساسیت خاص برای سازمان برخوردار است (9).

    هدف اصلی مدیریت خرید انجام خرید عاقلانه و رقابتی متکی به 5R ( خرید باکیفیت مناسب Right Quality ، خرید با مقدار مناسب  Right Quantity ، خرید با قیمت مناسب Right Price ، خرید از منبع مناسب Right Source ، خرید در زمان مناسب  Right Time) تعریف می­شود و مهم­ترین وظایف و اهداف بخش خرید در سازمان­ها، دریافت نیازهای کلیه واحدهای سازمان و برنامه­ریزی به منظور تامین این نیازمندی­ها طبق قوانین و مقررات مربوط و در چارچوب اعتبارات ذی­ربط و تحویل به انبار است ودر قالب چهار وظیفه شامل : شناسایی نیازها و برنامه­ریزی برای پشتیبانی از واحدهای سازمان، شناسایی منابع مناسب و مطمئن برای تامین بهینه نیازمندی­ها، جلب همکاری و پشتیبانی عرضه­کنندگان در مواقع ریسکی با برقراری ارتباطی مستمر، کمک به بهبود در طراحی­ها و سیاستگذاری­ها و مشارکت در ارتقای کارایی و اثربخشی  است (10).

    یکی از وظایف بسیار مهم واساسی مدیران خرید، توجه به مبانی تأمین و خرید است که شامل : رعایت اولویت­های سازمانی، وابستگی نداشتن به یک منابع عرضه کنندۀ اقلام، تأمین اقلام مکمل به طور همزمان، لزوم برقراری روابط بلندمدت با عرضه کنندگان، به حداقل رساندن هزینه فرصت با کنترل خرید در سقف مورد نیاز، بهره­گیری از اصل اهرمی خرید با رعایت خرید مناسب، تعامل با مصرف­کنندگان با دریافت بازخورد و استفاده از تجربیات و قضاوت مصرف­کنندگان اقلام برای خریدهای بعدی ، تصمیم­گیری و تعیین حد مرغوبیت کالا با نیازمندی­های کاربران، بهره­گیری از فرصت انتخاب کالاهای جایگزین، ایجاد فضا و شرایط رقابت میان عرضه کنندگان کالا، مراعات نگرش جامع به اهداف زمان، مکان، قیمت، مقدار و کیفیت مناسب، تطبیق خرید کالا با فناوری موجود و مورد نیاز ، توجه به طول مدت عمر تجاری و مفید کالا از زمان تولید، خواهد بود (11).

    وظیفه تأمین و خرید در نیروهای مسلح، با توجه به تنوع محصولات، فناوری های جدید و ارتقای سطح فناوری­های نوین، وظیفه تأمین و خرید به کارکردی کاملاً تخصصی و حرفه­ای تبدیل  شده و انجام آن نیاز به توانایی­ها، تجربیات، دانش و مهارت قابل قبول و منطبق با وضعیت بازار رقابتی دارد. موضوع اصلی فعالیت تأمین و خرید، در واقع کالا و خدمات است و انجام فرآیند تأمین و خرید براساس چهار روش: تأمین و خرید متمرکز (فعالیت تأمین و خرید توسط یک واحد مرکزی در حوزه آماد و پشتیبانی انجام می­شود)، تأمین و خرید غیرتمرکز ( فعالیت تأمین وخرید توسط رده های بهره¬بردار، رأساً براساس سهمیه اعتباری تعیین شده توسط آماد و پشتیبانی اقدام می­شود )، تأمین و خرید نیمه متمرکز ( فعالیت تأمین و خرید هم توسط واحد مرکزی و هم توسط رده­های بهره­بردار انجام می­شود که در واقع بخشی از سهمیه اعتباری به رده­های بهره­بردار واگذار شده و بخشی دیگر از این سهمیه در اختیار واحد مرکزی خرید قرار می­گیرد ) ، تأمین و خرید مشترک ( فعالیت تأمین و خرید به صورت مشترک در خصوص یک کالا مانند پوشاک کارکنان توسط واحد مرکزی و رده بهره بردار انجام می­شود ) در نیروهای مسلح صورت می پذیرد.

    يكي از مهم­ترين عوامل مؤثر در انجام مطلوب و بموقع ماموريت­هاي ناجا تدارك مناسب و بهنگام  واحدهاي ماموريتي است كه در اين زمينه مديريت خريد نقش بسزايي در اين مهم دارد. چنانچه اين واحد داراي سامانه مطلوبي از نظر کارکنان  آموزش ديده، آگاهي از اطلاعات درون سازمان، آشنايي با ماموريت­هاي ناجا و رده­هاي تخصصي، روش خريد بهينه، آشنايي با منابع فروش كالا و بازار باشد، مي­تواند نيازمندي­هاي سازمان را با كيفيت مناسب، كميت مناسب، قيمت مناسب، منبع(عرضه كننده) مناسب و در زمان مناسب تامين  کند و در اختيار واحدها قرار دهد (12). معاونت آماد و پشتیبانی ناجا مسئولیت مدیریت خرید اقلام آمادی را عهده دار است که این وظیفه در این معاونت به مرکز خرید با ساختار : رییس، جانشین و شعبه اداری، اداره اقلام عمومی (شامل: پوشاک، تجهیزات، مطبوعات، اثاثیه، مواد غذایی و لوازم خواب)، اداره اقلام سرمایه­ای و تخصصی (اقلام تخصصی و مهندسی)، دایره تسلیحات مهارت و اقلام ویژه (شامل: سلاح و مهمات و اقلام ویژه) ، اداره وسایط نقلیه (زمینی، دریایی، هوایی) ، دایره خرید خارج (کلیه خریدهای خارجی ناجا از طریق وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح انجام می­شود)، دایره برنامه ریزی و اعتبارات (عملیات دریافت، واگذاری و تنظیم اسناد مالی را انجام می­دهد)، مشاور حقوقی (بررسی قراردادها، پیگیری های حقوقی و ... را انجام می­دهد)، دایره بایگانی (کلیه  امور اداری کارکنان و بایگانی اسناد و مدارک را عهده دار است) محول گردیده است .

    روند انجام خرید در این مرکز بر اساس 1 - دریافت درخواست خرید و نمونه پلمپ شده کالا؛ 2 - ارسال به اداره مربوطه با توجه به نوع کالا؛ 3 - شناسایی منابع تأمین و بررسی توانمندی منابع؛ 4 - قراردادن درخواست خریددر یکی از کانال­های تعریف شده (خرید خارجی، کالای منحصر به فرد، نمایندگی انحصاری، خرید دولتی، مناقصه عمومی، مناقصه محدود، ترک تشریفات مناقصه )؛ 5 - تنظیم قرارداد، نظارت و بازدید از خط تولید و کنترل کیفیت؛ 6 - تحویل کالا به انبار یا تحویل مستقیم به یگان های متقاضی، برابر دستور خرید و اخذ گزارش دریافت؛ 7 - تنظیم اسناد و پرداخت وجه، برابر اسناد مثبته به پیمانکار و تسویه حساب قرارداد، فعالیت کاری انجام می­شود  (13).

    کلید واژه­ها

    مديريت خريد، تأمین و خرید، مرکز خرید، روند خرید

    ارجاعات

    1-      management, managing, supervision

    2-      buy, purchase, trade

    3-      قربان‌زاده، فرهاد . سرپرست تأليف و ويرايش فرهنگ لغات عميد . ناشراَشجَع، 1389.

    4-      هوشيار. فرهنگ انگليسي به فارسي و فارسي به انگليسي (ديسك فشرده). 1379.

    5-      موسوی، نجم الدین. سیستم¬های خرید، انبارداری و توزیع. انتشارات ترمه، 1385.

    6-      What

    7-      When

    8-      Who

    9-      قلی پور، حسن ، طهمورث و مجید اسماعیل پور. مدیریت خرید و انبارداری. مؤسسه چاپ و انتشارات یادواره کتاب، 1383.

    10-   انواری رستمی، علی اصغر، بنداری، مهرداد. سیستم سفارشات،خرید،انبارداری و توزیع. انتشارات ترمه، 1392.

    11-   همدانی، علی اصغر. 1383، مقاله تأملی در مفاهیم و مبانی تأمین و خریدهای سازمانی، فصلنامه شماره 9، معاونت آماد و پشتیبانی ناجا.

    12-   شوقی، محمود. مدیریت تهیه و خرید. دانشگاه علوم انتظامی ناجا، 1386.

    13-   گودرزی، قدرت اله . روش انجام معاملات عمده در ناجا. آموزش ناجا، 1385.

    ارجاع برای اطلاعات بیشتر

    1 - کتابچه مقالات همایش ملی نقش وجایگاه زنجیره تامین در ناجا ،1390

    2 - عبدالمالکی، غلامرضا. بررسی سیستم خرید اقلام در  آماد پشتیبانی حوزه مرکزی سپاه. پایان نامه کارشناسی ارشد، 1387.

    3 - ملاحسینی، علی. سیستم¬های عملیاتی خرید و انبارداری. مؤسسه کتاب مهربان نشر، 1385.

    4 - Kenneth Lysons, purchasing and supply chain management, prentice Hall, 2001

نظر شما