You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • مقدار اقتصادی سفارش Economic order quantity

    سفارش (order, recommendation) یعنی دستور دادن، دستور برای انجام کاری یا نگهداری از چیزی (معین، 1371: ذیل سفارش) و واژگان مترادف آن، شاملِ تأکید، توصیه، اندرز، نصیحت، دستور، فرمان، فرمایش و درخواست است. اقتصاد (economy, nomics) دانش بررسی روش‌های کسب درآمد، مصرف کالاها و خدمات، روابط بازرگانی و سازمان‌دهی امور مالی برای بهره‌برداری بهینه از منابع تولید ثروت، میانه‌روی کردن و تعادل دخل‌وخرج را نگه داشتن است (بیدهندی، 1387) و واژگان مترادف آن، شاملِ صرفه‌جویی، قناعت و میانه‌روی است. کالا (article, freight, goods, lading) اسباب، متاع و هر چیزی که قابلیت مصرف و مبادله دارد (قربان­زاده، 1389). مقدار اقتصادی سفارش کالا، تعیین با صرفه‌ترین میزان سفارش کالاهای مورد نیاز است.

    متن

    انباشت بالای موجودی، باعث افزایش هزینه سازمان‌ها و پنهان نگه­داشتن مشکلات شده و نگه­داشت موجودی در سطح بهینه باعث آشکار شدن مشکلات مدیریتی قابل اصلاح در سازمان می‌شود. از طرفی کنترل موجودی موجب نگاه­داشت سطحی از موجودی می‌شود که هزینه‌های سازمان را کاهش می‌دهد. عملیات بالانس یا تراز موجودی (Inventory balancing act) عملیاتی است که موجب به حداقل رساندن میزان سطح سرمایه به کار رفته شده برای موجودی با قابلیت تبدیل به سرمایه می­شود به‌طوری‌که تضمین کند، موجودی برای تمام عملیات‌های تأمین، ذخیره‌سازی و توزیع در موعد مقرر و به میزان کافی در دسترس باشد (شوقی و جباری، 1385).

    مقدار اقتصادی سفارش کالا: تعیین مقدار اقتصادی سفارش کالا بر اساس فرمول Q=    انجام می‌پذیرد. در این فرمول، Q اندازه مقدار اقتصادی سفارش، 2 ضریب ثابت، A اندازه مصرف سالیانه، X هزینه اداری سفارش و P قیمت واحد کالا، Y هزینه انبار کردن کالا است که به‌صورت درصد بیان می‌شود. در این فرمول، از طریق یک رابطه ریاضی مقدار موجودی کم با هزینه سفارش بالا و مقدار موجودی زیاد با هزینه سفارش پایین را هم‌سطح می­کنند. کنترل موجودی در مواقع محاسبه مقادیر اقتصادی سفارش اقلام سازمان باید صرفه‌جویی‌های حاصل از تخفیف سفارش‌های بزرگ را نیز در نظر بگیرد.

    تعیین مقدار اقتصادی سفارش کالا در نیروی انتظامی: برای تعیین مقدار اقتصادی سفارش در ناجا نیاز است که کنترل‌کننده کالا (کنترل اموال، مرکز خرید و ادارات کل معاونت آماد و پشتیبانی ناجا) به‌ویژه در مراکز نگهداری کالا در سطح رده‌های ناجا به مسائلی همچون موارد زیر توجه کنند:

    1. تعیین دقیق هزینه واقعی سفارش و برقراری استانداردی که همه انواع درخواست‌ها را در برگیرد.

    2. تعیین هزینه واقعی نگهداری کالاها با در نظر گرفتن جابه­جایی و انباری.

    3. چگونگی برخورد با تغییرات پیش‌بینی‌نشده تقاضای مصرف کالاهای ذخیره‌شده.

    4. چگونگی برخورد با تغییرات دوره‌های تحویل. توضیح اینکه با برقراری فواصل زمانی منظم تحویل کالا در رده‌های پشتیبانی‌کننده، باز هم امکان بروز تأخیر در تحویل وجود خواهد داشت.

    مقدار اقتصادی سفارش Economic order quantity که به‌صورت اختصاری EOQ نمایش داده می‌شود، آن مقدار سفارش برای کالاهایی است که نتیجه آن کمترین هزینه کل موجودی در هر دوره را در برداشته باشد. هزینة کل موجودی کالا، هزینه‌های سفارش کالا و هزینه‌های نگهداری کالا را شامل می‌شود؛ بنابراین مقدار EOQ برای هر یک از کالای موجود در انبار می‌تواند متفاوت باشد. مقدار مطلوب سفارش برای هر قلم موجودی، زمانی حاصل می‌شود که هزینه کل موجودی در کمترین مقدار و سطح ممکن قرار داشته باشد و این کمترین مقدار زمانی به دست می‌آید که هزینه‌های سفارش و هزینه‌های نگهداری نیز با هم مساوی باشند (آقایی و شوقی، 1395).

    روش‌های تعیین نقطه مقدار اقتصادی سفارش کالا: برای دستیابی به نقطه مقدار اقتصادی سفارش کالا از سه روش استفاده می‌شود:

    1. روش آزمون‌وخطا (Trial and error method) یکی از روش‌های موردنظر، روش آزمون‌وخطا است که نیاز به محاسبة هزینة کل موجودی کالا در مقادیر مختلف سفارش دارد تا نهایتاً نقطة EOQ و یا نزدیک به آن پیدا شود. این هدف با تکرار محاسبه هزینه کل موجودی کالا در دفعات متعدد عملی خواهد شد. روش آزمون‌وخطا خیلی وقت‌گیر است.

    2. روش ترسیم نمودار، یکی دیگر از روش‌هایی که مورد استفاده قرار می‌گیرد، روش ترسیم نمودار هزینه‌های سفارش و هزینه‌های نگهداری است. روش ترسیم نمودار از دقت بالایی برخوردار نیست.

    3. روش ریاضی (Mathematically method) سومین روش به دست آوردن نقطه EOQ روش محاسبه مقدار مطلوب سفارش با استفاده از روش‌های ریاضی است که به آن مدل مقدار اقتصادی سفارش نیز گفته می‌شود. هزینه کل موجودی کالا از سه عامل هزینه‌های سفارش، هزینه‌های نگهداری و هزینه‌های فقدان و کمبود موجودی تشکیل یافته است که باید بین این سه نوع هزینه تعادل برقرار کرد (حسن قلی پور، 1384).

    مقدار اقتصادی سفارش، یک معادلة ریاضی است که رابطه بین هزینه‌های سفارش و هزینه‌های نگهداری کالا را با توجه به مقدار سفارش تشریح می‌کند و متکی بر فرض‌های مهمی است که باید در نظر گرفته شود؛ فرض­هایی مانند تقاضای کالا به‌صورت مستمر وجود داشته باشد، هزینه‌های ثابت سفارش برای سفارش وجود داشته باشد، هزینه‌های ثابت نگهداری برای موجودی وجود داشته باشد، تأمین و ظرفیت کالا نامحدود باشد.

    واژه‌های کلیدی:

     مقدار اقتصادی، سفارش، کالا، هزینه، اطلاعات، نگهداری.

    ارجاعات

    1. آقایی، اصغر و محمود شوقی (1395)، مدیریت مراکز نگهداری کالا، تهران: دانشگاه علوم انتظامی امین.

    2. بیدهندی، محمد (1387)، برنامه‌ریزی و کنترل تولید و موجودی‌ها، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران جنوب، ویرایش چهارم.

    3. حسن قلی پور، طهمورث (1384)، مدیریت خرید و انبارداری، مؤسسه انتشارات یادواره کتاب.

    4. شوقی، محمود و پرویز جباری (1385)، بازرسی و حسابرسی کالا، تهران: دانشگاه علوم انتظامی امین.

    5. قربان‌زاده، فرهاد (1389)، سرپرست تألیف و ویرایش فرهنگ لغات عمید، ناشراَشجَع.

    6. معین، محمد (1371)، فرهنگ فارسی، تهران: انتشارات امیرکبیر.

    ارجاع برای اطلاعات بیشتر

    1. ایران خواه، غنی بخش (1383)، «مدیریت موجودی کالا»، نشریه مدیران.

    2. پرکان، حسین و محمد شیخ‌زاده (1386)، «مدل عارضه‌یابی و تحلیل جامع مدیریت موجودی کالا»، نشریه صنعت خودرو.

    3. علوی، امید (1388)، مدل کنترل موجودی تحت شرایط فازی، انتشارات دانش.

نظر شما