You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • جیره غذایی Food ration   

    جیره: مقدار محدود و معین از مواد غذایی که روزانه یا هفتگی یا ماهیانه یا سالانه به کسی دهند (دهخدا، 1373). واژگانِ مترادفِ آن، سهم، آذوقه، توشه، خوراک، قوت، راتب، مستمری، مقرری است (خداپرستی، 1376). جیره، مقدار مواد غذایی که برای مدت بیست و چهار ساعت در اختیار یک فرد نظامی یا دواب (خوراک حیوانات) قرار می‌گیرد (رمضـانی، 1390).

    غذا: آنچه خورده شود و به نُموّ جسم کمک کند و انرژی لازم برای بدن را به وجود بیاورد، خوراک و خوردنی است و کلماتی نظیر خوراک، خوردنی، طعام، قوت و مائده با آن مترادف هستند (قربان‌زاده، 1389).

    جیره‌های غذایی گروهی: این جیره‌ها زمانی مورد استفاده قرار می‌گیرند که فرصت زمانی و مکانی و امکانات آشپزی و توزیع برای تغذیه گروهی سربازان وجود داشته باشد. این جیره‌ها به‌صورت گرم آماده و توزیع می‌شوند و به آن‌ها خوراک گرم اطلاق می‌شود (کارگر قجرآبی، 1393).

    متن

    اهمیت غذا و تأمین آن در ارتش‌های جهان از اوایل جنگ جهانی اول مدّنظر و مورد توجه قرار گرفت. با پیدایش آشپزخانه‌های صحرایی و تحویل غذا به‌صورت مواد نیمه کنسروی، تغذیه سربازان شکل دیگری به خود گرفت.

    اهمیت تغذیه در نیروهای نظامی و انتظامی: آن‌گونه که تجربه در تمام ارتش‌های دنیا نشان داده است، اساسی‌ترین مسأله در حفظ سلامتی، بالا بردن توان رزمی، توجه خاص به وضع تغذیه و بهداشت کارکنان نیروهای مسلح در طول خدمت است. اهمیت و ارزش غذا و نحوه تغذیه نیروهای نظامی به‌گونه‌ای است که باید کنترل و اجرای برنامه غذایی و نحوه تغذیه کارکنان را متخصصین تغذیه و بهداشت نیروها زیر نظر داشته باشند و به همین علت در اکثر کشورهای جهان، ضرورت ایجاد یک ارگان قوی تصمیم‌گیرنده در مورد کلیه امور مربوط به تغذیه در تشکیلاتی بنام کمیته تغذیه نیروهای مسلح احساس شده است (نجفی پور، 1386).

    طبق نظر کارشناسان تغذیه بدن انسان روزانه به بیش از چهل نوع ویتامین و ماده معدنی نیاز دارد که هر یک به نسبت‌های متفاوتی در مواد غذایی توزیع شده‌اند. باید به هنگام برنامه‌ریزی و تنظیم برنامه، غذاهایی سالم و مناسب که حاوی میزان متعادلی از همه گروه‌های غذایی و مواد مغذی باشد، در نظر گرفته شود. جیره غذایی نیروهای مسلح باید پروتئین، چربی، کربوهیدرات، ویتامین، املاح و آب را تأمین کند تا موجب بهبود و پیشرفت رشد جسمی و روحی، حفظ توان جسمانی و پیشگیری از بیماری‌ها، جلوگیری از سوءتغذیه و شادابی و سرزندگی در طول دوره خدمت بشود (وفایی، 1387).

    گروه‌های جیره غذایی از نظر مواد مغذی

    عبارتند از: 1. شیر و لبنیات 2. گوشت، حبوبات، تخم‌مرغ و مغزها 3. میوه‌ها 4. سبزی‌ها   5. نان، غلات، ماکارونی 6. روغن‌ها، چربی‌ها، شیرینی‌ها و چاشنی‌ها. اصول تقسیم‌بندی گروه‌ها مبتنی بر این تفکر است که با انتخاب انواع مختلف مواد غذایی از گروه‌های شش‌گانه در برنامه غذایی روزانه می‌توان مواد مغذی مختلف را به بدن رساند (ستوده، 1387).

    جیره غذایی در نیروی انتظامی

    1. جیره غذایی عادی: هنگامی که کارکنان در پادگان‌ها، ستادها، یگان‌ها و کلانتری و پاسگاه‌ها به وظایف و مشغول خدمت هستند از برنامه غذایی عادی بیست و چهار ساعته که شامل صبحانه، نهار و شام است، استفاده می‌نمایند.

    2. جیره غذایی عملیاتی: یگان‌های عملیاتی، یگان‌های مرزی و مراکز آموزش به لحاظ تقویت جسمی و روحی به مواد غذایی بیشتر و پرکالری‌تری نسبت به جیره غذایی عادی، نیازمندند که در این صورت از جیره غذایی عملیاتی استفاده می‌نمایند.

    3. جیره غذایی عملیات ویژه: در عملیات ویژه انتظامی جیره غذای مورد نیاز یگان‌ها به‌صورت بسته‌بندی و به شکل کنسروی و نیمه کنسروی به نیروها داده می‌شود (چنانچه توانمندی اجرایی وجود داشته باشد، می‌توان غذای گرم نیز تحویل بشود).

    4. جیره پدافند غیرعامل: تأمین جیره غذایی پدافند غیرعامل، باید بر مبنای مواد غذایی پرکالری با ماندگاری بالا برای حداقل سه روز اول بحران در کلیه رده‌های ناجا ـ به‌ویژه یگان امداد، یگان ویژه و هنگ‌های مرزی ـ ذخیره‌سازی شود. در جیره غذایی پدافند غیرعامل، غذای آماده یا کنسروی باید دارای تاریخ مصرف مشخص باشد و حداقل سه ماه قبل از انقضای تاریخ مصرف با مدیریت صحیح در برنامه غذایی جیره‌بگیران قرار داده شود و کنسروجات با تاریخ جدید جایگزین شود. سطح ذخیره جیره غذایی پدافند غیرعامل در رده‌های ناجا از قبیل یگان‌های کلانتری و پاسگاه‌ها پانزده روز، در شهرستان‌ها و رده‌های هم‌طراز یک ماه، در استان‌ها و رده‌های هم‌طراز سه‌ماه و در آماد و پشتیبانی ناجا شش ماه است (شوقی، 1393).

    5. جیره نقدی: معمولاً این نوع جیره به نیروهای مشغول به تحصیل اختصاص می‌یابد.

    6. جیره بیماران، ورزشکاران، متهمین، مأمورین به خدمت: این جیره بر اساس نوع فعالیت نیروها، به‌صورت جیره غذایی عادی و عملیاتی است.

    7. جیره نیمروزی/ میان وعده: این نوع جیره که معمولاً از میوه، آب‌میوه، شیرینی، مواد مغزی و غیره تشکیل می‌شود؛ برای مراکز آموزشی، ورزشکاران، نیروهای عملیات ویژه و در بعضی مواقع در مراسمات یا مأموریت‌های خاص، به کارکنان داده می‌شود.

    معاونت آماد و پشتیبانی ناجا با استفاده از بودجه جاری به‌صورت تمرکزی و غیر تمرکزی، مسئولیت برنامه‌ریزی، برآورد، تهیه و تأمین، ذخیره‌سازی و توزیع جیره غذایی را در سطح ناجا به عهده دارد.

    واژه‌های کلیدی

    تغذیه، مواد غذایی، برنامه غذایی، جیره غذایی، نیروهای مسلح، ناجا، آماد و پشتیبانی

    ارجاعات

    1-     خداپرستی، فرج‌الله (1376) فرهنگ جامع واژگان مترادف و متضاد زبان فارسی، دانشنامه فارس.

    2-     رمضـانی، حسین (1390) پایان‌نامه کارشناسی ارشد، شرایط تأمین جیره غذایی طرح پدافند غیرعامل در ناجا، دانشگاه علوم انتظامی امین.

    3-     ستوده، گیتی (1387) اصول تغذیه کراوس، تألیف آل کتلین، انتشارات ماهان.

    4-     شوقی، محمود (1393)، پدافند غیرعامل در آماد و پشتیبانی، دانشگاه علوم انتظامی امین.

    5-     قربان‌زاده، فرهاد (1389) سرپرست تألیف و ویرایش فرهنگ لغات عمید، ناشراَشجَع.

    6-     کارگر قجرآبی، مهدی (1393) پایان‌نامه کارشناسی ارشد، روش‌های ذخیره‌سازی جیره غذایی، آب و سوخت در شرایط بحران، دانشگاه علوم انتظامی امین

    7-     لغت‌نامه دهخدا (1373) چاپخانه دانشگاه تهران.

    8-     نجفی پور، فرشاد، دکتر شاهرخ فرزام پور (1386) تغذیه و ایمنی در میدان نبرد، انتشارات جهاد دانشگاهی واحد تهران.

    9-     وفایی، مجتبی، سعید خوش دوست، دکتر مریم سرایی (1387) بهداشت مواد غذایی، معاونت آموزش ناجا.

    ارجاع برای اطلاعات بیشتر

    1- حلم سرشت، پریوش، مهندس اسماعیل دل پیشه (1383) اصول تغذیه، انتشارات چهر.

    2- دستورالعمل جامع جیره غذایی کارکنان ناجا (1388)، معاونت آماد و پشتیبانی ناجا.

    3- کریمی‌نژاد اصل، مهدی علیپور (1381) تغذیه در شرایط اضطراری، مجموعه مقالات همایش سلامت و بهداشت نظامی، دانشگاه علوم پزشکی بقیه ا...

نظر شما