You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • استاندارد بسته‌بندی    standard Packging

    بسته‌بندی (Packging) در لغت به معنای بستن اشياي متفرقه در يك لفاف يا در يك صندوق است (دهخدا، 1377). بسته‌بندي، علاوه بر وظيفه‌ی اصلي‌اش که در برگيرندگي کالا است،  بايد محافظت از انبار،  شناسايي و ارائه‌ی اطلاعات،  بازار‌پسندي، راحتي و ايمني مصرف‌کننده را نيز تأمين کند (پور‌ولی،  1389). بسته بندي،  عبارت است از محافظي كه سلامت كالاي محتوي خود را پس از برداشت و توليد، تا مرحله‌ی مصرف حفظ كند (حبيبي،  1382).

    بر اساس استاندارد بسته‌بندی، عرضه‌کننده‌‌ی کالا باید با رعایت مشخصه‌ها و ویژگی‌های تعریف شده از سوی مؤسسات استاندارد، از نوعی بسته‌بندی برای اقلام استفاده کند که از آسیب‌دیدگی به سبب نوع نگهداری یا حمل و نقل جلوگیری ‌نماید.

    متن                        

    رعایت استاندارد بسته‌بندی در واقع به چند منظور صورت می‌گیرد که از جمله‌ی آن‌ها می‌توان به امکان و سهولت ذخیره‌سازی و نگهداری،  ممانعت از صدمات مکانیکی و شیمیایی،  قابلیت حمل و نقل و توزیع اشاره کرد. بر این اساس با توجه به نوع کالا،‌ مواد و نوع بسته‌بندی طبق ویژگی‌های آن کالا انجام می‌پذیرد (یگانه،  1379).

    نقش استاندارد بسته‌بندی در نیروی انتظامی

     کالاها ممکن است تحت تأثير خطرات مکانيکي، شيميايي، محيطي و زيست محيطي قرار گيرند. بر این اساس استاندارد بسته‌بندی در حفظ کيفيت اقلام مورد نیاز ناجا، در هنگام تأمین با توجه به گستردگی جغرافیایی و پراکندگی استقرار رده‌های ناجا نقش اساسی دارد.

    هدف از بسته‌بندی، افزایش زمان نگهداری، پیشگیری از آسیب و فساد‌پذیری از خطر عوامل دروني و بيروني، حفظ کیفیت،  سهولت در حمل و نقل، ارائه‌ی اطلاعات مورد نیاز مصرف کننده و شکیل کردن کالا است. )ﺍﺳﮑﻮ ﻧﮋﺍﺩ،  1384)

    انواع بسته‌بندي کالا: بسته‌بندی فلزي، بسته‌بندی کاغذي، بسته‌بندی مقوايي، بسته‌بندی پلاستيکي، بسته‌بندی منسوج،  بسته‌بندی شيشه‌اي، بسته‌بندی چوبي (امام پور، 1388).

    انواع بسته‌بندي از نظر کاربرد اقلام: بسته‌بندي اوليه (آن بسته‌بندی كه در تماس مستقيم با كالا و اولين لايه‌ی محافظت‌كننده‌ی كالا در برابر شرايط خارجي است). بسته‌بندي ثانويه (دو يا چند بسته‌بندي اوليه را در بر‌مي‌گيرد و پوشش خارجي بسته‌بندی اوليه است). بسته بندي حمل و نقلي (پوششي كه برای حمل بسته‌‌ها به كار می‌رود. يك يا چند بسته‌ی اوليه يا ثانويه را دربر‌می‌گيرد و اين بسته‌بندی اغلب استحكام بالايي دارد). بسته‌بندي مصرفي (براي مصرف كننده‌ی شخصي طراحي می‌شود و اين بسته به منظور جلب مشتري زيبا بوده و بايد نظر مصرف كننده را به خود معطوف نمايد) (ميرنظامي ضيابري،  1387). بسته بندي نظامي/ انتظامی (پوششي كه محتويات داخل بسته را به خوبي محافظت می‌كند که روي بسته معمولاً شيوه‌ی استفاده از بسته نوشته می‌شود. این نوع از بسته‌بندی‌ها بايد از بهترين نوع تهیه شود ؛ به طوري كه تحت شرايط آب و هواي مختلف، براي مدت طولاني قابل نگهداري باشد). بسته بندي نگهداري (پوششي بر روي كالا يا كالاها است؛ به نحوي كه مدت نگهداري را افزايش داده و منجر به سهولت نگهداري، ‌كاهش ضايعات، سهولت جابه‌جايي در انبار، دارای قابلیت افزايش ارتفاع چيدمان و به طور كلي منطبق كردن ويژگي‌هاي بسته با شرايط حاكم بر انبار می‌شود). بسته‌بندی حمل و نقلي و ضروري (عبارت است از ايجاد پوشش و تغييرات لازم به منظور جلوگيري از صدمات ناشي از حمل و نقل مانند ‌شوك، لرزش، فشار و نیز  تهيه‌ی واحد بار و تطبيق آن با وسيله‌ی جابه‌جايي و حمل و نقل و تطبيق با شرايط سازمان و ساير ضروريات كه بر حسب زمان يا مكان پديد می‌آيد). بسته‌بندی اصلاحي (عبارت است از تعمير و بازسازي بسته‌بندي‌‌های معيوب و آسيب‌ديده و يا تعويض پوشش و بسته‌بندی براي بسته‌بندي‌‌های غير قابل باز‌سازي، ‌در طول مدت نگهداری).

    عوامل ملاک نظر ناجا در استانداردهای بسته‌بندي اقلام: عواملی که می‌تواند بر بسته‌بندي اقلام مورد نیاز ناجا، در راستای انتخاب اقلام و کسب اطمينان از کیفیت مورد نظر، مؤثر باشد عبارتند از: جلب توجه مصرف‌کننده، اطّلاعات معرفي كالا،  نظافت بسته‌ها، ايجاد اعتماد برای مصرف‌کننده، سهولت حمل و نقل، آسانی باز کردن بسته هنگام مصرف، سهولت نگهداري، نمايش مناسب كالا از طریق بسته‌بندی، رعایت اصول بهداشتی، حفاظت کالاهای داخل بسته، قيمت، برچسب علائم هشدار‌دهنده و ایمنی. بر این اساس براي اقلام مورد نیاز ناجا در عمليات بسته‌بندی، باید الزامات استانداردي مورد توجه خاص قرار بگیرد. برخی از این الزامات عبارتند از: مواد اوليه و مواد مصرفي، مشخّصات و ويژگي بسته‌بندی‏ها، ساخت و رعايت اوضاع محيطي بسته.

    استانداردهای بسته‌بندی

     استاندارد انواع مواد بسته‌بندی: با استفاده از مواد اوليه‌ی مناسب، مي‌توان کالا را در برابر حوادث مخرّب محيطي و غير محيطي ایمن کرد و برای حمل و نقل راحت‌تر، توزيع بهتر و ذخيره‌سازي کوتاه مدت و بلند مدت برنامه ريزي کرد. تا کنون هفتاد و پنج نوع استانداردهاي مواد اوليه‌ی بسته‌بندی ارائه گرديده است که دو نمونه از استاندارد‌های مواد اوليه‌ی بسته‌بندی به این شرح است:

    Fibreboard,Solid,kraft-lined Chipboard Ministry of Defense Standard

    در اين استاندارد به مشخصات و نيازمندي‌های مورد نظر در تهيّه‌ی کاغذ کرافت (با به کارگيري مواد ضايعاتي کاغذ) پرداخته شده است.

    Board,Corrugated,Bouble,Faced Ministry of Defense,Defense Standard

     

    اين استاندارد مخصوص مشخصات مواد اوليه‌ی کارتنی داراي لايه‌های کنگره‌ای با دو سطح زيرورو است، الزامات استانداردي را به همراه دارند .

    2. استانداردهاي اقلام بسته‌بندی: تاکنون نود و پنج نوع، استانداردهاي بسته‌بندی اقلام ارائه شده است که دو نمونه از استاندارد‌های اقلام بسته‌بندی عبارت است از:

    packging Information Used for Logistic Support analysis Records Defense Standard(UK )

     

    اين استاندارد دفاعي اطلاعات لازم براي بسته‌بندی کالا را در اختيار مي‌گذارد و براي تعيين نقش بسته‌بندی در لجستيک نظامي/ انتظامی بسيار مهم است و در آن به این موارد پرداخته شده: عناصر اطلاع‌رساني و مجموعه‌ای از قوانين بسته‌بندی، معرفي عناصر محيطي در حمل و نقل بسته‌بندی،  نيازمندي برچسب زني، آموزش براي بسته بندي‌های مجدد و مخصوص، قوانين استاندارد بسته‌بندي.

    Packaging of Resistors Ministry of Defense ,Defense Standard

    اين استاندارد ضمن معرفي چند نوع بسته‌بندی در سطوح مختلف با توجه به نوع نيازمندي مربوط، توانسته است که روش‌‌های مختلف بسته‌بندی انواع مقاومت را تشريح کند. اين استاندارد فقط خاص بسته‌بندی انواع مقاومت‌‌ها بوده و در آن با معرفي انواع مواد اوليه بسته‌بندی اين گونه محصولات، مطالب مناسبي را ارائه می‌دهد.

    3. استاندارد‌های انواع طرح‌‌های بسته‌بندي: در اين نوع استانداردها می‌توان در باب انتخاب طرح‌‌های بسته‌بندي، خريد بسته،  ذخيره‌سازي، حمل ونقل و جابه‌جايي کالا اطلاعاتي کسب کرد. تاکنون شصت نوع استانداردهاي انواع بسته‌بندی ارائه شده است که یک نمونه از استاندارد‌های طرح‌های بسته‌بندی به این شرح است:

    Crates , Wood , Ministry of Defense , Defense Standard

    اين استاندارد براي بسته‌بندي‌‌های چوبي کاربرد دارد. مشخصات معرفي و شرح دقيق مواد اوليه چوبي براي ساخت جعبه و فرآيند مربوط به عمليات آن،  شيوه‌‌های ساخت و ساير الزامات مورد نياز براي جعبه‌‌های چوبي از جمله مباحث مهم در اين استاندارد است.

    4. استانداردهاي فرآيند‌سازي بسته‌بندی: براي ساخت و توليد بسته‌بندی اقلام مختلف بايد به بخشي از اصول و ملاحظات فني از قبيل: انطباق مواد بسته‌بندی با کالا‌های مورد نظر برای بسته‌بندي، انطباق مواد بسته‌بندی با نيازمندي‌هايي نظير حمل و نقل، توزيع و نيز عمليات تکميلي بسته‌بندی نظير برچسب‌گذاري و تهيه‌ واحد بار نهايي توجه کرد. تا کنون شصت و نه نوع استانداردهاي فرآيند بسته‌بندی ارائه شده که یک نمونه از استاندارد‌های فرآيند بسته‌بندی به این شرح است:

     

    Packaging of Defense Material-part4,Documentation Defense Standard (uk).

    اين استاندارد، اسنادي را که در طراحي انواع بسته‌بندي‌‌های حمل و نقلي، آموزشي و تکميلي به کارگيري شوند، معرفي می‌کند و راهنماي جامعی براي بسته‌بندي‌های از جنس ورق‌های سلولزي است. مهم‌ترين بخش‌‌های آن عبارتند از: نيازمندي‌های مورد نياز براي طراحي بسته‌بندی، آماده‌سازي و محافظت کردن جعبه‌‌های چوبي، جعبه‌‌های تکميلي و اطلاعات مربوط به اين نوع از جعبه‌ها، انواع جعبه‌های حمل و نقلي، طراحي استاندارد جعبه‌ها و الزامات لازم براي چگونگي تخليه کالا.

    واژه‌های کلیدی

     استاندارد بسته‌بندی، استاندارد انواع مواد، استانداردهاي اقلام، استاندارد‌های انواع طرح‌‌های، استانداردهاي فرآيندسازي

    ارجاعات

    1-      ﺍﺳﮑﻮﻧﮋﺍﺩ، ﻣﺤﻤﺪ ﻣﻬﺪﻱ (1384) ﻃﺮﺍﺣﻲ ﺳﻴﺴﺘﻤ‌‌‌ﻬﺎﻱ ﺣﻤﻞ ﻭ ﻧﻘﻞ ﻣﻮﺍﺩ ﺩﺭ ﺻﻨﺎﻳﻊ، ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺟﻬﺎﻥ

    2-      امام پور، مصطفي (1388) مباني طراحي در بسته بندي،  انتشارات فرات

    3-      پور‌ولی، بهروز (1388) بررسي وضعيت بسته‌بندی اقلام مواد غذايي در انبارهاي ناجا، پايان‌نامه مقطع كارشناسي ارشد، دانشگاه علوم انتظامي امین

    4-      حبيبي، محمد (1382) اصول و نگهداري و ذخيره سازي مواد غذايي،  مرکز مطالعات و پژوهشهای پشتيباني و مهندسي ناجا

    5-      دهخدا، علی اکبر (1377) لغت نامه، انتشارات دانشگاه تهران،  چاپ سوم

    6-      مير نظامي ضيابري، سيد حسين (1387) اصول بسته بندي مواد غذايي،  چاپ سوم، نشرعلوم کشاورزي

    7-      یگانه، مهرداد (1379) استاندارد و استاندارد کردن، مرکز آموزش و تحقیقات صنعتی ایران

    ارجاع برای اطلاعات بیشتر

    1. مرکز مطالعات و پژوهش­های لجستيکي ـ گروه بسته بندي (1388)،  بسته‌بندي چوبي، انتشارات فرات

    2. معتمدي فر،  کاظم (1388) شناخت بسته بندي،  انتشارات فرات

نظر شما