You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • انهدام مهمّات فرسوده     Destruction of old ammunition

     

    مهمّات (Ammunition, Munitions) واژه‌ای کلی و عمومی و متداول برای کلیه گلوله‌ها، خمپاره‌ها، موشک‌ها، مین‌ها و انواع مواد منفجره مورد استفاده در نیروهای مسلح است (عنبرستانی، 1378). در دوران قاجار، بیشتر به انبار مهمّات و اسلحه «قورخانه» گفته می‌شد اما امروزه اغلب به محل ساخت، تعمیر و ذخیره مهمّات و جنگ‌افزار، زرّادخانه گفته می‌شود. یکی از مهم‌ترین مواردی که باید در امر نگهداری مهمّات مورد توجه قرار گیرد،  ایجاد  سازه‌ای با طراحی پیچیده‌تر نسبت به احداث سایر ساختمان‌های مسکونی، تجاری، آموزشی و اداری است که این سازه زاغه نام دارد (سمائی، 1394).

    انهدام (annihilation, demolition, devastation) ویران شدن و فرو ریختن است. و واژگان مترادف آن، عبارتند از: اضمحلال، امحا، انقراض، تخریب، تلاشی، خرابی، زوال، فروریزی، فنا، نابودی و ویرانی (معین، 1371).

    فرسوده (banal, old, raddled, tired, weary) کهنه و پوسیده، نابودشده، سالخورده و کاهش یافته است. واژگان مترادف آن، عبارتند از اسقاط، پوسیده، خسته، کسل، وامانده، ضعیف، فرتوت، ناتوان، کهنه، مستعمل و مندرس (خداپرستی، 1376). انهـدام مهمّات فرسـوده، آن است که مهمّات تاریخ مصرف گذشته و یا آن مهمّاتی که در حین نگهداری و مصرف دچار عیب شود را با تشخیص کارشناسان متخصص آماد و پشتیبانی و برابر دستورالعمل، منهدم ‌شود.

    متن

    هر کالایی که تاریخ مصرف آن گذشته باشد و قابل استفاده نباشد، باید از رده مصرف خارج گردد یا پس از اجرای برخی اقدامات، دوباره وارد چرخه تولید یا مصرف گردد. مهمّات چون قابلیت انفجاری دارد، بازسازی نمی‌شود و احتمال دارد که هر لحظه برای کاربر مشکل ایجاد کند؛ به همین دلیل باید برابر روشی که در دستورالعمل‌ها توصیه شده، منهدم شود. به دلیل عدم امکان ذخیره سازی و بازسازی مهمّات معیوب، تنها راهکار مناسب در این موارد، انهدام مهمّات است که پس از سیر مراحل اداری و صدور امریه، از رده خارج کردن مهمّات از طریق معاونت آماد و پشتیبانی ناجا به یگان مربوط ابلاغ می‌شود تا نسبت به تخریب آن‌ها برابر ضوابط اقدام نماید (مقیسه، 1392).

    تجهیزات انهدام و تخریب مهمّات فرسوده: جعبه چاشنی ساده، جعبه چاشنی الکتریکی، فتیله باروتی و انفجاری، ماشین انفجار (مولد برق)، انبر تخریب (چاشنی تنگ‌کن)، چاقو جیبی، انبردست معمولی، سیم‌چین، گالوانومتر (آزمایش‌کننده چاشنی الکتریکی و مدار برق)، متر محاسبه تخریب، قرقره سیم برق، آتش‌زنه، کیف برزنتی مخصوص تخریب، چند قالب تی. ان. تی (T.N.T)، مواد منفجره خمیری (رسولی، 1384).

    نکات مهم در انهدام و تخریب مهمّات فرسوده: در خصوص انهدام مهمّات باید به این نکات مهم توجه کرد:

    1. هر یک از مهمّات معیوب و فرسوده با توجه به نوع و وضعیت بحرانی آن‌ها روش خاصی برای انهدام دارد. این روش‌ها با توجه به مشخصات و ویژگی‌های مهمّات دسته‌بندی می‌شود. 2. معمولاً روش انهدام مهمّات را بر مبنای طبقه‌بندی خطر آتش‌سوزی مشخص می‌کنند. 3. در آمادگاه‌های مهمّاتی یا کارخانجات، قبل از انهدام مهمّات با توجه به نوع و مشخصات مهمّات، مهمّات معیوب را با ماشین‌آلات خودکار یا نیمه‌خودکار، تجزیه و پس از تجزیه نسبت به انهدام آن‌ها اقدام می‌کنند.

    روش‌های انهدام و تخریب مهمّات فرسوده:

    روش دفن کردن: 1. در زمین‌های غیرقابل استفاده و خارج از دسترس و نیز زمین‌هایی که محل کشاورزی یا معدن نیست؛ دفن می‌شود.

    2. دفن مهمّات فرسوده در عمق‌های زیاد زمین (حداقل 5 متر در زمین مرطوب) محل دفن محرمانه خواهد بود و در صورت ضرورت یا امکان برای مدت‌ها تحت نظر و مراقبت و نگهبانی قرار می‌گیرد.

    3.  این نوع مهمّات باید فرسودگی بیشتری نسبت به سایر مهمّات داخل زمین داشته باشد.

    4.  محل‌های دفن از نظر زمین‌شناسی نباید جزو مناطق معدنی باشد و به هیچ وجه در آینده مورد استفاده قرار نگیرد.

    روش ریختن به دریا: در شرایطی که امکان دفن یا انهدام نباشد از روش ریختن در دریا استفاده می‌شود.

    باید فاصله مهمّات فرسوده و معیوب تا دریا کم باشد.

      یگان‌های مستقر در جزایر و ناوگان‌های دریایی از این روش استفاده می‌کنند، چون امکان مراجعه به خشکی و زمین مناسب مشکل است.

      ریختن مهمّات باید در قسمت‌های عمیق دریا باشد.

      ریختن مهمّات به دریا، نباید در محل‌های استخراج نفت و گاز و عبور لوله‌های نفتی باشد.

      مهمّات نباید در یک محل ریخته شود.

      هنگام ریختن مهمّات باید شناور با سرعت مشخص در حال حرکت باشد و مهمّات به وسیله افراد از روی عرشه ریخته شود.

      یکی از محل‌های مناسب ریختن مهمّات، دریاچه‌های نمک است.

    روش سوزاندن: 1. این روش برای مهمّاتی در نظر گرفته می‌شود که بر اثر سوزاندن به هیچ‌گونه انفجاری منجر نمی‌گردد. 2. مهمّات طبقه یک و دو به یک شکل سوزانده نمی‌شود. سوزاندن هر نوع مهمّات روش خاص خود را دارد که باید با نظر افسر متخصص مهمّات، عمل سوزاندن انجام و به طور جداگانه اجرا شود. 3. برای سوزاندن مهمّات جنگ‌افزار سبک کالیبرهای 5/5 تا 5/12 میلیمتری با کالیبر 5/14 تا 23 میلیمتری از نظر روش، نوع ابزار و کوره مخصوص متفاوت است. 4.  هنگام سوزاندن باروت، باید آن‌ها را از بسته‌بندی حتی بسته‌های کاغذی و مقوایی خارج کرد.

    روش انفجار و تخریب: 1. این مهمّات از نظر آتش‌سوزی جزو طبقه سه تا هشت محسوب می‌شود. 2.  منطقه تخریب مهمّات از نظر جغرافیایی دارای شرایطی است از قبیل:

    1. محل تخریب از نظر رفت وآمد نیروهای نظامی و افراد غیر نظامی باید کنترل دقیق شود.

    2.  محل تخریب در قعر مناطق کوهستانی انتخاب شود.

    3. محل تخریب بهتر است که محصور باشد.

    4. محل انفجار در مناطق چاله‌های حفرشده انتخاب شود.

    5. از چاله‌های انفجار و تخریب قبلی می‌توان برای تخریب‌های بعدی استفاده کرد.

    6. بعد از چیدن مهمّات برای انفجار و خرجگذاری، باید روی آن را با خاک پوشاند تا قدرت و سرعت انفجار و قطعات پرتابی بر اثر انفجار کاهش یابد.

    7. حجم مهمّات در چاله‌ها باید یک سوم حجم چاله باشد.

    8. تپه‌های رسی و رملی برای انفجار مناسب‌تر است.

    شرایط مورد نظر برای انتخاب منطقه تخریب که عبارتند از:

    الف.  مهمّات مورد تخریب با توجه به حجم مهمّات و جدول ترکش و موج انفجار از مناطق مسکونی، تأسیسات نظامی و انتظامی، تأسیسات اقتصادی و عمرانی، کارخانجات صنعتی، نیروگاه‌ها، بزرگراه‌ها، خطوط راه‌آهن، خطوط انتقال برق و نفت و ایستگاه‌های مخابراتی فاصله داشته باشد. ب. خارج از مناطق جنگلی، دامداری، کشاورزی و پارک‌ها باشد. ج. خارج از محدوده معادن باشد. د. خارج از محدوده قنات‌ها و چاه‌های عمیق آب و کانال‌ها باشد.

    واژه‌های کلیدی: انهـدام، مهمّات فرسـوده، مهمّات معیوب، آماد و پشتیبانی، تخریب مهمّات، روش انهـدام مهمّات

    ارجاعات

    1.       خداپرستی، فرج‌الله (1376) فرهنگ جامع واژگان مترادف و متضاد زبان فارسی، دانشنامه فارس

    2.       رسولی، مصطفی (1384) شناسایی مهمّات مورد استفاده در ناجا، مرکز تحقیقات کاربردی آماد و پشتیبانی

    3.       سمائی، سیدعلیرضا (1394) سازماندهی ذخیره سازی مهمّات در یگان‌های ناجا با رویکرد پدافندغیرعامل، فصلنامه اندیشه آماد، دوره 14، شماره 25

    4.       عنبرستانی، محمود (1378) فرهنگ عمومی لجستیکی، اداره لجستیک ستاد مشترک سپاه

    5.       معین، محمد (1371) فرهنگ لغات فارسی، انتشارات امیرکبیر

    6.       مقیسه، حمیدرضا (1392) الزامات بهره گیری از راهبرد تغییرات رفتاری و راهبرد استفاده از سلاح و تجهیزات غیر مرگبار و نیمه مرگبار در مأموریت‌های پلیسی، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علوم انتظامی امین.

    ارجاع برای اطلاعات بیشتر

    1.       دستورالعمل جلوگیری از فساد و معیوب شدن مهمّات (22/10/82) به شماره 1011/4/01/1401/8/22، آماد و پشتیبانی ناجا.

    2.       شاهنگیان، سید امیرحسین (1387) آشنایی مقدماتی با مهمّات، انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.

     

نظر شما