You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • برنامه غذایی       food program

    برنامه (1) پیش­بینی عملیات در جهت رسیدن به هدف­ها (2)  و در فرهنگ لغت عمید، برنامه را مجموعه‌ای از کارهایی با طرح مشخص که در زمان خاصی انجام می‌شود و دستور کار بیان شده است. کلمه غذا (3) در فرهنگ فارسی معین خوردنی، آنچه خورده شود آمده و در فرهنگ لغت عمید آنچه خورده شود و به نمو جسم کمک کند و انرژی لازم برای بدن به وجود بیاورد معنی شده است (4). برنامه غذایی، تنظیم یک برنامه غذایی برای سه وعده ( صبحانه ، ناهار ، شام ) نیازهای تغذیه­ای کارکنان در جهت حفظ توان فرد و پیشگیری از بیماری­ها و جلوگیری از سوء تغذیه به صورت فصلی توسط کارشناسان تغذیه و ملاحظات سازمانی تهیه و تدوین می­شود.

    متن

    مواد غذایی از اجزای کوچکتری به نام ماده مغذی تشکیل شده‌اند. مواد مغذی ترکیبات شیمیایی هستند که در داخل سلول زنده نقش متابولیکی دارند.مواد مغذی به دو گروه اصلی انرژی‌زا و محافظ تقسیم می‌شوند، گروه 1 مواد مغذی انرژی‌زا شامل: کربوهیدارت¬ها (قندها)، چربی‌ها یا لیپیدها و پروتئین­ها هستند ؛ گروه 2 مواد مغذی محافظ شامل: ویتامین‌ها، املاح و آب هستند که در انجام واکنش¬های بیوشیمیایی نقش اساسی دارند. با ارزش­ترین سرمایه هر سازمان کارکنان آن  است، یکی از عوامل ارتقاء روحیه و بهبود وضعیت جسمانی و روحی کارکنان، تغذیه مناسب و اصولی آنها با توجه به منابع و امکانات موجود است. (5) یکی از مهم­ترین عوامل مؤثر بر تحرک، قدرت انعطاف و پویایی کارکنان نیروی انتظامی، تغذیه و تأمین مواد غذایی مورد نیاز آنهاست. اصولاً مواد غذایی و خوراکی با کمیت و کیفیت مطلوب، تأمین کننده انرژی مورد نیاز افراد  برای هر گونه فعالیت بوده و علاوه بر آن سلامت و تندرستی حال و آینده آنان را تضمین خواهد کرد، به همین جهت است که مسأله غذا و تغذیه نیروها به ویژه در پادگان‌ها و مراکز آموزشی از مهم‌ترین فعالیت­های آمادی محسوب می­شود .(6)  اولین بار که در ایران مسئله تأمین مواد غذایی در لشگرها، مورد توجه و اهمیت فرماندهان قرار گرفت، درارتش نادر شاه افشار بود که سازمانی به نام لجستیک بوجود آمد تا پیش‌بینی تهیه مواد غذایی، طبخ غذا و ذخیره سازی نان و غذا در لشگر‌کشی‌ها را انجام دهد. (7) 

    گروه¬های مواد غذایی، گروه نان و غلات : شامل انواع نان، غلات (برنج، ذرت، گندم و جو)، ماکارونی، رشته، آرد و غلات آماده  است  و این گروه  بیشترین سهم را در وعده غذایی روزانه به خود اختصاص می­دهد . گروه سبزی‌ها :  شامل سبزی‌های برگی (سبزی خوردن، اسفناج و...) سبزی‌های غیر برگی(انواع کدو، بادمجان، گوجه‌فرنگی و...) سبزی‌های ریشه‌ای (هویج، ترب، شلغم و ...)  است. میزان مصرف سبزی‌ها بعد از گروه نان و غلات قرار دارند. گروه میوه‌ها : شامل انواع میوه‌های تازه، خشک و آب میوه تازه و طبیعی است. گروه گوشت وجانشین‌های آن : شامل انواع گوشت و سایر مواد غذایی (حبوبات، تخم مرغ و...)  است که از لحاظ خواص تغذیه‌ای می‌توانند تا حد زیادی جانشین گوشت شوند. گروه شیر و فرآورده‌های آن : شامل شیر و سایر مواد غذایی (ماست، پنیر، دوغ و.. ) است که از شیر تهیه می‌شود. گروه چربی‌ها و شیرینی‌ها : این دسته از غذاها علاوه بر اینکه حاوی کالری زیادی هستند، تنوع و مقدار مواد مغذی آنها هم کم است. (8) اعتبارجيره غذایی نيروي انتظامي بر اساس آمار كاركنان که توسط معاونت نیروی انسانی اعلام می­شود طبق اعتبار تخصيص يافته ناجا (مصوب شده كميسيون تلفيق بودجه ناجا) و بر اساس تامین مواد غذایی به صورت تمرکزی و غیر تمرکزی و همچنین دستورالعمل سالانه جیره بگیران از طریق  معاونت آماد و پشتيباني ناجا  به صاحبان اعتبار، اختصاص داده می¬شود.

    برنامه غذایی نیروی انتظامی: طبق نظر کارشناسان تغذیه، بدن ما روزانه به بیش از 40 نوع ویتامین و ماده معدنی نیاز دارد که هر یک به نسبت¬های متفاوتی در مواد غذایی توزیع شده‌اند و باید به هنگام برنامه‌ریزی و تنظیم یک برنامه غذایی سالم و متناسب که حاوی میزان متعادلی از همه گروه‌های غذایی و مواد مغذی است، اختصاص داده شود. در تنظیم برنامه غذایی نیروهای مسلح، تأمین پروتئین، چربی، کربوهیدرات، ویتامین، املاح و آب را مد نظر قرار داده و برنامه‌غذایی که تأمین کننده تمام نیازهای یک نظامی بر اساس میزان نیاز واقعی است تنظیم شود؛ چون بهبود و پیشرفت رشد جسمی، روحی و حفظ  توان و پیشگیری از بیماریها و جلوگیری از سوء تغذیه وحفظ شادابی  و سرزندگی در طول خدمت و عملیات از اهداف اساسی یک تغذیه صحیح است. برنامه غذایی فصلی به صورت الگو توسط معاونت بهداری تنظیم و به کلیه یگان‌ها برای اجرا ارسال می شود . البته استان¬ها می‌توانند برنامه غذایی را متناسب با اقلیم و وضعیت جغرافیایی آن منطقه با همکاری بهداری استان تغییر دهند.

    انواع برنامه غذایی در نیروهای نظامی و انتظامی: برنامه غذایی عادی، برنامه غذایی عملیاتی، برنامه غذایی جنگی، برنامه غذایی اضطراری، برنامه غذایی رژیم درمانی، برنامه غذایی ورزشکاری، جیره نقدی، جیره بقا است و با توجه به اینکه جیره عادی بیشترین کاربرد را دارد و فرا­گیر است، تعریف مختصری از آن ارائه می­شود. (9) برنامه‌غذایی عادی، هنگامی است  که کارمندان در پادگان­ها، ستادها، خطوط پشت جبهه و مراکز به وظایف و خدمت عادی خود مبادرت می‌ورزند از برنامه غذایی 24 ساعته شامل: صبحانه، ناهار و شام استفاده می‌کنند. میزان کالری پیش‌بینی شده در برنامه غذایی عادی در نیروهای مسلح 3600 کیلو کالری منظور شده است.

    کلید واژه ها

    برنامه غذایی ، مواد مغذی انرژی‌زا ، مواد مغذی محافظ، گروه های مواد غذایی، انواع برنامه غذایی

    ارجاعات

    1-plan, program, project, proposition

    2-عنبرستانی، محمود. فرهنگ عمومی لجستیک. اداره لجستیک ستاد مشترک سپاه پاسداران، 1378.

    3-eating, edibles, food, meal, nutrition, plate, repast

    4-قربان‌زاده ، فرهاد. سرپرست تأليف و ويرايش فرهنگ لغات عميد، ناشراَشجَع، 1389.

    5-رشیدی ، آرش و منیره دادخواه . دانستنی‌های همگانی تغذیه، 1385.

    6-رشیدیان ، جمشید . پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علوم انتظامی امین، 1390.

    7-رمضانی، حسین. پایان نامه کارشناسی، دانشگاه علوم انتظامی.امین، 1390.

    8-رشیدی، آرش و منیره دادخواه. همان

    9-رمضانی، حسین. همان.

    ارجاع برای اطلاعات بیشتر

    1 - عيسايي، حسين. مديريت لجستيك، انتشارات دانشگاه جامع امام حسين (ع)، 1390.

    2 - دستورالعمل جامع جيره غذايي كاركنان ناجا، (1394)

     

نظر شما