You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • شبکه توزیع کالا           Distribution of goods network

    شبکه (channel, network, nexus, plexus, reticulation) چند مؤسسه یا دستگاه وابسته به هم که در یک رشته کار می‌کنند. کانال، تور، گروه، پنجره مشبک واژگان آن است (حسن عمید، 1389). توزیع (, delivery dispensation, dispersal, distribution, division) رساندن کالای تولیدشده یا موجود با حفظ کیفیت به مکان مورد نیاز و در زمان مناسب است (احمد اخوی، 1380). کالا (article, goods, lading, ware) متاع، مال‌التجاره و مال است.

    شبکه توزیع کالا، به مجموعه فعالیت‌های هماهنگ بازاریابی گفته می‌شود که کالا را از منابع تولیدی به خریداران و مصرف‌کنندگان عرضه می‌کند. به عبارت دیگر شبکه توزیع به دستگاهی از فعالیت‌های بازاررسانی مواد و کالا گفته می‌شود که طی آن کالا از مبدأ تولید به دست مصرف‌کننده نهایی می‌رسد (محمود شوقی، 1391). شبکه توزیع از نظر زمانی، مکانی، کمی، تنوع کالا و اطلاعاتی، شکاف‌های بین تولید کننده و مصرف‌کننده را پر می‌کند.

    متن

    یکی از مباحث مؤثر بر سیستم تدارکات سازمان، ساختار شبکه توزیع کشور است که از جنبه‌های مختلف فعالیت‌های خرید و انبارداری را تحت تأثیر قرار می‌دهد. کارآیی شبکه توزیع در یک جامعه نه تنها سبب می‌شود که کالا و خدمات با نرخی واقعی و معقول به خریداران منقل شود، بلکه تعادل اقتصادی و بهبود وضعیت دو بخش تولید و مصرف نیز در گرو آن است (مجتبی عبادی، 1379). شبکه توزیع به مجموعه‌ای از عوامل گفته می‌شود که به عنوان حلقه واسطی بین فروشنده و خریدار واقع شده و انتقال کالا از تولید تا مصرف را تسهیل می‌نماید. برخی مشخصات شبکه توزیع از قبیل تعداد عوامل توزیع، نقش هرکدام از عوامل و ... در مورد محصولات و بازارهای مختلف، متفاوت است. براین اساس شبکه‌های توزیع را می‌توان به دو دسته تقسیم کرد:

    توزیع مستقیم: دراین حالت فروشنده مستقیماً کالای خود را در اختیار مصرف‌کننده نهایی قرار داده و یا این که مصرف‌کننده با مراجعه مستقیم به فروشنده و یا تولید کننده، نیازمندی‌های خود را برطرف می‌نماید. ویژگی مشترک همه روش‌های توزیع مستقیم کالا نبودن واسطه فروش بین فروشنده و خریدار است. متداول‌ترین شیوه‌های توزیع مستقیم عبارتند از: الف. توزیع و فروش در محل تولید: مصرف‌کننده از طریق مراجعه به تولید کننده در محل ساخت و تولید، نسبت به خرید مایحتاج خویش اقدام می‌نماید.

    توزیع و فروش توسط فروشندگان سیّار: دراین روش فروشندگان سیار و یا بازاریابانی که از طرف تولید‌کننده استخدام شده‌اند، اقدام به توزیع و فروش کالاها در بازارها می‌نمایند.

     توزیع و فروش از طریق فروشگاه‌های وابسته به تولید کننده: تولیدکنندگان کالا ممکن است اقدام به بازکردن فروشگاه‌های عرضه مستقیم کالا و یا نمایندگی‌هایی در نقاط مختلف نمایند و از طریق آن‌ها محصولات تولیدی خود را بدون واسطه به خریداران برسانند.

    توزیع و فروش از طریق واسطه‌ها: در این روش میان تولیدکننده و مصرف‌کننده، شخص یا مؤسسه‌ای به عنوان رابطه یا واسطه تجاری قرار می‌گیرد. در اکثریت سیستم‌ها از واسطه‌ها در توزیع کالا استفاده می‌شود. شبکه‌های توزیع را براساس نوع کالایی که در آن توزیع می‌شود به دو دسته عمده تقسیم می‌شود. یعنی شبکه توزیع کالاهای مصرفی وظیفه توزیع کالاهایی را برعهده دارد که عمدتاً مورد مصرف همگان و یا مصرف‌کننده نهایی است؛ اما شبکه توزیع صنعتی عمدتاٌ کالاهایی را توزیع می‌کند که مصرف‌کننده اصلی آن‌ها معمولاً صنایع دیگر هستند. تقسیم‌بندی نمود (نجم الدین موسوی، 1385).

    شبکه توزیع کالای مصرفی: شبکه توزیع کالاهای مصرفی به یکی از اشکال زیر فعالیت می‌نماید:

    الف) مصرف‌کننده         خرده‌فروش             تولید کننده

     ب) مصرف‌کننده       خرده‌فروش       عمده‌فروش       تولید کننده

    ج) مصرف‌کننده       عمده‌فروش یا خرده‌فروش       نمایندگی شرکت‌های پخش تولید کننده

    شبکه توزیع کالاهای صنعتی: شبکه‌های توزیع کالاهای صنعتی نیز ممکن است به یکی از اشکال زیر فعالیت نمایند:

    الف) مصرف‌کننده صنعتی          توزیع‌کننده صنعتی      تولید کننده صنعتی

    ب) مصرف‌کننده صنعتی نمایندگی                 تولید کننده     تولید کننده صنعتی

    ج) مصرف‌کننده صنعتی       توزیع‌کننده صنعتی       نمایندگی تولید کننده صنعتی        تولید کننده صنعتی

    شبکه‌های توزیع در ایران از گستردگی وسیعی برخوردار است؛ برخی از آن‌ها عبارتند از:

     شرکت‌های تعاونی (شهری، کارمندی، کارگری، محلی، آزاد و روستایی....)، اصناف (توزیعی، خدماتی، تولیدی و خدماتی فنی)، شرکت بازرگانی دولتی، فروشگاه‌های زنجیره‌ای (قدس، اتکا، شهروند، رفاه و ...)، فروشگاه‌های وابسته (بنیاد شهید، 15 خرداد، کمیته امداد و ...)، میدان‌های میوه و تره‌بار.

    شبکه‌های توزیع در کشور ایران در سه بخش تعاونی، دولتی و خصوصی سازمان‌دهی‌شده‌اند که نیروی انتظامی نیز باید از این بخش‌ها نیازمندی‌های خود را تأمین کند (محمود شوقی، 1391).

    عناصر شبکه توزیع عبارتند از: عمده‌فروشی‌ها، خرده‌فروشی‌ها، نمایندگان انحصاری، خریداران متشکل یا سازمانی، حراج در خرده‌فروشی، سایر عناصر شبکه توزیع خرده‌فروشی.

    وظایف شبکه‌های توزیع کالا عبارتند از: جمع‌آوری اطلاعات لازم از منابعی مانند مشتریان بالقوّه و کنونی، شرکت‌های رقیب و سایر عوامل و نیروهای فعال در محیط بازاریابی، مذاکره با مشتریان به منظور افزایش انگیزه‌های لازم خرید در آن‌ها، حصول توافق در مورد شرایط خرید و انتقال تملّک و مالکیت دارایی‌ها، سفارش‌گرفتن از مشتریان عمده و سفارش دادن به شرکت‌های تولیدکننده، تأمین وجوه لازم و مقادیر لازم محصول در کانال توزیع، بر عهده گرفتن بخشی از خطرات مربوط به کانال‌های توزیع، تهیه انبارهای لازم به منظور انبار کردن و نقل و انتقال کالاهای فیزیکی، پرداخت وجوه لازم از جانب خریداران و از طریق بانک‌ها و سایر مؤسسات مالی.

    واژه‌های کلیدی

    توزیع، توزیع مستقیم، واسطه‌ها، کالای مصرفی، کالای صنعتی، عناصر شبکه توزیع

    ارجاعات

    1.         اخوی، احمد (1380) مدیریت توزیع، چاپ و نشر بازرگانی

    2.         شوقی، محمود (1391) مدیریت و فرماندهی آماد و پشتیبانی (جلد دوم)، معاونت آموزش ناجا

    3.        عبادی، مجتبی (1379) نقش عوامل مؤثر بر بهینه شدن سیستم توزیع شرکت‌های پخش کالا در ایران، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده مدیریت دانشگاه تهران.

    4.        عمید، حسن (1389) فرهنگ لغت عمید، نشر اشجع

    5.        موسوی، نجم الدین (1385) سیستم‌های خرید، انبارداری و توزیع، انتشارات ترمه

    6.        یاری، علیرضا و عادل مصلحی و نیلوفر موسوی زاده (1388) ارائه روشی جهت تعیین کانال توزیع خدمات، دو فصلنامه مطالعات مدیریت، شماره 60

    ارجاع برای اطلاعات بیشتر

    1.       بختایی، امیر و شادی گاچین فر (1381) مدیریت کانال توزیع تهران، انتشارات سازمان مدیریت صنعتی

    2.       دعایی، حبیب الله (1379) سیستم‌های خرید مدیریت انبارداری و توزیع، انتشارات محقق مشهد

     

     

     

     

     

نظر شما