You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • پیش‌بینی     (  For cast/ forecasting)

     

    پیش‌بینی (prediction, prevision, forecasting , prognostication) احتیاط، عاقبت‌‌اندیشی، مآل‌‌اندیشی، حزم، غیب‌گویی، دور‌انديشي، عاقبت‌بيني، دانايي و دريافتن و گفتن حوادث قبل از وقوع آن‌‌‌ها و پیش‌گویی است (حسن عمید، 1381). پیش‌بینی، سنجش کیفی یا کمّی‌ای که راجع به احتمال وقایع در آینده است که بر اساس اطلاعات حال و گذشته انجام می‌شود. پیش‌بینی می‌تواند با حذف مازاد موجودی، کاهش کمبود در زنجیرة تأمین، حذف سفارش‌های تأخیری، کاهش سود یا فروش‌های از دست رفته و کاستن هزینه‌های انبارداری را حمایت کند (گروه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی داخلی، 1387). پیش‌بینی، تخمین کمیّت‌ها و شرایط هر عامل و ارتباط آن با زمان‌ها و تاریخ‌های عملی شدن آن کمیّت و یا آن شرایط است (Render, Band R.stair، 1994). به عبارت دیگر پیش‌بینی، حدس هوشمندانة رویداد‌های آینده بر اساس تجزیه و تحلیل‌های لازم و یا اظهار نظر است دربارة حوادث ناشناخته و نامعلومی‌که در زمان آینده رخ خواهد داد.

    متن

    پیش‌بینی مرحلة پیش‌درآمد و زیربنای برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری است. در این مرحله با تعیین یک سلسله شناخت‌ها، فرضیه‌ها و گمان‌ها در مورد آینده، شالوده و اساس برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری فراهم می‌شود. در پیش‌بینی، تغییرات کمّی ‌و کیفی‌ یک پدیده یا رویداد خاص ـ که در آینده احتمال وقوعش می‌رود ـ  قبل از وقوع آن توصیف می‌شود. به عبارت دیگر، یک پیش‌بینی مناسب و مطلوب مستلزم تبیین جریان‌ها و تغییرات عمده در پدیده‌ها و رویداد‌های آینده از نظر کمیّت، کیفیت، ماهیت، محتوی، جهت و ارتباط آن‌ها با یکدیگر از طریق روش‌های عملی و منطقی است (علی نقی مصلح شیرازی، 1383).

    پیش‌بینی در سازمان‌ها دارای ویژگی‌هایی است، همچون:

    1.        پیش‌بینی یک فرآیند، باید به صورت تدریجی و طی مراحلی چند صورت ‌بگیرد.

    2.      هرگونه پیش‌بینی مستلزم انجام سنجش، اندازه‌گیری و تجزیه و تحلیل، چه به صورت ذهنی و چه از طریق محاسبات کمّی ‌است. سنجش در هر زمینه، اطلاعاتی را دربارة یک پدیده معیّن فراهم می‌کند که اغلب برای پیش‌بینی رویداد‌های مربوط به آن پدیده مفید واقع است. به عبارت دیگر، نتایج اندازه‌گیری همواره منجر به توصیف پدیدة مورد اندازه‌گیری می‌شود و تفسیر این نتایج نیز در بیشتر موارد نوعی از پیش‌بینی را فراهم می‌کند.

    3.     پیش‌بینی، جنبة تخمینی و تقریبی دارد و بر احتمال وقوع رویداد‌ها تأکید می‌کند و نه بر حتمی‌ بودن وقوع آن‌ها، اگر چه تلاش بر آن است که با استفاده از روش‌های علمی‌و آماری، این تخمین‌ها به واقعیت نزدیک شود، اما یک پیش‌بینی‌کننده هیچ‌گاه ادعایی بر قطعی بودن پیش‌بینی‌هایش ندارد.

    4.        دامنة شمول پیش‌بینی گسترده است و کلیه عوامل و عناصری را در‌ بر‌می‌گیرد که جهت تحقق یک هدف معیّن ضروری هستند.

    5.      پیش‌بینی یک رویداد، پدیده یا عنصر، مستلزم بررسی همه جانبة آن و نیز به تصویر کشیدن آن از ابعاد مختلف کمّی، کیفی، محتوایی، جهتی و... است.

    6.     پیش‌بینی هدف مدار است.

    7.     پیش‌بینی، افق یا دورة زمانی معیّنی را می‌طلبد.

    8.     پیش‌بینی ناظر بر اتفاق یک رویداد یا واقعه در آینده است.

    9.     به طور کلی، هدف عمدة پیش‌بینی، رسیدن به دانش و آگاهی در مورد حوادث مجهول و نامعلوم آینده است، که در تصمیمات کنونی ما نقش مهمی‌دارند (احمد ایزدی یزدان آبادی، 1383).

    پیش‌بینی معمولا به دو نوع عینی و ذهنی تقسیم می‌شود. الف. پیش‌بینی عینی عبارت از فرآیند بررسی و تخمین رویداد‌های آینده و شرایط و عوامل مربوط به آن بر اساس اطلاعات واقعی یا داده‌های تاریخی و تجزیه و تحلیل آن‌ها با استفاده از یک روش خاص است. در این گونه از پیش‌بینی، نخست داده‌های تاریخی و واقعی مبنای پیش‌بینی قرار می‌گیرد، و دوم مدل‌های ریاضی و آماری بررسی می‌شود که از روش‌ها و ابزار‌های خاص به شمار می‌آید.

    ب. پیش‌بینی ذهنی. از آن جا که همواره اطلاعات عینی و قابل وثوق در دسترس نیست، لازم است که به عقل سلیم و دیدگاه متخصّصان و صاحب‌نظران مراجعه شود. در پیش‌بینی ذهنی بر اساس اطلاعات شخصی و ذهنی و با اتّکا به حدس‌ها، تخیّلات و قضاوت‌های فردی و بدون استفاده از یک مدل خاص ریاضی در مورد رویداد‌های آینده اظهار نظر می‌شود. پیش‌بینی‌های ذهنی را معمولاً پیشگویی نیز می‌گویند. این گونه پیش‌بینی‌ها از نظر این که چه فرآیندی طی می‌شود و به چه ترتیبی صورت می‌گیرد، تقسیم‌بندی می‌شود (محمود شوقی، 1391). همچنین، پیش‌بینی از نظر نوع نتایج کسب شده را می‌توان به دو نوع پیش‌بینی‌های کمّی‌ و کیفی تقسیم کرد. الف. پیش‌بینی کمّی: این پیش‌بینی‌ها محدود به کمیّت‌ها، اعداد و ارقام هستند و به صدور احکام مقداری در مورد پدیده‌ها می‌شود. این نوع پیش‌بینی‌ها را برآورد نیز می‌نامیم.

    ب. پیش‌بینی‌های کیفی: این نوع پیش‌بینی‌ها، اوضاع آینده را از نظر کیفی نظیر محتوا، تغییرات، شرایط، جهت تغییرات، ارتباط بین پدیده‌ها و... مورد بررسی قرار می‌دهد.

    گام‌های مؤثر در انتخاب مدل پیش‌بینی عبارتند از:

    1.    اول، تبیین مسأله یا هدفی که پیش‌بینی می‌خواهد به آن بپردازد.

    2.     دوم، گردآوری داده‌های واقعی و در دسترس در ارتباط با داخل و خارج سازمان. این کار می‌تواند از طریق بررسی فعالیت‌های محیطی انجام پذیرد.

    3.    سوم، تعیین این که کدام روش پیش‌بینی و چه نوع داده‌هایی بهتر می‌تواند اهداف سازمان را تأمین نماید.

    4.     چهارم،‌ ایجاد فرضیّات مناسب برای هر یک از عوامل و عناصر مورد پیش‌بینی.

    5.      پنجم، مقایسة پیش‌بینی با انتظارات.

    6.      ششم، با تحلیل واریانس در بیشتر پیش‌بینی‌ها، انحراف از یک یا چند مورد نمایان می‌شود. لذا آن‌ها باید به دقت تجزیه و تحلیل شوند تا مشخص شود که این تغییرات ناشی از فرضیّات و مبانی پیش‌بینی بوده یا خطای دیگری رخ داده است.

    7.     هفتم، در صورت لزوم، تعدیل پیش‌بینی و تنظیم مجدّد آن ـ برای این که به نحو بهتری منعکس کنندة واقعیات باشد. برای انجام یک پیش‌بینی مطلوب باید به یک سری سؤالات کلیدی پاسخ دهیم؛ مانند: منظور و مقصود ما از پیش‌بینی چیست؟ مشخصاً می‌خواهیم چه چیزی را پیش‌بینی کنیم؟ وقایع گذشته در پیش‌بینی آینده چقدر اهمیّت دارند؟ چه روشی ‌برای انجام پیش‌بینی به کار برده خواهد شد؟ پس از این سؤالات است که می‌توان شاخصه‌هایی نظیر زمان پیش‌بینی، افق پیش‌بینی و فاصلة پیش‌بینی را مدّ‌نظر قرار داد.

    واژه‌های کلیدی: پیش‌بینی، تخمین، کمیّت، برآورد، کیفیت

    ارجاعات

    1.      عمید، حسن (1381) فرهنگ فارسی عمید، انتشارات امیر کبیر، چاپ بیست و سوم.

    2.    گروه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی داخلی (1387) آشنایی با مبانی مدیریت توزیع، موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی.

    3.        مصلح شیرازی، علی نقی (1383) سیستم‌های خرید و تدارکات صنعتی، انتشارات دانشگاه شیراز، چاپ دوم.

    4.       ایزدی یزدان آبادی، احمد (1383) نقش پیش‌بینی و برآورد در ادارة بهینه سیستم‌های لجستیکی، فصلنامه فرآماد، شماره 21

    5.    شوقی، محمود (1391) مدیریت و فرماندهی آماد و پشتیبانی، جلد اول، معاونت آموزش ناجا.

     

    6- Render, B. and R.stair: Quantitative Analysis For Management, Allyn and Bocon, 1994

     

    ارجاع برای اطلاعات بیشتر

     

    1-     آذر، عادل و علی رجب زاده (1382) ارزیابی روش‌های پیش‌بینی ترکیبی، مجله تحقیقات اقتصاد، شماره 63

    2-     نصرت پناه، سیاوش (1384) مدیریت و فرماندهی لجستیک، مؤسسه انتشارات جهان جام جم.

     

نظر شما