You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • سازماندهی آماد و پشتیبانی        Logestic   Organizing

     

    سازماندهی (1) واژگان مترادف آن: تنسیق، تنظیم، ساماندهی، نظم است (2). سازماندهی را فرایندی می‌دانند که طی آن با تقسیم کار میان افراد و گروه‌های کاری و ایجاد هماهنگی میان آنها، برای کسب اهداف تلاش می‌شود (3). سازماندهی در حکم فرایندی است که به صورت پیوسته و مستمر ادامه دارد و حیات سازمانی به اطمینان از وجود ساختاری که اثربخشی و کارایی را حاصل گرداند، بستگی خواهد داشت (4).  سازماندهي، به­وجود آوردن تشكيلاتي است كه وظايف و مأموريت­هاي سازمان بايد از طريق آن به مورد اجرا گذارده شود كه شامل تقسيم كار و وظايف، تعيين اختيارات، مسئوليت‌ها و روابط است.

    متن

    هدف از طراحي سازمان آن است كه نيروي انساني ومنابع موجود به گونه اي هماهنگ تركيب شوند كه برهم نيروزايي و افزايش كارآيي منابع موجود بينجامد. اهمیت سازماندهی شامل: شفافیت­سازی، تقسیم بندی،  آماده سازی،  ایجاد تشکیلات،  توسعه،  مرتبط­سازی،  استقرار اختیار است. فرایند سازماندهی عبارت از: طراحی و تعریف کارها و فعالیت‌های ضروری، دسته‌بندی فعالیت‌ها بر حسب مشاغل و منصب‌های سازمانی تعریف شده، برقراری رابطه میان مشاغل و منصب‌های سازمانی، برای کسب اهداف مشترک ، است (5). یکی از موضوعات مهم در سازماندهی توجه به هماهنگی شغلی است که در این باره پنج عامل زیر ملاک نظر است: سازگاری رویارویی (همانند پارو زدن دو نفر در یک قایق )، سرپرستی مستقیم ( همانند پارو زدن پانزده نفر در یک قایق زیر نظر یک نفر)، استاندارد کردن فرایندهای کاری (هم زبانی و درک یکنواخت برای انجام یک کار مشخص )، استاندارد کردن بازده کاری ( ایجاد سازکار یکنواخت برای انجام یک فعالیت مشخص )، هماهنگی از طریق مهارت­های شغلی (بکارگماری افراد با مهارت های استاندارد  و با تکیه بر آموزش تخصصی). قديمي­ترين و اساسي­ترين شكل سازماندهي براساس وظيفه است و ساختار سازماني را بر حسب نيازهاي جديد سازمان، و تغييراتي كه به تدريج در راهبردهاي آن ايجاد مي­شود بايد اصلاح كرد. نوع سازمان و ساختار سازمانی تأثیر زیادي بر فرایند مدیریت آن دارد؛ زيرا تعداد و نوع مسائلي كه هر مدير با آن سروكار دارد به نوع سازمان و اندازة آن بستگي دارد .

    در آماد و پشتيباني نيروي انتظامي كه وظيفه پشتيباني از كليه رده‌هاي ناجا را به عهده دارد، بايد به تناسب استان­ها، شهرستان­ها، کلانتری و پاسگاه­ها، مراكز آموزشي و فرماندهي‌هاي مستقل، نیاز است سازماندهي انجام پذیرد كه قادر به پشتيباني از كليه رده‌هاي ستادي و اجرايي در تمامي مأموريت‌ها و وظايف نيروي انتظامي باشد و اين امر مستلزم ايجاد تشكيلاتي است كه با حداقل هزينه و نيروي انساني، امكانات و تخصص‌هاي لازم را براي آماد و پشتيباني يگانها فراهم نمايد. (6) فرایند سازماندهی مشتمل بر مراحل : 1- طراحي و تعريف كارها و فعاليت¬هاي ضروري؛ 2 دسته­بندي فعاليت­ها بر حسب مشاغل و منصب­هاي سازماني تعريف شده؛ 3- برقراري رابطه ميان مشاغل و منصب¬هاي سازماني، براي كسب اهداف مشترك است. ساختار سازمانی حاصل فرایند سازماندهی و طراحی سازمان است و ساختار هر سازمان تعيين كنندة ميزان توان آن در پاسخگويي به چالش­هاي محيطي است.

    اصول سازماندهي، به منظور دستیابی به یک سازماندهي مناسب و كارآمد بايد اصول زیر رعایت شود: اصل وحدت هدف،  براساس اين اصل، تمام افراد سازمان بايد در جهت تحقق يك هدف خاص فعاليت  کنند. اصل وحدت فرماندهي،  يك فرد بايد تنها از يك فرد دستور بگيرد و به همان فرد گزارش دهد. اصل وحدت مديريت، هر سازمان بايد توسط يك مدير اداره شود و مسئوليت امور سازمان به عهده اوست. اصل تقسيم كار براساس تخصص، بر اساس اين اصل، بايد واحدها و جايگاه‌هاي كاري تخصصي مناسب با مأموريت ايجاد شود و كارها به متخصصان محول شود. اصل حيطه نظارت، يعني يك مدير، تعداد معدودي از افراد را ميتواند سرپرستي و نظارت کند. در گذشته اين حد را 8 تا 12 نفر ميدانستند، اما بر اساس ظرفيت و توان افراد مختلف و همچنين تفويض اختيارات، اين حد قابل افزايش است. اصل تفويض اختيار، بر اساس اين اصل، برخي از اختيارات متناسب با وظايف و مسئوليتها، بايد به زير دستان واگذار شود. اجراي اين اصل موجب جلوگيري از تمركز و خود محوري در سازمان ميشود. اصل مسئوليت، تفويض اختيار موجب سلب مسئوليت نيست. يك فرد تا زماني كه مدير است، در قبال امور جاري سازمان بايد پاسخگو باشد. اصل تناسب اختيار و مسئوليت،  بر اساس اين اصل بايد متناسب با وظايف و مسئوليتهاي تعيين شده، اختيارات و امكانات لازم به افراد واگذارشود. اصل مشاركت در تصميم­گيري، براساس اين اصل، مديريت بايد افراد مختلف را متناسب با ظرفيت‌ها و دانش فني آنها، در تصميمگيريها و ارائه روش-هاي بهتر انجام امور، مشاركت دهد. اصل تناسب شغل و شاغل، برحسب ويژگيها و شرايط احراز شغل، افراد داراي آن ويژگيها بايد گزينش و به كار گمارده شوند.  اصل سلسه مراتب، بر اساس اين اصل، مراتب قدرت و تصميمگيري در سازمان بايد مشخص شود. اصل هماهنگي،  ساختار و روش انجام وظايف سازمان بايد به گونه‌اي باشد كه همه كارها و امور با همديگر هماهنگي داشته باشد و سازمان را در جهت اهداف تعيين شده حركت دهد. اصل امنيت شغلي،سازمان بايد تدابير لازم براي افزايش احساس اميد، عدم ترس از اخراج و تداوم در شغل را در هر يك از افراد به وجود آورد (7).

    انواع ساخت سازماني(8) عبارت از : ساخت فيزيكي(9) ( که به محيط واقعي سازمان اشاره دارد  و بر سبك ارتباطات سازمان، تأثيري عميق دارد. ساخت رویه­اي يا رسمي (10) كه به طور قانوني بنيانگذاري و تصويب مي­شود ساختار رسمي معمولاً با محدود كردن ارتباطات ميان افراد و گروه­ها بر روابط كار اثر مي­گذارد. ساخت رويه­اي بر خط مشي­هاي رسمي تنظيم كننده رفتار كاركنان دلالت دارد. در سازمان رسمي، روابط سازماني به طور مكتوب و دقيق  و طبق نمودار سازماني براي كاركنان تشريح مي­شود. ساخت الگويي يا غيررسمي (11). سازمان غيررسمي، حالت واقعي عملكرد سازمانها را نشان می­دهد و روش­هاي غيررسمي و متداول براي ارتباطات ميان كاركنان است. ارتباطات غيررسمي، اطلاعات زيادي را به اعضاي سازمان منتقل مي­كند، به طوري كه معمولاً تصور مي­شود كه اين اطلاعات نسبتاً دقيق هستند.سازمان غيررسمي، هنگامي شكل مي­گيرد كه تصدي شغل معيني در سازمان موجب برقراري و توسعة روابط اجتماعي در ميان كاركنان شود .

    کلید واژه­ها

    وظايف، تشکیلات، سازماندهی، هماهنگی شغلی، اصول سازماندهي.

    ارجاعات

    1-      organization

    2-      خداپرستی، فرج‌الله. فرهنگ جامع واژگان مترادف و متضاد زبان فارسی. دانشنامۀ فارس،1376.

    3-      رضائیان، علی. مبانی سازمان و مدیریت. انتشارات سمت، 1386.

    4-      فیضی، طاهره. مبانی سازمان و مدیریت. انتشارات دانشگاه پیام نور،1383.

    5-      رضائیان، علی. همان.

    6-      رشیدیان، جمشید. وظایف و مأموریت‌های آماد و پشتيباني. معاونت آموزش ناجا، 1392.

    7-      شوقی، محمود. مدیریت و فرماندهی آماد و پشتیبانی. جلد اول، معاونت آموزش ناجا، 1391.

    8-     Structure  Organizational

    9-       Physical Structure

    10-     Structure  Procedural Structure or formal

    11-     Patterned Structure Or InformalStructure

    ارجاع برای اطلاعات بیشتر

    1 -  نصرت‌پناه ، سیاوش.  مدیریت و فرماندهی لجستیک . مؤسسۀ انتشاراتی جهان جام‌جم، 1384.

    2 - فرقانی ، علی؛ مسعود نارنجی و علی پور ابراهیم. مدیریت لجستیک و زنجیره تامین. جهاد دانشگاهی واحد صنعتی شریف، 1389.

نظر شما