You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • استانداردسازی بین‌المللی     International standardization

    استاندارد بین‌المللی مدرکی است که با توافق نظر و تصویب گروه‌های مرتبط در تمامی کشورهای عضو برای دست‌یابی به نظم بهینه در زمینه‌ای معین و با اهدافی نظیر ارتقای منافع جامعه بر مبنای نتایج تثبیت‌شده علمی، فناوری و تجربی تهیه می‌شود (معطوفی، 1390).  این استاندارد حاصل توافق نظرات کارشناسان ذی‌ربط ممالک عضو سازمان بین‌المللی استاندارد است و در ابتدا ممکن است این‌گونه تصور شود که اهداف استانداردهای ملی و منطقه‌ای با استانداردهای بین‌المللی مشترک است. نیاز است تا واحدهای استانداردسازی در ناجا، از چگونگی و فرآیندهای تدوین استانداردهای بین‌المللی آگاهی داشته باشند و از آن بهره‌گیری نمایند.

    متن

    امروزه روند رو به رشد صنعت و تجارت و همچنین تحولات علمی و اجتماعی در جهان به‌گونه‌ای است که کشورها را بیش از بیش به هم وابسته کرده است. ایجاد هماهنگی و برقراری ارتباط در راستای این رشد، مشکلات فنی بسیاری را به وجود می‌آورد. در این خصوص استانداردهای بین‌المللی برای سهولت ارتباط و رفع مشکلات فنی نقش بسیار بااهمیتی را ایفا می‌کنند. استاندارد بین‌المللی در راستای یکپارچه کردن تدوین استاندارد در سراسر جهان، ایجاد تسهیلات در تجارت بین‌المللی، حمایت از تولیدکننده و مصرف‌کننده، توسعه همکاری‌های علمی، فنّاورانه، اقتصادی و... منتشر می‌شود. تعداد این استانداردها در حال حاضر 17500 مورد است (عظیمی،  1384).

    نقش و جایگاه استانداردسازی بین‌المللی در نیروی انتظامی

    واحدهای استانداردسازی در ناجا ـ به‌ویژه اداره استانداردسازی معاونت آماد و پشتیبانی ـ می‌توانند با بهره‌گیری از دو محور اساسی استانداردسازی شامل استانداردسازی بین‌المللی عمل نمایند؛ این دو محور عبارتند از 1. نحوه و شرایط تعیین کارگروه‌های فنی یا کمیته‌های فنی 2. چگونگی اجرا یا فرآیند استانداردسازی. 

    وظیفه کمیته‌های فنی که متشکل از اعضای ناظر و فعال هستند، آن است که موضوعاتی را که تدوین استاندارد آن‌ها ضروری به نظر می‌رسد بررسی و مطرح کنند. پس از موافقت اعضاء با موضوع پیشنهادی مدارک علمی و فنی مربوط، تهیه و بین اعضاء توزیع می‌شود و پس از انجام اصلاحات لازم به‌صورت پیش‌نویس استــــاندارد بین‌المللی درمی‌آید. پیش‌نویس‌های مذکور مجدداً برای اعضاء فرستاده می‌شود تا پس از انجام آخرین اصلاحات به‌عمل‌آمده و تصویب نهایی به‌صورت استانداردهای بین‌المللی مورد عمل قرار گیرد.                                

    در مراحل مختلف تدوین، جلسه‌هایی برای بحث و تبادل‌نظر حضوری اعضاء نسبت به پیش‌نویس موردنظر در کشـــورهای عضو ایزو تشکیل می‌شود و اعــــضای فعال نماینده یا نمایندگانی، به این جلسات اعزام می‌کنند. استانداردهای بین‌المللی نتیجه توافق اعضای ایزو هستند که می‌توانند کاربران این استانداردها هم باشند یا آن‌ها را به‌عنوان استانداردهای ملی در کشورهای متبوع خود اجرا نمایند. استانداردهای بین‌المللی ایزو را کمیته‌های فنی این سازمان و کمیته‌های فرعی آن در شش مرحله تدوین می‌کنند. بر اساس این فرآیند سازمان بین‌المللی ایزو تدوین استانداردهای جدید را در پاسخ به اعلام نیاز شفاف و مشخص بخش‌های مختلف ذی‌نفع در دستور کار قرار می‌دهد. این درخواست به‌عنوان یک موضوع جدید کاری به کمیته فنی ذی‌ربط ارجاع می‌شود. پس از طی مراحل پیش‌بینی‌شده، احراز اکثریت آرای اعضای فعال برای آن که تدوین استاندارد جدید موردپذیرش کمیته فنی قرار بگیرد، ضروری است (آیین اجرایی ایزو، 1997).

    در این راستا در ایران دفتر مطالعات تطبیقی و مشارکت در تدوین استانداردهای بین‌المللی از سال 1392 رسماً و به‌صورت دفتری مستقل در زیرمجموعه معاونت تدوین و ترویج استاندارد سازمان ملی استاندارد ایران فعالیت‌های خود را آغاز کرده است. اهداف این دفتر عبارتند از:

    تأمین منافع جمهوری اسلامی ایران از طریق مشارکت در سیاست‌گذاری‌ها و فعالیت‌های سازمان‌های بین‌المللی و منطقه‌ای استانداردسازی. 2. ساماندهی مشارکت جمهوری اسلامی ایران در تدوین استانداردهای بین‌المللی با تشکیل و نظارت بر فعالیت‌های کمیته‌های فنی متناظر.

    فرآیند استانداردسازی بین‌المللی، شامل موارد ذیل می‌شود:

    الف. حفظ و نگهداری پیشرفت‌های فنی در یک سطح معین در تمام دنیا و طرح ارائه فنّاوری‌های پیشرفته در استانداردهای بین‌المللی و انتقال آن‌ها به استانداردهای ملی با توجه به نیاز و موقعیت زمانی کشورها از نظر توسعه فنی و صنعتی؛

    ب. حفظ و اشاعه تجربیات بین‌المللی در استانداردهای ملی به‌منظور رشد و توسعه آن‌ها و تلاش در جهت هم‌سطح کردن استانداردهای ملی با استانداردهای بین‌المللی برای ارتقای کیفیت فرآورده‌ها و خدمات؛

    پ. حفظ تلاش‌ها و منابع ملی به‌واسطه پذیرش مستقیم استانداردهای بین‌المللی در مورد مسائل پایه فنونی از قبیل سیستم متریک، حدود و رواداری، کدها و علائم نقشه‌کشی، سیستم اندازه‌بندی برای کفش و پوشاک، علائم ایمنی و غیره؛

    ج. ارائه مشکلات اقتصادی و فنی کشورهای مختلف در اجتماعات متفاوت بین‌المللی به‌منظور این‌که استانداردهای بین‌المللی قادر به انعکاس احتیاجات و نیازمندی‌های این کشورها باشد و به امر تجارت بین‌المللی و توسعه فنی آن‌ها کمک کند؛

    چ. ترغیب مؤسسات استاندارد ملی برای تهیه استانداردهای بین‌المللی برای موضوعات، رشته‌ها و یا فرآورده‌هایی که بیشتر در کشورهای مربوطه مطرح است یا تولید می‌شود؛

    د. انتشار اطلاعات درباره تجربیات و پیشرفت‌های بین‌المللی در زمینه‌های استاندارد کردن، کنترل کیفیت و صدور گواهی کیفیت برای صنایع، بخش‌های اقتصادی و خدماتی، مؤسسات فنی، آزمایشگاه‌های آزمون‌کننده و بخش‌های دولتی (شوقی، 1393)

    مراحل شکل‌گیری استاندارد بین‌المللی

     استانداردهای بین‌المللی نتیجه توافق اعضا ایزو است. این استانداردها در کمیته‌های فنی و کمیته‌های فرعی و در طی شش مرحله شکل می‌گیرند: 1. مرحله پیشنهاد:‌ پیشنهاد موضوع کاری جدید از سوی یکی از اعضای فعال یا ناظر به دبیرخانه کمیته فنی؛ 2. مرحله آماده‌سازی: دبیرخانه کمیته پیش‌نویس را برای کلیه کشورهای عضو کمیته‌های فنی می‌فرستد؛ 3. مرحله تشکیل کمیته: پیش‌نویس در دبیرخانه مرکزی ایزو ثبت و پس از اعمال نظرات فنی، پیش‌نویس اولیه در کمیته تهیه می‌شود؛ 4. مرحله پرس‌وجو: پیش‌نویس استاندارد برای تمام اعضای ایزو ارسال‌ و تا 5 ماه نظرات آنان اخذ و جهت تائید پیش‌نویس رأی‌گیری می‌شود؛ 5. مرحله تصویب: پیش‌نویس نهایی استاندارد بین‌المللی بین تمامی اعضای ایزو و در دبیرخانه مرکزی ایزو منتشر می‌شود تا به‌صورت جواب بلی یا خیر در یک دوره دوماهه رأی‌گیری نهایی انجام شود؛ 6. مرحله انتشار: پیش‌نویس نهایی تائید شده، فقط از نظر تغییرات جزئی نوشتاری به‌صورت متن نهایی درآمده و به دبیرخانه مرکزی ایزو فرستاده می‌شود تا به‌صورت یک استاندارد بین‌المللی منتشر شود (ریاحی، 1383).

    واژه‌های کلیدی

     استاندارد بین‌المللی، کمیته فنی، پیش‌نویس، اعضای ایزو، دفتر مطالعات تطبیقی

    ارجاعات

    1. شوقی، محمود (1393) استانداردسازی و یکنواخت سازی اقلام، انتشارات دانشگاه علوم انتظامی امین

    2. ریاحی، بهروز (1383) آموزش استانداردسازی، انتشارات مرکز آموزش و تحقیقات صنعتی ایران

    ارجاع برای اطلاعات بیشتر

    سایت استاندارد بین‌المللی ایزو

نظر شما