You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • برنامه‌ریزی موجودی کالا       Inventory  planning  control

    برنامه‌ریزی، پیش‌بینی عملیات برای رسیدن به اهداف معین و جزئی با توجه به امکانات و محدودیت‌های ترسیم‌شده در برنامه‌ریزی جامع است (الوانی و دانایی‌فرد، 1391). به‌عبارت‌دیگر، برنامه‌ریزی، بررسی و تعیین چگونگی رسیدن به اهداف است و شامل تعیین خط‌مشی‌ها، استانداردها، منابع و برنامه زمانی اجرای آن می‌شود و معمولاً دوره‌های زمانی مختلفی دارد (عنبرستانی، 1378). موجودی، کالا یا متاعی که برای مدتی نگهداری شود، ولی به‌اختصار می‌توان گفت که عبارت است از کالا، مصالح، مواد، قطعاتی که در امر تولید، تأمین و توزیع، مورد استفاده قرار می‌گیرد. موجودی‌ها قسمتی از دارایی‌های سازمان به‌شمار می‌آید (ایرانخواه، 1383). کالا، اسباب، متاع و هر چیزی است که قابلیت مصرف و مبادله دارد (قربان زاده، 1389). برنامه‌ریزی موجودی کالا، فعالیتی است که با پیش‌بینی موجودی کالا برای تقاضای کالاهای موردنیاز سازمان شروع می‌شود و با توجه به تقاضای مواردی مانند انواع کالاهای موردنیاز، نیازهای کمّی دقیق و زمانبندی سفارش‌ها جهت تأمین کالاها به اتمام خواهد رسید.

    متن

    پایه و اساس فرآیند فعالیت‌ها و مأموریت‌ها در نیروی انتظامی، تدارک و پشتیبانی است. بر این اساس آماد و پشتیبانی ناجا به‌منظور انجام آماد رسانی به‌موقع به یگان‌های تابع ناجا، همواره باید در برنامه‌ریزی موجودی کالا به نکاتی ذیل توجه کرد.

    چه کالاهایی موردنیاز است؟ در چه مدت‌زمانی باید این کالاها تأمین، ذخیره‌سازی و توزیع شود؟ سطح موجودی هر کالا با توجه به درجة اهمیت آنچه میزان باید باشد؟ اولویت موجودی کالاها با توجه به ظرفیت مراکز نگهداری چگونه خواهد بود؟ برنامة زمانی دریافت و تحویل کالاها چگونه باید در تأمین و توزیع، قرار بگیرد؟

    وظایف برنامه‌ریزی موجودی کالا: برنامه‌ریزی موجودی کالا دارای سه وظیفه اصلی است که عبارتند از:

    1. کنترل و میزان موجودی کالا در مراکز نگهداری، به این معنی که میزان موجودی از سطح ایمنی انبار کمتر نشود؛

     2. تعیین اولویت برای سفارش کالاهای موردنیاز برای خرید؛

     3. تعیین دقیق کالاهای موردنیاز متناسب با ظرفیت مراکز نگهداری.

    عوامل مؤثر در برنامه‌ریزی موجودی کالا: در برنامه‌ریزی موجودی کالا عوامل زیر دخیلند.

    1.فاصله زمانی تحویل (شامل مدت‌زمان دریافت سفارش تا زمان تحویل کالا است).

    2.موجودی اطمینان (در نظر گرفتن سطحی ثابت از کالا در انبار باعث جلوگیری از کمبود به دلیل نوسانات پیش‌بینی‌نشده خواهد شد.)

    3.مقدار هر سفارش و سیاست سفارش‌دهی (سفارش دهی با روش‌های: مقدار ثابت سفارش، سفارش متفاوت، مقدار هر بار سفارش متناسب با نیاز همان دوره، انجام می‌پذیرد.)

    برنامه‌ریزی موجودی کالا در حوزة پشتیبانی: انجام فعالیت برنامه‌ریزی موجودی کالا در بخش‌های پشتیبانی بر این اساس صورت می‌پذیرد:

    1.بخش مالی (این بخش علاقه‌مند است حجم موجودی کم باشد، چون نگران هزینة نگهداری آن است)

    2.بخش انبارها (به دلیل مشکل کمبود جا، حمل‌ونقل و جابه‌جایی، چیدن کالا در انبار و مشکل خرابی‌ها، انبارها مایلند که حجم موجودی‌ها در سطحی کمتر باشد)

    3.بخش خرید (این بخش به خاطر تخفیفات خرید در حجم بیشتر، خواهان حجم بالای موجودی است)

    4.بخش توزیع (هرچه موجودی‌ها در سطح زیادتری به انبارها برسد، مشکل توقف تدارک به‌موقع کمتر خواهد شد به‌همین دلیل این بخش علاقه‌مند به حجم بالای موجودی است) (ایرانخواه، 1383).

    موضوعات قابل‌توجه در برنامه‌ریزی موجودی کالا عبارت است از:

    الف. پیش‌بینی میزان تقاضای مصرف‌کنندگان؛ ب. تأمین کالاهای موردنیاز سازمان؛ ج. تعیین ظرفیت‌های نگهداری کالا در سازمان؛ د. وضعیت حفظ کیفیت، کمیت و بهداشت کالاها در موضوع انبارداری؛ هـ. تدارک به‌موقع رده‌ها در سطح ناجا؛ و. بهره‌گیری از یک نظام توزیع کارآمد؛ ز. بودجه و اعتبارات مصوب و انجام مدیریت مالی کالاها (پرکان، شیخ‌زاده، 1386).

    اطلاعات موردنیاز برنامه‌ریزی موجودی کالا: به‌منظور انجام یک برنامه‌ریزی جامع و دقیق در موضوع موجودی کالاهای سازمان، داشتن اطلاعات زیر ضروری است.

    1.سطوح کنونی موجودی کالاهای سازمان و انتظارات و برنامه‌های آتی (اطلاعاتی درباره ظرفیت‌های ذخیره‌سازی و جابه‌جایی کالا)؛

    2.طبیعت کنونی و آتی کالاهای مراکز نگهداری (اطلاعاتی دربارة تسهیلات انباری مخصوص، تجهیزات جابه‌جایی کالا و آموزش کارکنان مراکز نگهداری)؛

    3.نقش آتی مراکز نگهداری در سطح سازمان (اطلاعاتی نظیر جایگاه مراکز نگهداری در کنترل کیفیت کالا، تعیین نقطه سفارش مجدد و ...)؛

    4.تسهیلات امور مدیریتی آتی موردنیاز برای کنترل موجودی، ثبت موجودی کالاها، بازرسی و غیره (پیش‌بینی دستگاه‌های رایانه‌ای شناسایی اقلام انبار برای آینده ممکن است به معنی کاهش فراوان نیروی انسانی و ایجاد یک سری مدارک و دستگاه‌های کنترلی جدید باشد)؛

    5.شناسایی ظرفیت‌های بازار مخازن بیرون از سازمان (مراکز نگهداری کالا در بیرون از سازمان باید به‌دقت تحت نظر قرار گیرد تا در تغییرات ناگهانی افزایش سطح موجودی ـ که باعث اشغال همه ظرفیت‌های ذخیره‌سازی سازمان می‌شود ـ وضعیت بهره‌گیری از ظرفیت‌های مراکز نگهداری کالا در بیرون از سازمان با عقد به‌موقع قرارداد با نرخ‌های مطلوب فراهم باشد)؛

    6.ظرفیت جابه‌جایی کالا و توان انعطاف‌پذیری آن برای جوابگویی به تغییرات تقاضاها (اطلاعات از آخرین میزان موجودی کالاها، ظرفیت نگهداری موجودی، انواع موجودی‌ها و تجهیزات جابه‌جایی کالا در مراکز نگهداری)؛

    7.خط‌مشی خرید سازمان (زمان‌های خرید، دفعات سفارش‌ و مقادیری که با هر سفارش خرید می‌شود)؛

    8.خط‌مشی و سیاست‌های سازمان دربارة نقش آتی مراکز نگهداری (موضوع تمرکز و عدم تمرکز تأمین و ذخیره‌سازی کالا)؛

    9.سرمایه و منابع قابل‌دسترس برای توسعة آتی مراکز نگهداری (توسعة انبارها، تجهیزات و کارکنان).

    کلید‌واژه‌ها

    برنامه‌ریزی، موجودی، کالا، مراکز نگهداری، سفارش، تأمین

    ارجاعات

    1.الوانی، سید مهدی، حسین دانایی‌فرد (1391) تئوری سازمان، نشر موج و صفار.

    2.ایرانخواه، غنی بخش (1383) مدیریت موجودی کالا، نشریه مادیران.

    3.پرکان، حسین، شیخ‌زاده، محمد (1386) مدل عارضه‌یابی و تحلیل جامع مدیریت موجودی کالا، نشریه صنعت خودرو.

    4.عنبرستانی، محمود (1378) فرهنگ عمومی لجستیکی، اداره لجستیک ستاد مشترک سپاه.

    5.قربان‌زاده، فرهاد (1389) سرپرست تألیف و ویرایش فرهنگ لغات عمید، ناشراَشجَع.

    ارجاع برای اطلاعات بیشتر

    1.آیت اللهی، علیرضا (1384) اصول برنامه‌ریزی، چاپ دوم، مرکز آموزش مدیریت دولتی.

    2.جی دیوید وا یال (1380) مدیریت موجودی از انبار تا مرکز توزیع، ترجمه مهندس اشرف رحیمیان.

    3.حاج شیرمحمدی، علی (1387) اصول برنامه‌ریزی و کنترل تولید و موجودی‌ها، انتشارات آرکان دانش، چاپ پنجم.

نظر شما